IV SA/Wa 456/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Cysek, asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości rolnej - skargę oddala - IV SA/Wa 456/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dn. 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa odmówił stwierdzenia, że Gmina C. nabyła z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości położone w obrębie K. oznaczone jako działki nr [...] o pow. 5,0139 ha i nr 110 o pow. 3,0363 ha objęte Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C.. W uzasadnieniu stwierdzono, że powyższe działki stanowią własność Skarbu Państwa. W myśl art. 13 powołanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa grunty nie przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do dnia 30.06.2000 r. stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi tereny różne, drogi i teren zabudowany, natomiast działka nr [...] stanowi grunty orne - 2.0073 ha oraz tereny różne. Powyższe działki nie stanowią zatem nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Ponadto według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta C., zmienionego uchwałą Rady Miasta C. nr [...] z dn. [...].10.94 r. przedmiotowe działki położone są na terenie [...] tj. w strefie ochrony terenów otwartych - z funkcją dominującą: uprawy polowe, ogrody działkowe z możliwością zabudowy mieszkaniowej i usługowej przy istniejących ulicach określonych na rysunku planu. Wobec powyższego działki nie spełniają kryteriów określonych w przepisach. Wskutek odwołania wniesionego przez Gminę C. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dn. [...] 12.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż aby nieruchomość stała się własnością gminy na mocy art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki tj. działki muszą stanowić nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego oraz muszą być położone na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Stosownie do art. 46- Kc nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działki stanowią tereny różne, drogi, tereny zabudowane oraz grunty orne. Jednak tylko część jednej z działek stanowiła grunty rolne, nie można zatem uznać działek za nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Została natomiast spełniona druga przesłanka wymagana do nabycia własności nieruchomości przez gminę tj. tereny były przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Nie mniej jednak działki nie stanowiły nieruchomości rolnej i z tego powodu nie mogły stać się własnością Gminy C. W skardze do sądu administracyjnego Gmina Miasto C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu wskazano, iż dla rozstrzygnięcia sprawy należało ustalić, czy nieruchomość spełniała w dn. 1 lipca 2000 r. obydwie przesłanki określone w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącego niezasadnie organy orzekające oparły się przy badaniu kryterium nieruchomości rolnej na klasyfikacji gruntów wg użytków. Mogły jedynie jako podstawę orzekania przyjąć definicję nieruchomości rolnej w dosłownym brzmieniu art. 46- Kc. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art. 1 ustawy z dn. 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest realizowana pod względem zgodności z prawem. Mając powyższe kryterium na uwadze Sąd uznał, iż kontrolowana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest prawidłowa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dn. 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 208, poz. 2128) Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (od 16 lipca 2003 r. Agencja Nieruchomości Rolnych) przejmowała prawa i obowiązki wynikające z wykonania prawa własności w stosunku do nieruchomości rolnych, do mienia pozostałego po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz lasów niewydzielonych geodezyjnie z powyższych nieruchomości najpóźniej do 30 czerwca 2000 r. W przypadku nie przekazania do tej daty nieruchomości rolnych ostatecznymi decyzjami na rzecz Agencji lub do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, z mocy prawa stawały się one własnością gmin, na terenie których są położone. Nabycie nieruchomości przez właściwą gminę w trybie art. 13 ust. 2 powoływanej ustawy następowało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania odrębnych decyzji przenoszących własność na uprawniony podmiot. Jedynymi warunkami nabycia nieruchomości było stwierdzenie jej rolnego charakteru zgodnie z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym, odpowiednie przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz położenie działki na terenie danej gminy. Decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie miała charakter deklaratoryjny, nie tworzyła nowego stanu prawnego, lecz stwierdzała stan wynikły z mocy samego prawa. Trafnie zatem Minister rozpatrując ponownie sprawę wskutek wniesienia odwołania przez Gminę Miasto C. przyjął jako datę ewentualnego nabycia nieruchomości dzień 1 lipca 2000 r. Na tę datę również dokonał oceny przesłanek warunkujących przejście własności na rzecz gminy. Przede wszystkim zasadnie przyjął, iż przedmiotem przejścia prawa własności może być jedynie mienie określone w art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w tym nieruchomości rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Odwołując się do definicji zawartej w art. 46- Kc i pomocniczo powołując się na rodzaj użytków wynikający z rejestru gruntów uznał, iż działki będące przedmiotem postępowania nie stanowią nieruchomości rolnych w rozumieniu Kc. Kryterium to zostało zakwestionowane przez skarżącego, który twierdzi, iż organy winny oprzeć się na literalnym brzmieniu przepisu definiującego nieruchomość rolną, nie zaś na wypisach z rejestru gruntów. Należy przede wszystkim stwierdzić, iż wypis z rejestru gruntów nie był jedynym kryterium przyjęcia, iż przedmiotowe działki nie stanowią nieruchomości rolnej. Najprzód Minister przywołał brzmienie art. 46 Kc celem wyjaśnienia jakie nieruchomości mogą być zaklasyfikowane jako rolne, a następnie pomocniczo przywołał klasyfikację użytków. Dla ustalenia bowiem istnienia możliwości wykorzystywania nieruchomości w określony sposób pomocne mogą być zapisy w ewidencji gruntów (vide komentarz do Kc, tom I, pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, Wydawnictwa C.H. BECK, Umowa 1997, str. 113). Wykorzystując zapisy w ewidencji gruntów organy doszły do przekonania, iż użytki stanowiące przedmiotowe działki, za wyjątkiem części działki [...] (grunty orne), nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Nie spełniają zatem kryterium nieruchomości rolnej. Skarżący nie kwestionował konkretnych zapisów w przedłożonych w postępowaniu wypisach z rejestru gruntów. Podważał co do zasady możliwość przyjęcia tych dokumentów jako dowodów mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd zatem nie znalazł podstaw, aby podważać prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i kwestionować ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o te dowody. Jednocześnie Minister dokonał analizy przeznaczenia działek w planie zagospodarowania przestrzennego. Trafnie uznał, iż na datę 1 lipca 2000 r. przedmiotowe nieruchomości przeznaczone były w obowiązującym wówczas planie na cele gospodarki rolnej. Nie mniej jednak spełnienie tego warunku nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem przedmiotowe działki nie stanowią nieruchomości rolnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.