IV SA/Wa 45/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej decyzją z [...] listopada 2011 r. - zaskarżoną skargą przez J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2011 r. umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za zniszczone budynki, mienie, sprzęt rolniczy, ogrodzenie wraz z posesją zamuloną w czasie powodzi w roku 2010 z przyczyn niedbalstwa władz urzędów. Stan sprawy przedstawia się następująco: J. S. złożył do Marszałka Województwa [...] wniosek z [...] lutego 2011 r. dotyczący "powodzi - klęski pięciokrotnie w roku 2010 z przyczyn niedbalstwa przez Władze Urzędów - Wojewódzkiego [...] ", w którym wystąpił o "odszkodowanie do Pana Marszałka za zniszczone budynki, mienie, sprzęt rolniczy, ogrodzenie wraz z posesją zamuloną na kwotę 169 tysięcy złotych" - związane z ciekiem Z. Wobec nieprecyzyjności ww. wniosku organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie i przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W jego toku organ wyjaśnił, że ciek Z. jest lewym dopływem rzeki B. Istniejące w ciągu cieku przepusty w większości wykonane zostały w ubiegłym wieku, stanowią dojazdy do prywatnych posesji zagrodowych, a występujące w nich uszkodzenia i zagniecenia często nie są na bieżąco usuwane przez ich właścicieli. Zgodnie z art. 4 ust 1 i art 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), przepusty te nie są elementem cieku, lecz stanowią część składową drogi i ich utrzymanie oraz ich remonty należą do zarządcy drogi. Ponadto [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie posiada w swoich zasobach archiwalnych dokumentacji technicznej powykonawczej dotyczącej Z. oraz nie dysponuje żadnymi pozwoleniami wodnoprawnymi dla tego cieku, który w 2010 r. w wyniku intensywnych opadów spowodował powódź na terenie gminy P. Do powodzi przyczyniły się również małe spadki podłużne potoków, ograniczenie przepływów związane z uszkodzonymi przepustami, zamknięcie klap zwrotnych na śluzie przy ujściu Z. Nadto ciek Z. jest odbiornikiem kilkunastu rowów melioracyjnych szczegółowych i w czasie wystąpienia powodzi przechwycił część wód powodziowych z rzeki W., które przelały się przez koronę prawego wału W. w m. Z. i C. Naturalnymi zaniżeniami terenowymi oraz siecią rowów melioracji wodnych szczegółowych powyższe wody dopłynęły do miejscowości P. , co przyczyniło się do zwiększenia terenów zalewowych (powodziowych) w tym rejonie. Mając na uwadze treść wniosku, ustalony stan faktyczny oraz treść art. 16 ust 2 i 3, art. 185, art. 186 i art. 188 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) organ I instancji uznał, że nie występuje możliwość ustalenia odszkodowania w drodze administracyjnej, gdyż drogą właściwą do dochodzenia naprawienia szkody jest droga sądowa. Z tych względów należało decyzją z [...] czerwca 2011 r. umorzyć - wszczęte - postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. S. i złożył odwołanie do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Organ odwoławczy nie podzielił jednak stanowiska odwołującego się i zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją z [...] listopada 2011 r, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wyjaśnił, że zagadnienia naprawienia szkód regulują przepisy art. 16, art. 185, art. 186 i art. 188 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Żaden przepis powołanej ustawy nie przewiduje możliwości przyznania odszkodowania w przypadku, którego dotyczy wniosek z [...] lutego 2011 r. w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa omawianego odszkodowania jest, w ocenie organu, sprawą cywilną, do rozstrzygnięcia, której właściwy jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Marszałek Województwa [...] nie był, zatem uprawniony do ustalenia odszkodowania i prawidłowym było umorzenie postępowania w tej sprawie. J. S. w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący wskazał, że zalanie jego posesji nastąpiło z przyczyn niedbalstwa właścicieli urządzeń wodnych - przepustów - które są zarośnięte, nieczyszczone i niedrożne. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W pismach procesowych z 25 czerwca 2012 r. oraz z dnia 6 listopada 2012 r., skarżący J. S. podtrzymał swoje stanowisko w sprawię zaprezentowane w skardze i podkreślił, że to właśnie organy administracji publicznej ("Władze") są odpowiedzialne za spowodowane szkody powodziowej (poprzez swoje zaniedbania) i w związku z tym winny one wypłacić odszkodowanie za poniesione straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy zakreślonej skargą, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] listopada 2011 r. odpowiada prawu. W niniejszej sprawie skarżący J. S. zażądał wydania przez organ administracji publicznej - Marszałka Województwa [...], decyzji administracyjnej w sprawie odszkodowania za poniesione szkody powstałe na działce skarżącego w wyniku powodzi w 2010 r. W tej sytuacji - w pierwszej kolejności - należało, zbadać czy istnieją materialnoprawne podstawy do wydania żądanego przez stronę rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Innymi słowy - czy istnieją przepisy prawa przyznające organom administracji publicznej kompetencje do rozstrzygnięcia tej sprawy w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją administracyjną. W myśl art. 16 ust. 3 ustawy Prawo wodne, właścicielowi gruntów zalanych podczas powodzi w wyniku nieprzestrzegania przepisów ustawy przez właściciela wody lub właściciela urządzenia wodnego przysługuje odszkodowanie na warunkach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. Z kolei art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi, że do naprawienia szkody, o której mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, z tym, że odszkodowanie obejmuje koszty sporządzenia projektu, o którym mowa w art. 15 ust. 3. Tym samym, jeśli mamy do czynienia z przypadkiem wskazanym w art. 16 ust. 3 lub art. 17 ust. 1 ustawy Prawo wodne, zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego i tym samym stronie poszkodowanej przysługuje droga cywilnoprawna, droga przed sądem powszechnym. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący J.S. zażądał wypłacenia odszkodowania za zniszczone budynki, mienie, sprzęt rolniczy, ogrodzenie wraz z posesją zamuloną - za szkody powstałe w czasie powodzi w 2010 r. (art. 16 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Mając na względzie przytoczone wyżej przepisy Marszałek Województwa [...] słusznie ocenił, że nie istnieje materialnoprawna podstawa do wydania przez organ administracji publicznej, decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku złożonego przez skarżącego. Wszczęte już postępowanie należało, zatem umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 16 ust. 3 i art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Zgodnie, bowiem z art. 105 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie, oznacza z kolei brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Wyjaśnić jednocześnie należy, że ustawa Prawo wodne w istocie przewiduje możliwość wydania przez organ administracji publicznej, decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania, jednakże przypadek ten reguluje art. 186 powołanej ustawy, który nie znalazł zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W myśl tego przepisu, w sprawie naprawienia szkód innych niż określone w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 droga sądowa przysługuje po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w ust. 3, tj. na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji, która jest niezaskarżalna. Stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa. Droga sądowa przysługuje również w przypadku niewydania decyzji przez właściwy organ w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego (ust. 4). Jak zatem wynika z literalnego brzmienie art. 186 ustawy Prawo wodne, organ administracji publicznej może wydać decyzję jedynie w przypadku, gdy wystąpi szkoda inna niż te wymienione w art. 16 ust 3 i art. 17 ust 1 tej ustawy, co jak ustalono i co nie budzi wątpliwości również skarżącego, nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] listopada 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2011 r. zostały wydane zgodnie z prawem. Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne wobec braku jednoznaczności wniosku skarżącego, jednakże po jego sprecyzowaniu i konfrontacji z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, uznał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn wykazanych wyżej. Działanie organu Sąd uznał za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151.P.p.s.a – oddalił skargę.