IV SA/Wa 453/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2002 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za świadczenia emerytalne I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzje organu I instancji; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. B. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., znak [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2003 r., znak [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1978 Nr [...] utrzymującej w mocy decyzją Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1978r. Nr [...] o przejęciu w zamian za świadczenie emerytalne gospodarstwa rolnego o pow. 6,82 ha położonego w O. stanowiącego byłą własność matki skarżącego M. B. Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku rozpoznania wniosku S. B. o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż decyzja Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] maja 1978 r. w sprawie przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na własność Państwa jest zgodna z prawem albowiem w dacie orzekania przez ten organ spełnione były przesłanki wskazane w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118). Nie ulega wątpliwości, iż przed przejęciem gospodarstwo wykazywało -fto niski poziom produkcji w rozumieniu §1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. Nr 11, poz. 58). Z protokółu lustracji gospodarstwa M. B. z dnia 4 listopada 1977 r. wynika bowiem, że w latach 1976-1977 plony zbóż były o 50% niższe w tym gospodarstwie od średnich osiąganych w danej wsi natomiast obsada bydła i trzody chlewnej wynosiła 0,35 sztuki przeliczeniowej na 1 ha. W skardze na powyższą decyzję S. B. wniósł o jej uchylenie, podnosząc iż postępowanie zakończone decyzją Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] maja 1978 r. prowadzono w sposób rażąco wadliwy i tendencyjny. Skarżący podkreślił, iż ustalenia komisji dokonującej lustracji gospodarstwa były niezgodne z rzeczywistością a przepisy, na podstawie których dokonano przejęcia gospodarstwa sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi należało uchylić z tego powodu, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1978, utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1978 r. nie wyjaśniono, czy brały w nim udział wszystkie legitymowane do tego strony. W ocenie Sądu naruszono w ten sposób art.7 i 77§1 w związku z artlO§l k.p.a. a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Niezależnie od tego, z czyjej inicjatywy postępowanie takie zostało wszczęte, podstawowe znaczenie ma określenie stron tego postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż postępowanie to, jak każde z jurysdykcyjnych postępowań administracyjnych, może być zakończone wydaniem decyzji, jeżeli wiadomo, kto jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. (wyrok składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OSA 2/03, publ. ONSA 2004/1/2). Stroną postępowania nieważnośćiowego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, publ. ONSA 1995, Nr 1, poz.32). Pozbawienie strony udziału w postępowaniu oznaczałoby jego wadliwość, mogącą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na zasadzie art.l45§l pkt 4 k.p.a. Powyższe stanowiłoby z kolei przesłankę do obligatoryjnego uchylenia decyzji wydanej w tym postępowaniu - przez sąd administracyjny na zasadzie art.l45§l pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Stroną postępowań prowadzonych przed Wojewodą [...] oraz Naczelnikiem Gminy O. była M. B. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tych decyzji wszczęto natomiast z wniosku syna M. B. - S. B. W aktach sprawy brak jednakże potwierdzenia, iż osoba ta istotnie jest jedynym następcą prawnym właścicielki gospodarstwa. W szczególności w toku postępowania administracyjnego nie przedłożono odpisu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, stwierdzającego nabycie spadku po M. B. Podkreślić natomiast należy, iż w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Cywilny, sygn. akt [...], stwierdzające nabycie spadku po W. B. - mężu właścicielki gospodarstwa i ojcu wnioskodawcy. Z orzeczenia lego wynika, iż oprócz S. B. małżeństwo M. i W. B. posiadało także dwoje innych dzieci - M. B. i I. Z. W tej sytuacji uznanie, iż jedynym następcą prawnym M. B. jest tylko jedno z j ej dzieci - S. B., wymaga przeprowadzenia przez organ dowodów potwierdzających tę okoliczność. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.l45§l pkt 1 lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).