IV SA/Wa 470/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Prezydent W. decyzją z dnia [...] września 2004 r., na podstawie art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzekł na wniosek M. W. o wymeldowaniu jego syna E. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Wojewody [...] E. W. podniósł, iż lokalu nr [...] przy ul. [...] nie opuścił dobrowolnie, nie wymeldował się z niego oraz, że posiada w nim swoje rzeczy osobiste. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie E. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż organ pierwszej instancji uchybił procedurom postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W szczególności Prezydent W. nie wziął pod uwagę, iż z powództwa E. W. przeciwko M. W. toczyły się dwa postępowania: karne -o fizyczne i psychiczne znęcanie się oraz cywilne - o przywrócenie naruszonego posiadania. W obydwu sprawach zapadły wyroki. W sprawie karnej M. W. został uznany winnym zarzucanego mu czynu. Natomiast powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania zostało przez sąd oddalone. Ponadto organ I instancji rozpoznając sprawę nie sięgnął po inne dowody chociażby takie jak zeznania świadków, a mianowicie brata E. W. oraz jego żony, koncentrując się tylko na oświadczeniach stron, których interesy były w tej sprawie sprzeczne. Dowody w postaci przesłuchania świadków mogłyby przyczynić się w znacznej mierze go zebrania bardziej wszechstronnego materiału, a tym samym w konsekwencji do właściwej jego oceny. Reasumując Wojewoda [...] stwierdził, iż decyzja organu I instancji została wydana z obrazą przepisów postępowania i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem celowe jest jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marek Wasiak wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] uchylającej decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż E. W. nie przebywa w spornym lokalu od kwietnia 2000 r. oraz, że wraz ze swoją rodziną zamieszkuje w W. pod adresem [...] i tam znajduje się jego centrum życiowe. Powołał się także na wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. o sygn. akt V SA 3078/00 zgodnie z którym "za równoznaczna z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolna zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nię dopuszczona, a nię skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu". Podniósł również, iż Sąd Rejonowy nie przywrócił naruszonego posiadania oraz, że na mocy wyroku w sprawie o dział spadku jest jedyną osobą posiadającą prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania procesowego. W obszernym uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja kasatoryjna organu odwoławczego uchylająca decyzje organu pierwszej instancji, przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji stanowi art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z treścią powołanego przepisu "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Konwalidowanie bowiem wadliwego postępowania organu I instancji, w takiej sytuacji naruszałoby zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni. W myśl tej zasady organ odwoławczy pełni kompetencje zarówno kontrolne, jak i merytoryczne. Oznacza to, że organ ten może i powinien rozpoznać sprawę merytorycznie zgodnie z żądaniem strony i ustosunkować się do niego w uzasadnieniu. Niezbędnym wymogiem merytorycznego orzekania przez organ drugiej instancji jest dostateczne i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Stosownie do art. 136 organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów sprawnie wymieniający przepis jednoznacznie określa kompetencje organu odwoławczego do przeprowadzenia tylko uzupełniającego postępowania dowodowego. Konieczność przeprowadzenia go w znacznej części lub w całości stwarza konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Dokonując oceny prawnej zaskarżonej decyzji Wojewody [...] Sąd nie stwierdził, aby jego rozstrzygnięcie naruszało przepisy prawne. Organ odwoławczy wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko i należy podzielić zasadność argumentacji tego organu w aspekcie przepisu art. 138 § 2 kpa. Trafna jest ocena tego organu, że decyzja organu pierwszej instancji zapadała z naruszeniem art. 77 § 1 kpa i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Zgodzić się należy, że wydanie rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie E. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wymaga przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, chociażby udział E. W. i jego żony. Ograniczenie postępowania wyjaśniającego do zapewnienia udziału stronom postępowania tj. do wnioskodawcy – M. W. i E. W. – wobec którego toczy się postępowanie o wymeldowanie jest nie wystarczające do obiektywnego uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) do wymeldowania E. W. W ocenie Sądu zakres niezbędnego wyjaśnienia sprawy przekracza normy dopuszczalne art. 136 kpa dla organu odwoławczego. Słuszne jest zatem rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich podanych przyczyn zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku i skargę należało oddalić. Z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.