IV SA/Wa 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania M. T., dalej skarżąca, od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2013 r.nr. [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w Z., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organów. Postępowanie o wymeldowanie skarżącej i jej córki L. zostało wszczęte na wniosek Z. K., ojca skarżącej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr. [...] Prezydent Miasta Z. umorzył postępowanie dotyczące L. T., wobec cofnięcia wniosku przez jej dziadka. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent miasta Z. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w Z., dalej przedmiotowy lokal. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła odwołanie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r, nr. 139, poz.993 ze zm.) organ na podstawie wniosku i wyjaśnień Z. K. ustalił, że córka opuściła lokal w 1991 r., po wyjściu za mąż za W. K. Skarżąca nie stawiła się na przesłuchanie jak i wezwany świadek Z. D., która nadesłała wyjaśnienia z których potwierdziła, że skarżąca po ślubie wyprowadziła się do męża. Organ przyjął jedynie jej pisemne wyjaśnienia z których wynikało, że skarżąca opuściła miejsce swego zameldowania po ślubie. Ponadto organ przeprowadził oględziny z udziałem wnioskodawcy i na ich podstawie ustalił, że w lokalu znajdują się wyłącznie rzeczy małż. K. Zdaniem organu, sama skarżąca w licznych pismach potwierdziła, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu alkoholizmu ojca. Tak ustalony stan faktyczny doprowadził organ do wniosku, że skarżąca dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu w latach 90 tych XX wieku a z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania wystąpiła dopiero na skutek wszczęcia postępowania o wymeldowanie. W tych okolicznościach sprawy organ uznał, że została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zaprzeczył aby uwzględniał jedynie wnioski Z. K. i wskazał, że wszystkie wnioski skarżącej zostały należycie rozpoznane. Skarżąca dopiero 20 sierpnia 2013 r. wniosła o przesłuchanie H. K. i Z. K. tj. już po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu. Organ odwoławczy natomiast odstąpił od przesłuchania tych świadków ponieważ Z. K. wielokrotnie składał wyjaśnienia w sprawie natomiast H. K. w trakcie oględzin potwierdziła wyjaśnienia męża. Organ stwierdził, że skarżąca była informowana o wszystkich czynnościach w postępowaniu administracyjnym i pomimo wezwań nie stawiała się do organu. Jednocześnie uznał za chybiony zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej w dniu 6 grudnia 2012r. Skarżąca otrzymała wezwanie na rozprawę 20 listopada 2012 r. 5 grudnia 2012r. złożyła pismo informujące o tym, że nie może się stawić z powodu wyjazdu służbowego. Zdaniem organu skarżąca, skoro nie mogła przybyć do organu mogła ustanowić pełnomocnika do jej reprezentowania. Organ wskazał nadto, że w postępowaniu administracyjnym organ może tylko w sprawach mniejszej wagi i gdy pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny nie żądać pełnomocnictwa. Ponieważ sprawa o wymeldowanie nie jest sprawą mniejszej wagi dlatego organ zażądał od W. T. stosownego pełnomocnictwa. Zdaniem organu nie dopuścił się on naruszenia art. 77 § 1 i 75 k.p.a. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych. Decyzji zarzuciła: 1. Brak adresata –strony postępowania; 2. Brak dowodów pozwalających na ustalenie przesłanek do wymeldowania w tym daty opuszczenia lokalu, spełnienia przesłanki dobrowolności; 3. Nie rozpoznanie zarzutów odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. 2006. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ ma obowiązek z urzędu lub na wniosek strony orzec o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 cyt. ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód w dalszym zamieszkiwaniu, o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Oceniają w tym aspekcie zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że organ przy jej wydawaniu naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 8, 75 § 1, 78 § 1 i 80 i 136 k.p.a. a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie polegało na: 1. nierzetelnym zebraniu materiału dowodowego poprzez poprzestanie w istocie na jedynie na jednym z dowodów tj. oględzinach, który to dowód organ uznał za wystarczający do ustalenia, że skarżąca nie zamieszkuje od lat 90tych w przedmiotowym lokalu. Organ w uzasadnieniu powołał się co prawda na pismo świadka Z. D., twierdzenia wnioskodawcy oraz pismo z Policji z którego wynikało, że wnioskodawca został ukarany mandatem za to że nie zgłosił, iż jego córka nie mieszka w przedmiotowym lokalu, jednakże same twierdzenia nie mogą zastąpić dowodu z zeznań czy to świadka czy strony. W ocenie Sądu tak zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do uznania, że skarżąca dobrowolnie w latach 90 tych wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu a swe sprawy życiowe skoncentrowała w innym miejscu. Skoro organ wywodził, iż nastąpiło to po ślubie powinien zatem odnieść ten fakt do daty tego zdarzenia. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanek do wymeldowania ma także fakt urodzenia małoletniej wówczas L. – córki skarżącej, która została w tym lokalu zameldowana wraz z matką. Okoliczności te nie były w ogóle wyjaśnianie przez organ. 2. nie rozpoznaniu wniosku skarżącej z 20 sierpnia 2013r, które wpłynęło do organu 21 sierpnia 2013 r. o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków H. K. i Z. K. Twierdzenia organu II instancji, że świadkowie ci potwierdzili fakt niezamieszkiwania skarżącej w lokalu podczas oględzin nie może zastąpić dowodu z przesłuchania świadka czy strony w szczególności dlatego, że tego rodzaju dowód poprzedzony jest uprzedzeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań a zatem w przypadku zaistnienia takiej okoliczności w stosunku do świadka może zostać wszczęte postępowanie karne. Organ II instancji z naruszeniem art. 136 k.p.a. pominął te istotne w sprawie dowody. Doszło w tym wypadku do naruszenia art. 78 § 1 k.p.a z którego wynika, że żądanie przeprowadzenia dowodu przez stronę należy uwzględnić gdy dowód ten dotyczy okoliczności faktycznej mającej znaczenie w sprawie. 3. odmowie udostępnienia w dniu 7 sierpnia 2013 r. akt pełnomocnikowi skarżącej (jej mężowi) i zażądanie pełnomocnictwa w formie pisemnej w sytuacji w której wcześniej tj. 15 lipca 2013 r. akta te zostały mu udostępnione. Tego rodzaju postępowanie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu jednak mimo tego uchybienia w sprawie o wymeldowanie pełnomocnik powinien przedstawić pełnomocnictwo ponieważ sprawa tego rodzaju nie jest sprawą mniejszej wagi – o jakiej mowa w art. 33 § 4 k.p.a. Dotyczy bowiem istotnych praw osoby której sprawa dotyczy. Jeżeli zatem mąż skarżącej będzie w dalszym ciągu chciał występować w sprawie w charakterze pełnomocnika żony – powinien złożyć stosowne pisemne pełnomocnictwo. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, kierując się powyższymi wskazaniami i ocenami sądu, zbierze w sposób prawidłowy materiał dowodowy i ustali kiedy skarżąca zawarła związek małżeński, czy po ślubie zamieszkała wraz z mężem i córką w przedmiotowym lokalu, czy następnie go dobrowolnie opuściła czy też nadal w nim przebywa – jak twierdziła na rozprawie przed sądem. Twierdzenia stron postępowania w tym zakresie są sprzeczne dlatego konieczne jest wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w kontekście poprzednich ustaleń organu co do opuszczenia przez skarżącą miejsca zameldowania w 1991 r. Organ przesłucha w charakterze świadków H. K. i Z. D. po uprzedzeniu ich o odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań a H. K. o art. 83 § 1 k.p.a. oraz przeprowadzi dowód z przesłuchania stron, zgodnie z art. 86 k.p.a. Organ w celu wszechstronnego zebrania materiału dowodowego może oczywiście przeprowadzać inne dowody z urzędu lub zgłaszane przez strony, które będą istotne dla rozstrzygnięcia. Ponadto organ ponownie zwróci się do Sądu Rejonowego celem ustalenia czy postępowanie o naruszenie posiadania zostało zakończone a jeżeli tak to za jakim wynikiem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanki dobrowolności, na co także zwracał uwagę organ w uzasadnieniu decyzji. Następnie dokona oceny zebranego materiału dowodowego kierując się treścią art. 80, 81 k.p.a. i zadba aby uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiadało treści art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego braku adresata decyzji. Decyzje obu instancji posiadają wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 1 k.p.a., w tym informację do kogo są skierowane ("otrzymują"). Złożona na rozprawie kserokopia protokołu z przesłuchania Z. D. jest nowym dowodem, który może być dopuszczony przez organ a na pewno treść zeznań tego świadka powinna być skonfrontowana z jej wcześniejszymi twierdzeniami dotyczącymi opuszczenia przez skarżącą miejsca jej zameldowania. Poważne brak w zakresie zebranego materiału dowodowego uniemożliwiają sądowi ocenę spełnienia przesłanek do wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.