IV SA/Wa 476/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania G. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza G. z dnia [...] grudnia 2002 r. orzekający o wymeldowaniu G. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie o wymeldowanie G. K. prowadzone było na wniosek H. K. Ponieważ nie można było ustalić miejsca pobytu G. K., interesy jego w postępowaniu tym reprezentował kurator wyznaczony przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich. Burmistrz G. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu G. K. z tego względu, że bez wymeldowania opuścił on dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywał w nim co najmniej od 6 miesięcy, a nowego miejsca jego pobytu nie można było ustalić. Organ odwoławczy stwierdził, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy nie znajduje podstaw do uwzględnienia odwołania. Wojewoda [...] prawidłowo przyjął, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza G. W tym też wskazaniu przez skarżącego przesłanką z art. 156 § 1 pkt 2 kpa – wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji, w ocenie organu, bezspornie ustalił, że G. K. lokal nr [...] przy ul. [...] w W. opuścił w miesiącu marcu 2000 r. nie dopełniając obowiązku meldunkowego i nie przebywał w tym roku przez okres 9 miesięcy – do dnia [...] grudnia 2000 r., a nadto nie zdołano ustalić nowego miejsca jego pobytu. Zdaniem organu odwoławczego przedłożone przez G. K. dokumenty, trzy umowy o wykonywanie robót w P., S. i R., są bez znaczenia dla sprawy. Skarżący poza tymi dokumentami, z których wynika, że poza miejscem stałego pobytu za każdym razem przebywał przez okres około 3 miesięcy powinien udokumentować dopełnienie obowiązku meldunkowego we wskazanych miejscach na pobyt czasowy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego nieuczestniczenia G. K. w postępowaniu prowadzonym przez Burmistrza G. podał, że stanowi on przesłankę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestia wznowienia postępowania pod kątem przesłanek z art. 145 § 1 kpa była przedmiotem badania przez Prezydenta [...], który decyzja z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższą decyzję G. K. podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.), a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy; 2) przepisów art. 7 i art. 77 kpa oraz art. 156 § 1 kpa, które doprowadził do rażąco błędnych decyzji wszystkich organów administracyjnych, jak i do naruszenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. i ... kosztów postępowania wg norm przepisowych. W uzasadnieniu skarżący przede wszystkim podniósł, że organy administracyjne obu instancji nie ustosunkowały się do zasadniczego zarzutu rażącego naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W postępowaniu o wymeldowanie zachodzi konieczność ustalenia rzeczywistego powodu i zamiaru określonego opuszczenia miejsca zamieszkania, które w jego przypadku determinowane było charakterem wykonywanej pracy tj. prowadzenie robót budowlano-remontowych poza [...] w okresie od wiosny do jesieni. Do przyjęcia przez organy administracyjne błędnych dla stanu rzeczy, a tym samym wydanych decyzji doprowadziła, złośliwość jego byłej żony, która nie podała rzeczywistych przyczyn nie przebywania jego w miejscu zamieszkania i nie odbierała korespondencji w sprawie wszczętej przez nią o wymeldowanie i pozbawienia go prawa do lokalu mieszkalnego. Skarżący podniósł, że nie miał zamiaru opuszczać mieszkania, w którym miał swoje rzeczy i interesy gospodarcze. W ocenie skarżącego nietrafne są wywody organu odwoławczego okoliczność nie dopełnienia obowiązku meldunkowego przesądza o wymeldowaniu. Okoliczność ta regulowana jest innymi przepisami i sankcjami. Skarżący przyznaje, że organ nadzoru w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie prowadzi postępowania dowodowego w sprawie o wymeldowanie, to jednak, jego zdaniem, a ma obowiązek dokonać oceny, czy postępowanie było prowadzone prawidłowo i czy w oparciu o zebrany materiał dowodowy można było wydać taka decyzję. Organy administracyjne obu instancji nie rozważyły wnikliwie i obiektywnie zarzutów podniesionych we wniosku i odwołaniu, ale z góry przyjęli, że decyzja o wymeldowaniu nie jest wadliwa, co w rezultacie "doprowadziło do rażącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa jak i pozostałą normę przez decyzje naruszającą art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Żądanie stwierdzenia nieważności wydanej w sprawie o wymeldowanie decyzji Burmistrza G. z dnia [...] grudnia 2000 r., skarżący oparł się na przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazując na rażące naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w art. 16 § 1 kpa. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie w trybie nadzoru czy kontrolowana decyzja jest dotknięta kwalifikowanymi wadami wyszczególnionymi w przepisie art. 156 § 1 kpa, a w razie stwierdzenia ich zaistnienia wyeliminowania takiej decyzji z obiegu prawnego. Organ administracji badając w trybie nadzoru czy zaistniały warunki do stwierdzenia nieważności określonej decyzji obowiązany jest stan faktyczny i prawny odnieść do daty wydania kontrolowanej decyzji, gdyż stwierdzenie nieważności wskazuje na ciężką wadliwość decyzji od daty jej wydania, czyli ze skutkiem ex tune (por. wyrok NSA z dnia 29.06.2001 r., I SA 2134/99, LEX nr 54120). W tej konkretnej sprawie podstawą prawną decyzji Burmistrza G. z dnia [...] grudnia 2000 r. był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.), który stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z treści uzasadnienia kontrolowanej decyzji wynika, że podstawą wymeldowania G. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. stanowiła druga przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż Burmistrz G. przyjął, że skarżący w lokalu tym nie zamieszkuje ponad pół roku i nie jest znane miejsce jego obecnego pobytu. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełnione, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Opuszczenie adresu, to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia samego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Według poglądów doktryny i orzeczenia NSA podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa SA wady o ... dużym ciężarze gatunkowy, przy czym wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażoną stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz B. Adamiak/J. Borkowski, Wydawnictwa C.H. Beck, Warszawa, 2000 r., stra. 663). W ocenie Sądu organy orzekające obu instancji dokonując w trybie nadzoru kontroli decyzji z dnia [...].12.2000 r. Burmistrza G. powinny dokonać oceny w tej konkretnej sprawie został spełniający przez skarżącego warunek dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu i zamiaru opuszczenia wskazanego lokalu mieszkalnego na stałe. Innymi słowy należało w oparciu o materiał dowodowy sprawy zgromadzony przez Burmistrza G. dokonać oceny, czy ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego dawały podstawę do przyjęcia bez żadnych wątpliwości, że w przypadku skarżącego zaistniały okoliczności stanowiące podstawę do nie wydania decyzji o wymeldowanie. Należało ...... , czy w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie o wymeldowanie nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, czy zebrany materiał dowodowy był wystarczający, aby w sposób obiektywny mogła być wydana decyzja o wymeldowaniu. Powyższe ustalenia są istotne w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji, w szczególności, że skarżący utrzymuje, iż nie było jego zamiarem opuszczenie miejsca pobytu na stałe z lokalu nr [...] przy ul [...] w W., posiada swoje rzeczy pod tym adresem, rzucił zarejestrowaną działalność gospodarczą, a jego okresowe pobyty poza miejscem zamieszkania były związane z wykonywaniem robót budowlanych poza terenem W. Ponadto skarżący utrzymuje, że w miejscu pobytu przebywał wielokrotnie, przyjeżdżał późnym wieczorem i wczesnym rankiem wyjeżdżał, czego nie mogli widzieć sąsiedzi. Wszelką korespondencja kierowana była na adres jego stałego zamieszkania i tylko zawiadomienia dotyczące tej sprawy nie były przekazywane mu przez byłą żonę – H. K. W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują, że organy nadzorcze obu instancji w sposób niedostateczny zbadały, czy w tej konkretnej sprawie wypełnione były przesłanki dobrowolnego opuszczenia mieszkania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym czy zachodziły podstawy do wymeldowania skarżącego z lokalu mieszkaniowego nr [...] przy ul. [...] w W. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy; stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.