IV SA/Wa 47/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłat za brak sieci za 2006 r. postanawia: odmówić uzupełnienia postanowienia. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe zainicjowane skargą [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r. nr [...] określającą wysokość zobowiązania [...] sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 2.767.500,-złotych, a następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. W postępowaniu wznowieniowym Główny Inspektor Ochrony Środowiska ponownie rozpatrzył sprawę i – na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 3 kpa – wydał ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], którą uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] i określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok oraz wysokość nadpłaty w opłacie. Umarzając postępowanie Sąd w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2016 r. nie orzekł w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem z urzędu doręczony został m. in. pełnomocnikowi skarżącej, który – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – potwierdził jego otrzymanie datą 30 maja 2016 r. W dniu 13 czerwca 2016 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego) profesjonalny pełnomocnik skarżącej będący adwokatem, złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 5 kwietnia 2016 r. przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki 42.109 zł zwrotu kosztów postępowania sądowego, gdyż, według twierdzeń pełnomocnika, uchylenie decyzji z 2012 r. przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nastąpiło w ramach instytucji autokontroli wyrażonej w art. 54 § 3 ppsa, w związku z czym, zdaniem pełnomocnika, Spółce przysługuje zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 ppsa. W ocenie pełnomocnika skarżącej brak zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie stanowiłby niczym nieuzasadnioną sankcję dla Spółki w sprawie, w której organ ostatecznie uznał za zasadną skargę na decyzję z 2012 r. Ponadto niezasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Spółki spowodowałoby, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska – w związku ze sposobem w jaki prowadził od kilku lat przedmiotowe postępowanie – uzyskałby korzyść materialną w postaci uniknięcia obowiązku zwrotu kosztów postępowania, a w ocenie pełnomocnika takie działanie należałoby uznać za rażąco niesprawiedliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wskazać należy, że dodatkowym orzeczeniem, o którym mowa w powołanym przepisie jest orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego zamieszczane w wyroku. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 166 tej ustawy do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Uzupełnienie orzeczenia co do zwrotu kosztów następuje w wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Sąd umorzył, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, postępowanie sądowe, gdyż Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją w dniu [...] kwietnia 2016 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] będącą przedmiotem niniejszego postępowania i określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok oraz wysokość nadpłaty w opłacie. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej Spółki decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] nie została wydana na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi – bowiem organ w tej sprawie nie korzystał z uprawnień autokontrolnych – lecz wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 3 kpa po wznowieniu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Zaskarżona w tej sprawie decyzja z dnia [...] marca 2012 r. pozbawiona więc została przez organ bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym. Dlatego w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zastosowania art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z art. 201 § 1 tej ustawy, w przypadku umorzenia postępowania zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, jedynie w sytuacji gdy umorzenie to nastąpiło z przyczyny określonej w art. 54 § 3 wymienionej ustawy, tj. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Kwestię rozliczenia ponoszonych przez strony kosztów postępowania regulują przepisy działu V rozdziału I Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z zasadą określoną w art. 199 powołanej ustawy, to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Odnosi się ona zarówno do postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i postępowania przed sądem drugiej instancji. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 powołanej ustawy, poprzez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie można ich interpretować rozszerzająco. Z kolei art. 209 wymienionej ustawy jednoznacznie stanowi, w jakich przypadkach Sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w powołanym art. 209, jak również sąd administracyjny nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów w oparciu o zasady celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Brak jest zatem w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie, bowiem przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Przepisem szczególnym zaś, odnoszącym się do umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym jest art. 201 § 1 i 2 powołanej ustawy, który stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ustawy, zaś w razie umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 118 § 2, przepis art. 206 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 54 § 3 powołanej ustawy dotyczy sytuacji, w której organ administracji uwzględnia skargę, przed rozpoczęciem rozprawy, zaś art. 118 § 2 ustawy dotyczy umorzenia postępowania w wyniku postępowania mediacyjnego. Przepis art. 54 § 3 powołanej ustawy jest odpowiednikiem przepisu art. 38 § 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) obowiązującej przed reorganizacją sądów administracyjnych, jaka miała miejsce w dniu 1 stycznia 2004 r. W orzecznictwie sądowym wykształconym na tle stosowania art. 38 § 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, które zachowuje aktualność również i pod rządami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazywano wielokrotnie, że jedynym trybem weryfikacji zaskarżonej do sądu decyzji, możliwym do zastosowania przez organ administracji jest uwzględnienie skargi w trybie powołanego przepisu (obecnie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie jest natomiast dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji – po wniesieniu skargi – postępowania w sprawie czy to stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, czy wznowienia postępowania administracyjnego. Tryb postępowania wynikający z art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odmienny od trybu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uregulowanego przepisami art. 156-160 kpa, jak również odmienny od trybu postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnej uregulowanego przepisami art. 145-152 kpa. Zatem uchylenie zaskarżonej decyzji przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w trybie innym niż art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub art. 38 § 2 ustawy o NSA i w konsekwencji cofnięcie skargi przez skarżącego nie rodzi w świetle art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym po stronie skarżącej uprawnienia do żądania zwrotu kosztów postępowania od organu administracji (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 1103/03, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W obowiązującym stanie prawnym, przy stanie faktycznym jaki zaistniał w tej sprawie, brak jest podstaw prawnych do zasądzenia od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kosztów postępowania, co w konsekwencji skutkowało odmową uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. Z powyższych względów, na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.