IV SA/Wa 45/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., którą umorzono postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem J. S. o odszkodowanie. Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi J. S. z dnia 26 listopada 2011 r. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 10 stycznia 2012 r., skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Jako jedyne źródło dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego wymienił swoje świadczenie emerytalne w wysokości 1.360,73 zł brutto miesięcznie i wskazał, że żona bezskutecznie ubiega się o przyznanie emerytury. Skarżący podał, że na leczenie wydaje 230 zł miesięcznie. Nadmienił, że spłaca kredyty i załączył do wniosku kopię zawiadomienia PKO BP o wysokości raty z dnia 10 listopada 2011 r., z którego wynika, że rata spłaty przyznanego mu kredytu wynosi 793,74 zł miesięcznie oraz harmonogram spłat kredytu w BNP Paribas, wedle którego miesięczna rata spłaty udzielonego przez ten bank kredytu wynosi 584,11 zł. Wnioskodawca nadmienił też, że w 2010 r. jego gospodarstwo zostało dotknięte prze powódź, co spowodowało dodatkowe wydatki, z kolei w związku z awariami, które nastąpiły po ubiegłorocznych mrozach, będzie musiał ponieść dodatkowe koszty napraw w kwocie 1.500 zł. Jako posiadany majątek J. S. wymienił dom o powierzchni 210 r. m2, mieszkanie o powierzchni 170 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,68 ha, garaże, uszkodzone budynki gospodarcze, a także samochód Fiat 126 P z 1979 r. Wskazał, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami. Do wniosku skarżący dołączył także kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, że został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2012 r. Skarżący zwrócił się również o "przeniesienie" sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R.. Pismem z dnia 22 lutego 2012 r. wezwano J. S. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia, 3. czytelnego oświadczenia, jednoznacznie wskazującego, czy jego żona osiąga dochód, 4. oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 5. kopii umów, na podstawie których banki PKO Bank Polski i PNB PARIBAS udzieliły mu kredytów, 6. oświadczenia, skąd czerpie środki na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania, jak koszty wyżywienia i ubrania w sytuacji, gdy suma miesięcznych spłat kredytów przekracza podaną przez niego wysokość świadczenia emerytalnego, 7. aktualnego zaświadczenia o jego sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy, 8. dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego, czy posiada zarówno dom o powierzchni 210 m2, jak i mieszkanie o powierzchni 170 m2, czy też dom, który posiada ma powierzchnię mieszkalną 170 m2. W odpowiedzi na opisane wezwanie J. S. złożył do akt sprawy pismo z dnia 3 marca 2012 r. W piśmie tym wskazał m.in., że: 1. nie posiada kont i lokat dewizowych, tylko kredyty bankowe, 2. świadczenie, które otrzymuje do wypłaty wynosi 1.107,27 zł, 3. jego żona ubiega się o przyznanie emerytury od lipca ubiegłego roku, więc nie może mieć dochodu, 4. nie otrzymuje dopłat do gruntów rolnych, 5. spłaca kredyty dzięki kolejnym zaciąganym kredytom, a ponadto uzyskuje środki ze sprzedaży zbędnych rzeczy, 6. kwestia stanu jego zdrowia została wystarczająco wyjaśniona orzeczeniem, którego kpię złożył do akt sprawy, 7. dom o powierzchni 210 m2, którego jest właścicielem ma powierzchnię mieszkalną 170 m2. W piśmie z dnia 3 marca 2012 r. skarżący ponowił również wniosek o "przeniesienie" jego sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., a także przedstawił nieistotne dla oceny przedmiotowego wniosku zapatrywania, wyrażające brak jego zaufania do organów władzy publicznej. Pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 22 lutego 2012 r. J. S. nie złożył do akt sprawy: kopii umów, na podstawie których banki PKO BP i PNB Paribas udzieliły mu kredytów, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia, wyciągów z rachunków bankowych żony, ani oświadczenia o nieposiadaniu przez nią rachunku bankowego. Skarżący wykonał więc wezwanie z dnia 22 lutego 2012 r. tylko częściowo, w sposób który uniemożliwia dokonanie pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Jak wskazano skarżącemu w wezwaniu z dnia 22 lutego 2012 r. podana przez niego wysokość świadczenia emerytalnego (wedle pisma z dnia 3 marca 2012 r. 1.107,27 zł netto) jest niższa niż wynikające ze złożonych do akt sprawy dokumentów miesięczne obciążenia z tytułu spłaty kredytów (1.377,85 zł miesięcznie). Już chociażby ta okoliczność poddaje w wątpliwość wiarygodność oświadczenia skarżącego, co do jego możliwości płatniczych. Wprawdzie w piśmie z dnia 3 marca 2012 r. wnioskodawca wskazał, że sprzedaje rzeczy, które są zbędne i spłaca kredyty za pomocą innych kredytów, jednakże oświadczenie to jest niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Z nadesłanych przez skarżącego do akt sprawy zawiadomienia PKO BP o wysokości raty z dnia 10 listopada 2011 r. oraz harmonogramu spłat kredytu w BNP Paribas wynika, że kwota udzielonych skarżącemu kredytów mogła sięgnąć łącznie ponad 90.000 zł. Nie wiadomo jednak w jakim celu udzielono tych kredytów, a także kiedy udzielono skarżącemu kredytu w PKO PB. Nienadesłanie przez wnioskodawcę żądnych w wezwaniu z dnia 22 lutego 2012 r. kopii umów uniemożliwia dokonanie ustaleń w tym zakresie. Tymczasem już sam fakt udzielania J. S. kredytów bankowych świadczy o tym, że posiada on zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Co istotne, z nadesłanych dokumentów nie wynika również, by skarżący borykał się ze znacznymi trudnościami w spłacie zobowiązań kredytowych. W BNP Paribas z 22.617,53 zł uruchomionego kredytu pozostało do spłaty 12.835,77 zł i brak jest zaległości w spłacie. Z kolei w PKO BP, przy stanie zasłużenia 73.340,30 zł odnotowano niedopłatę w kwocie 532,44 zł. W tej sytuacji, skoro podawana przez skarżącego wysokość dochodu ze świadczenia emerytalnego nie pokrywa nawet miesięcznych kosztów spłaty kredytów bankowych, to wyjaśnienie, że skarżący uzyskuje środki ze sprzedaży zbędnych rzeczy oraz realizuje zobowiązania kredytowe, korzystając z kolejnych kredytów, nie mogło być wystarczające dla weryfikacji wiarygodności oświadczenia skarżącego w zakresie uzyskiwanych dowodów. Dlatego nienadesłanie ani dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego świadczenia, ani wyciągów z rachunków bankowych żony, ani też oświadczenia o nieposiadaniu przez nią rachunku bankowego, także uniemożliwiło dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Ustaleniu tych możliwości służyło też zobowiązanie strony do nadesłania aktualnego zaświadczenia o stanie rodzinnym skarżącego. Zaświadczenie to mogłoby bowiem dostarczyć m.in. informacji, czy skarżący korzysta ze świadczeń socjalnych. Dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J. S., a tym samym przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie będzie zatem możliwe dopóki skarżący nie wykona należycie wezwania z dnia 22 lutego 2012 r. Należy bowiem podkreślić, że jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Z treści powołanego na wstępie art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wszakże wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu. Zauważając dodatkowo, że w kolejnych pismach kierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący domaga się "przeniesienia" sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. ze względu na swoje miejsce zamieszkania, należy nadmienić, że zgodnie z art. 13 § 2 ppsa do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Siedziba Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej mieści się w W.