IV SA/Wa 453/12

Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S., K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego; III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S. kwotę 376 (trzysta siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego solidarnie na rzecz skarżących K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T. i K. J. kwotę 393 (trzysta dziewięćdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998r znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z zawiadomieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2008 r. na podstawie art. 157 § 1 i 2 k.p.a. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1998 r. Nr [...] stwierdzającej, że orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z dnia [...] września 1952 r. znak: [...] wydane w porozumieniu z przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo- odbiorczego z dnia [...] kwietnia 1951 r. przedsiębiorstwa Drukarnia [...], ul. [...] oraz ustalenia składników majątkowych tego przedsiębiorstwa przechodzących na własność Państwa - w części dotyczącej przejęcia przez Państwo nieruchomości przy ul. [...] w L. położonej - wydano z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 1 pkt 2 k.p.a.). W wyniku powyższego postępowania, w dniu [...] marca 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał decyzję nr [...], w której stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazane zostało, że w sprawie istnieje przesłanka pozytywna stwierdzenia nieważności przewidziana w art. 156 §1 pkt 4 k.p.a., to jest, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, gdyż decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] została doręczona adwokatowi S. K., którego pełnomocnictwo, udzielone przez stronę Panią H. G., wygasło wraz ze śmiercią strony w dniu [...] kwietnia 1998 r. O okoliczności tej organ nie był powiadomiony. Postępowanie było zatem prowadzone z udziałem osoby nieżyjącej przy udziale pełnomocnika, którego pełnomocnictwo wygasło wraz ze śmiercią Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 mocodawcy. Minister stwierdził jednak, że w sprawie zachodzi przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności ponieważ decyzja została doręczona w 1998 r., a zatem w najpóźniej z końcem 2008 r. upłynął dziesięcioletni termin określony w art. 156 §2 k.p.a. Minister nie mógł więc wydać w roku 2011 decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] lecz musiał ograniczyć się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Po doręczeniu decyzji stronom, w przepisanym terminie (data stempla pocztowego: [...] kwietnia 2011 r.), adwokat B. P. pełnomocnik Pana M. T., Pani B. J., Pana A. M., Pani H. C., Pani K. W., Pani E. S., Pani A. S. i Pani A. S. oraz adwokat M. B. pełnomocnik Pani K. S., Pani I. B., Pani A. B., Pana D. B., Pana L. B., Pani S. S., Pana S. S., Pana M. T. i Pani K. J. pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z [...] marca 2011 r. Zaskarżonej decyzji zarzucone zostało naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] jest nieważna jedynie z powodu stwierdzenia wady określonej w art. 156 § 1 pkt 4, ponieważ została skierowana do osoby nieżyjącej, mimo, że powinny wziąć udział w tym postępowaniu jako strony również inne osoby, co stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę od stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., szczególnie, że skutkiem tego naruszenia jest pozbawienie tych osób możliwości zwrotu ich własności lub odszkodowania za sprzeczne z prawem przejęcie nieruchomości stanowiącej własność ich spadkobierców oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 10, 77, 28, 30 k.p.a. na skutek braku zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie, a nawet niezawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, a także doręczenie skarżonej decyzji osobom nieżyjącym w chwili wszczęcia postępowania. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] z powodu rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzone zostało, że zaskarżona decyzja byłaby właściwa gdyby wada z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. była Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 jedyną wadą decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...]. Decyzja ta nie została jednak doręczona stronom spadkobiercom właścicieli nieruchomości, których dotyczy postępowanie administracyjne, ponieważ żaden z nich nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu. Dopiero w toku postępowania o odszkodowanie wszyscy spadkobiercy małżonków S. zostali zawiadomieni przez organ administracyjny, ale Minister Kultury i Sztuki odmówił im przyznania odszkodowania podnosząc, że wnioski zostały złożone po upływie terminu (trzy lata od wydania decyzji z 1998 r.). W oparciu o analizę art. 28 k.p.a. podniesiono, że organ administracyjny powinien był ustalić z urzędu kto w danej sprawie powinien być zawiadomiony jako strona postępowania, a brak zawiadomienia powoduje poważne konsekwencje prawne (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Skarżący nie brali udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. i nie zostali wezwani przez organ administracyjny, mimo, że znana była okoliczność, że właściciele nieruchomości - małżonkowie S. zmarli, a występująca w sprawie w charakterze strony Pani M. nie była ich jedyną spadkobierczynią. Zdaniem skarżących to uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż ma wpływ na sytuację prawną stron w zakresie dochodzenia zwrotu swojej własności lub odszkodowania za mienie zabrane z naruszeniem prawa. W powyższym piśmie z dnia 7 kwietnia 2011 r., poza wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiono również, w oparciu o tożsame przesłanki i argumenty, o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1998 r. Nr [...]. Wniosek ten został rozpatrzony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odrębnym postępowaniu decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po ponownym rozpatrzeniu sprawy podkreślił, że rozpatrując sprawę po raz pierwszy i wydając w dniu [...] marca 2011 r. zaskarżoną decyzję nr [...] prawidłowo uznał i ustalił (z czym również zgadzają się skarżący), że decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] obarczona jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 §1 pkt 4 k.p.a., to jest, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z uwagi jednak na upływ czasu, o którym mowa w art. 156 §2 k.p.a., nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji z powodu powyższej przyczyny, lecz zastosowanie znajduje art. 158 §2 k.p.a. nakazujący w takim przypadku ograniczenie się do orzeczenia o stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdza się nieważności decyzji. Odnosząc się do okoliczności podniesionej przez skarżących we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. zakończonym wydaniem decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] (będącej przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego) nie brali oni udziału, pomimo, że jako spadkobiercy właścicieli nieruchomości również byli stronami tamtego postępowania, a pominiecie innych stron postępowania nastąpiło z winy organu (brak zawiadomienia oraz brak doręczenia decyzji), co zdaniem skarżących stanowi rażące naruszenie prawa i stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a. organ stwierdził, że naruszenie prawa, polegające na tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym nawet gdyby podzielić zarzut skarżących, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. zakończonym wydaniem decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] doszło do naruszenia prawa, gdyż w postępowaniu tym nie brały udziału wszystkie strony — wszyscy spadkobiercy właścicieli nieruchomości, a pominięcie tych stron nastąpiło z winy organu, który nie zawiadomił wszystkich stron o toczącym się postępowaniu i nie doręczył decyzji z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] wszystkim spadkobiercom, to należy jednak stwierdzić, że naruszenie to nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie może zostać weryfikowane w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Naruszenie to podlegać bowiem może weryfikacji tylko w trybie wznowienia postępowania. Minister nie stwierdził zatem wystąpienia przesłanki nieważności - rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156§1 pkt 2 k.p.a., a rozpatrując sprawę ponownie, poza wskazaną wyżej wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., nie stwierdził również wystąpienia pozostałych przesłanek nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. W odniesieniu do zarzutu, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. doszło do naruszenia przepisów postępowania — art. 7, 10, 77, 28, 30 k.p.a. na skutek braku zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie, a nawet niezawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, a także doręczenie skarżonej decyzji osobom nieżyjącym w chwili wszczęcia postępowania, Minister stwierdza, iż w istocie takie naruszenia przepisów Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 postępowania miały miejsce. Stwierdzone uchybienia, podlegały konwalidacji w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w niniejszej decyzji. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. T., B. J., A. M., H. C., K. W., E. S., A. S., A. S., K. S., I. B., A. B., D. B., L. B., S. S., S. S., M. T., K. J.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 127 §3 k.p.a. oraz 138 pkt 1 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo jej niezgodności z prawem i ustalenia, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art.10, art.77, art.28 oraz art. 30 k.p.a. - z powodu braku zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie, a /nawet nie zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania w niniejszej / sprawie, a także doręczenie skarżonej decyzji osobom nieżyjącym w/ chwili wszczęcia postępowania, 2) art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. polegające na błędnej wykładni tego przepisu i zastosowanie do sytuacji, gdy decyzja została doręczona pełnomocnikowi, którego pełnomocnictwo wygasło na skutek śmierci strony przed wydaniem decyzji, 3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niezastosowanie tego przepisu na skutek błędnej oceny skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej oraz skutków prawnych nie zawiadomienia wszystkich zainteresowanych o wszczęciu postępowania, 4) art. 156 §2 k.p.a. na skutek zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy decyzja rażąco narusza prawo i nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżących kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stan faktyczny sprawy i wskazali, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która wprost regulowałaby kwestie skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z momentem jej śmierci i w Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 stosunku do osoby nieżyjącej nie może być prowadzone postępowanie, a w konsekwencji nie można też wydać decyzji administracyjnej. Gdy jednak do takiej sytuacji dochodzi to -według przeważającego poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego- trzeba przyjąć, iż decyzja taka obarczona jest wadą nieważności, bowiem akt taki narusza prawo w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 kwietnia 1983 roku II SA. 261/83 OSP 1984/5 poz. 108, z dnia 17 grudnia 1998 roku IV SA 2272/97, z dnia 14 listopada 2001 roku I SA 2642/99, z dnia 20 września 2002 I SA 428/2001, OSP 2004/3, poz.33, z dnia 24 listopada 2010 roku I OSK 147/2010 LexPolonica nr 2427635). W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. odnosi się natomiast do takiej sytuacji, gdy osoba do której została skierowana decyzja żyje, chociaż nie powinna być stroną, ponieważ nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 roku została wydana w stosunku do osoby nieżyjącej i nie została doręczona, ponieważ pełnomocnictwo wygasło na skutek śmierci strony. W sprawie niniejszej bezpodstawne jest twierdzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek upływu czasu, ponieważ decyzja z [...] czerwca 1998 roku nie została doręczona stronie, co powoduje że nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Decyzja administracyjna jako akt skierowany do podmiotu indywidualnie oznaczonego oraz jako akt zewnętrzny musi być zakomunikowana adresatowi w formie przewidzianej przez kodeks postępowania administracyjnego. Następuje to przez doręczenie decyzji na piśmie lub przez ustne ogłoszenie stronie. Dopiero ogłoszenie lub doręczenie decyzji adresatowi oznacza wprowadzenie jej do obrotu prawnego( wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 22 września 2005 roku, SAB/Wa 125/2005, z dnia 9 lutego 2006 roku I SA/Wa 1001/05 niepubl.). W sytuacji, gdy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ustalił, że decyzja nie została doręczona stronie na skutek jej śmierci przed / zakończeniem postępowania, to nie ma podstaw prawnych do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 156 § 2 k.p.a, ponieważ przepis ten uzależnia wystąpienie skutków prawnych od doręczenie lub ogłoszenia decyzji. Ponadto wskazano, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszczął z urzędu postępowanie jedynie odnośnie decyzji z dnia [...] czerwca 1998 roku, mimo że wszystkie orzeczenia administracyjne kończące postępowanie w sprawie Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i tak: -orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z dnia [...] września 1952 roku zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości, ponieważ nieruchomość ta nie wchodziła w skład majątku drukarni, która została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U.R.P. Nr 3, poz. 17 ze zm.). -decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1998 roku [...] została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego bez udziału wszystkich zainteresowanych, mimo że organ administracyjny wiedział, że Pani H. G. nie jest jedyną współwłaścicielką nieruchomości, decyzja ta nie została doręczona wszystkim osobom, które powinny występować w sprawie w charakterze strony i została wprowadzona do obrotu prawnego z rażącym naruszeniem prawa. -decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 roku została wydana w stosunku do osoby nieżyjącej. Zaskarżona decyzja także w sposób rażący narusza prawo, ponieważ jak stwierdza Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, doszło do naruszenia przepisów postępowania na skutek braku zapewnienia stronom czynnego udziału w sprawie oraz doręczenia zaskarżonej decyzji osobom nieżyjącym w chwili wszczęcia postępowania. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zgodnie z art.127§ 3 k.p.a. otwiera nowy etap postępowania administracyjnego i jest rodzajem odwołania. Wniosek taki ma cechy zwyczajnego środka prawnego zmierzającego do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego w toku tego postępowania dokonuje się oceny decyzji w takim samym zakresie jak przy wydawaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie rozpoznawał powtórnie sprawy powołując się na konkurencyjność trybów postępowania, mimo że bezsporne jest, iż postępowanie nie może być wznowione na skutek upływu czasu. Skarżący zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu administracyjnym dopiero w toku postępowania o odszkodowanie, mimo że postępowanie to toczyło się już kilka lat i organ Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 administracyjny wiedział, że prowadzi postępowanie bez udziału wszystkich zainteresowanych, którzy powinni być stroną w postępowaniu Z decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1998 roku oraz decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. skarżący zostali zapoznani toku postępowania o odszkodowanie w którym Minister przyznał im prawa strony. Decyzje te były dla nich korzystne a więc w tym czasie nie posiadali interesu prawnego do wznawiania postępowania. Dopiero po zawiadomieniu skarżących o odmowie przyznania im odszkodowania z powodu upływu czasu, skarżący mogliby wystąpić z taki wnioskiem, ale wtedy już postępowanie nie mogło być wznowione na skutek upływu czasu. W ustawowym terminie wystąpili do Sądu z pozwem o odszkodowanie i w toku tego postępowania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której skarżący dochodzą odszkodowania. Podkreślono, że skarżący w toku postępowania o odszkodowanie nie byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika i działali w zaufaniu do organów administracji publicznej, które z mocy prawa są zobowiązane załatwiać sprawy w sposób uwzględniający nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes obywateli. W sytuacji, gdy skarżący nie zostali pouczeni o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich uprawnień - zgodnie z art. 9 k.p.a - powoływanie się przez naczelny organ administracji publicznej na okoliczności ograniczające uprawnienia skarżących i zawinione przez ten organ, narusza podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego i nie sprzyja realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Nr [...] z dnia [...].03.2011r. stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998r.znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie istnieje przesłanka pozytywna stwierdzenia nieważności przewidziana w art. 156 §1 pkt 4 k.p.a., to jest, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, gdyż decyzja z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] została doręczona adwokatowi S. K., którego pełnomocnictwo, udzielone przez stronę Panią H. G., wygasło wraz ze śmiercią strony w dniu [...] kwietnia 1998 r. O okoliczności tej organ nie był powiadomiony. Postępowanie było zatem prowadzone z udziałem osoby nieżyjącej przy udziale pełnomocnika, którego pełnomocnictwo wygasło wraz ze śmiercią mocodawcy. Minister stwierdził jednak, że w sprawie zachodzi przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności ponieważ decyzja została doręczona w 1998 r., a zatem w najpóźniej z końcem 2008 r. upłynął dziesięcioletni termin określony w art. 156 §2 k.p.a. Minister nie mógł więc wydać w roku 2011 decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] czerwca 1998 r. znak: [...] lecz musiał ograniczyć się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 §2 k.p.a. Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy wskazać, że ustanowienie przez stronę pełnomocnika (art. 32 k.p.a.) nie oznacza, przeniesienie na niego obowiązków i uprawnień strony wynikających z prawa materialnego. Pełnomocnik nie staje się stroną postępowania a jedynie działa w jej imieniu. Tym samym w ocenie Sądu w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi przez Panią H. G., wygasło wraz z jej śmiercią w dniu [...] kwietnia 1998 r. Tym samym nie można na gruncie niniejszej sprawy uznać, że decyzja została doręczona stronie, skoro w dacie jej wydania H. G. nie żyła. Dla uznania, iż decyzja została wydana w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. niezbędne jest aby przedmiotowa decyzja była skierowana do osoby, której zdolność prawną błędnie ustalono. Skierowanie decyzji do określonej osoby w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oznacza bowiem, iż decyzja taka może wywrzeć skutek w postaci zmiany sytuacji prawnej osoby do której jest kierowana. Nie sposób uznać, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja miała wpływ na jakiekolwiek uprawnienia H. G. jak również, że mogła wywrzeć wpływ w sferze jej praw osobistych czy majątkowych. Zmarły nie jest i nie może być bowiem stroną postępowania ponieważ nie posiada zdolności prawnej. Wskutek śmierci osoby fizycznej gasną jej prawa i obowiązki. W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z inną sytuacją prawną niż przyjął to organ. Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Skoro bowiem charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (tak Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r. II SA 261/83 OSPiKA 1984, Z. 5, poz. 108). Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 Tego rodzaju uchybienie w postępowaniu, w którym jednym z adresatów decyzji jest osoba, która nie mogła się zapoznać z treścią decyzji i ewentualnie podjąć w stosunku do niej określonych działań, nie daje się pogodzić z kryteriami praworządności. Tak wydana decyzja nie może bowiem- z powodu braku możliwości fizycznego doręczenia jej osobie zmarłej - wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1429/08 wraz z powołanym tam orzecznictwem; wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06). Należy zatem w pełni zaakceptować pogląd, wyrażony również w wyroku NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r., II OSK 952/07 (Lex nr 496188), iż prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej powoduje wydanie decyzji obarczonej wadą nieważności w postaci naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (pogląd przytoczony w ślad za stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1071/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w wyroku tym powołano wyżej wskazane orzecznictwo), a nie jak przyjął organ art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym rozpoznając ponownie sprawę organ dokona jej oceny w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a Sąd nie uwzględnił zaś pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżących w których wskazywali oni że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzji, pomimo, że jako spadkobiercy właścicieli nieruchomości również byli stronami tego postępowania, a pominiecie innych stron postępowania nastąpiło z winy organu (brak zawiadomienia oraz brak doręczenia decyzji), co zdaniem skarżących stanowi rażące naruszenie prawa i stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a.. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko zaprezentowane przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż naruszenie prawa, polegające na tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naruszenie to nie może zatem być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie może zostać weryfikowane w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Podlegać bowiem może jedynie weryfikacji w trybie wznowienia postępowania. Należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowym przyjęty i utrwalony jest trafny pogląd, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jako przewidujące odstępstwo od Sygn. akt IV SA/Wa 453/12 zasady trwałości decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzające Stwierdzenie nieważności decyzji może mieć zatem miejsce wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa tzn. dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a ( por. wyrok SN z dnia 11 maja 2000r. III RN 62/00, publikacja OSNP 2001/4/100). Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w sytuacji wznowienia postępowania, wznowione jedynie w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w art. 145-153 k.p.a. Podkreślić należy, iż katalog przesłanek dopuszczających możliwość zarówno stwierdzenia nieważności, jak i wznowienia postępowania jest katalogiem zamkniętym. A zatem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Niedopuszczalnym i błędnym jest bowiem przyjęcie, iż którakolwiek z podstaw wznowienia mogłaby zarazem stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zapadło w oparciu o art. 200 i 205 p.p.s.a .