IV SA/Wa 45/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący J. S. po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej do Sądu skargi na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] listopada 2011 r., zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Jako jedyne źródło dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego wymienił swoje świadczenie rentowe w wysokości 1360,73 zł brutto miesięcznie i wskazał, że żona bezskutecznie ubiega się o przyznanie emerytury. Skarżący podał, że na leczenie wydaje 230 zł miesięcznie. Nadmienił, że spłaca kredyty i załączył do wniosku kopię zawiadomienia PKO BP o wysokości raty z dnia 10 listopada 2011 r., z którego wynika, że rata spłaty przyznanego mu kredytu wynosi 793,74 zł miesięcznie oraz harmonogram spłat kredytu w BNP Paribas, wedle którego miesięczna rata spłaty udzielonego przez ten bank kredytu wynosi 584,11 zł. Wnioskodawca nadmienił też, że w 2010 r. jego gospodarstwo zostało dotknięte przez powódź, co spowodowało dodatkowe wydatki, z kolei w związku z awariami, które nastąpiły po ubiegłorocznych mrozach, będzie musiał ponieść dodatkowe koszty napraw w kwocie 1500 zł. Jako posiadany majątek J. S. wymienił dom o powierzchni 210 r. m2, mieszkanie o powierzchni 170 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,68 ha, garaże, uszkodzone budynki gospodarcze, a także samochód Fiat 126 P z 1979 r. Wskazał, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami. Do wniosku skarżący dołączył także kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, że został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2012 r. Pismem z 22 lutego 2012 r. referendarz sądowy wezwał J. S. do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia, 3. czytelnego oświadczenia, jednoznacznie wskazującego, czy jego żona osiąga dochód, 4. oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 5. kopii umów, na podstawie których banki PKO Bank Polski i PNB PARIBAS udzieliły mu kredytów, 6. oświadczenia, skąd czerpie środki na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania, jak koszty wyżywienia i ubrania w sytuacji, gdy suma miesięcznych spłat kredytów przekracza podaną przez niego wysokość świadczenia emerytalnego, 7. aktualnego zaświadczenia o jego sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy, 8. dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego, czy posiada zarówno dom o powierzchni 210 m2, jak i mieszkanie o powierzchni 170 m2, czy też dom, który posiada ma powierzchnię mieszkalną 170 m2. W odpowiedzi na wezwanie J. S. złożył do akt sprawy pismo z dnia 3 marca 2012 r., w którym wskazał m.in., że: 1. nie posiada kont i lokat dewizowych, tylko kredyty bankowe, 2. świadczenie, które otrzymuje do wypłaty wynosi 1.107,27 zł, 3. jego żona ubiega się o przyznanie emerytury od lipca ubiegłego roku, więc nie może mieć dochodu, 4. nie otrzymuje dopłat do gruntów rolnych, 5. spłaca kredyty dzięki kolejnym zaciąganym kredytom, a ponadto uzyskuje środki ze sprzedaży zbędnych rzeczy, 6. kwestia stanu jego zdrowia została wystarczająco wyjaśniona orzeczeniem, którego kopię złożył do akt sprawy, 7. dom o powierzchni 210 m2, którego jest właścicielem ma powierzchnię mieszkalną 170 m2. Pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 22 lutego 2012 r. J. S. nie złożył do akt sprawy: kopii umów, na podstawie których banki PKO BP i PNB Paribas udzieliły mu kredytów, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia, wyciągów z rachunków bankowych żony, ani oświadczenia o nieposiadaniu przez nią rachunku bankowego. Skarżący wykonał więc wezwanie z 22 lutego 2012 r. tylko częściowo, w sposób który uniemożliwiał dokonanie pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wobec powyższego referendarz sądowy postanowieniem z 13 marca 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. S. i złożył sprzeciw od wskazanego postanowienia. Zarządzeniem z 12 kwietnia 2012 r. Sąd wezwał ponownie skarżącego m. in. do nadesłania: 1. wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę (H. S.) rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia albo kopii decyzji właściwego organu rentowego określającej aktualną wysokość tego świadczenia, 3. czytelnego oświadczenia, jednoznacznie wskazującego, czy jego żona (H. S.) osiąga dochód - jeżeli tak, to należy podać z jakiego tytułu i w jakiej miesięcznie wysokości żona osiąga dochód, - jeżeli zaś żona nie osiąga dochodu, to należy podać, czy zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna, - jeżeli żona zarejestrowana jest jako bezrobotna, to należy nadesłać zaświadczenie wydane przez właściwy urząd pracy o zarejestrowaniu jej jako osoby bezrobotnej zawierające informację o tym, czy uprawniona jest do zasiłku dla bezrobotnych oraz ewentualnie, jaka jest wysokość otrzymywanego zasiłku, 4. oświadczenia skąd czerpie środki na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania, jak koszty wyżywienia i ubrania w sytuacji, gdy suma miesięcznych spłat kredytów pokrywa w całości świadczenie rentowe - w szczególności należy wyjaśnić: czy skarżący otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, a jeżeli tak to jakie i ewentualnie w jakiej wysokości, a także czy skarżący korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że: 1. nie posiada kont i lokat dewizowych, ani lokat terminowych, 2. pobiera rentę w wysokości 1189,67 złotych netto, na dowód czego skarżący załączył potwierdzenie wypłaty skarżącemu renty w ww wysokości za marzec 2012 r., 3. żona skarżącego nie posiada aktualnie żadnych świadczeń, 4. ani skarżący, ani jego żona nie korzystają z pomocy oferowanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P., na dowód czego skarżący złożył stosowne zaświadczenie z 30 maja 2011 r. Sąd zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu (...), zarządzenie (...) przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (...). Rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Oznacza to, że J. S. powinien wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymogi te zostały ustalone przez ustawodawcę w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Powołany przepis zobowiązuje stronę do wykazania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wykazanie tego stanu rzeczy stanowi jedyny sposób uzyskania prawa pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Wynika z tego, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, nie zawsze jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. J. S. zawarł co prawda w formularzu PPF informacje o przybliżonej sytuacji majątkowej, jednakże oświadczenie to okazało się niewystarczające i Sąd wezwał dodatkowo skarżącego o udzielenie informacji i nadesłanie dokumentów wskazanych w stanie sprawy. Mimo jasnej i precyzyjnej treści wezwania, skarżący nie wskazał wszystkich informacji, do udzielenia których został zobowiązany przez Sąd. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów i ze złożonych wyjaśnień wynika, że wysokość świadczenia rentowego tj. 1189,67 złotych jest niewiele niższa od miesięcznego obciążenia z tytułu spłaty kredytów tj. 1377,85 zł miesięcznie. Żona skarżącego, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe nie uzyskuje żadnych świadczeń i nie korzysta z pomocy społecznej. Z oświadczenia skarżącego wynika więc, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest uzyskiwana przez niego renta w podanej wysokości. Jednocześnie skarżący nie oświadczył - mimo wezwania Sądu - skąd czerpie środki na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania, jak koszty wyżywienia, ubrania, leków, koszty utrzymania gospodarstwa rolnego (skarżący nie uzyskuje dopłat unijnych do gruntów rolnych) w sytuacji, gdy skarżący zobowiązany jest do comiesięcznego pokrywania kosztów uzyskanych kredytów, które niemal w całości stanowią kwotę uzyskiwanej renty. Jednocześnie z zawiadomienia PKO BP o wysokości raty z dnia 10 listopada 2011 r. oraz harmonogramu spłat kredytu w BNP Paribas wynika, że kwota udzielonych skarżącemu kredytów mogła sięgnąć łącznie ponad 90.000 zł. Nie wiadomo jednak w jakim celu udzielono tych kredytów i czy zostały one w całości spożytkowane na jakiś cel, a także kiedy udzielono skarżącemu kredytu w PKO PB. Nadto z nadesłanych dokumentów nie wynika, by skarżący borykał się ze znacznymi trudnościami w spłacie zobowiązań kredytowych. W BNP Paribas z 22.617,53 zł uruchomionego kredytu pozostało do spłaty 12.835,77 zł i brak jest zaległości w spłacie. Z kolei w PKO BP, przy stanie zasłużenia 73.340,30 zł odnotowano niedopłatę w kwocie 532,44 zł. Wskazane okoliczności budzą zatem wątpliwości, co do wiarygodności oświadczenia skarżącego, co do jego możliwości płatniczych. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymania oraz ciążących na nim szczególnych zobowiązaniach. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Wobec tego, iż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do skorzystania z pomocy państwa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.