IV SA/Wa 477/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron,, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Anna Mruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006r. sprawy ze skargi Z. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Minister Środowiska działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Partię Z. odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. udzielającej pozwolenia zintegrowanego Kombinatowi [...] w D. na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii z instalacji do produkcji klinkieru cementowego. W uzasadnieniu postanowienia Minister Środowiska wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 3 czerwca 2005 r. Kombinatowi [...]. a w dniu 2 czerwca 2005r. Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w P., które to były stronami postępowania. Wobec nie zaskarżenia przez nie decyzji stała się ona ostateczna w dniu 18 czerwca 2005 r. W dniu 26 lipca 2005 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie Partii Z., datowane na dzień 21 lipca 2005 r. Strona która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji I instancji lub której decyzji nie doręczono, może wnieść odwołanie tylko w czasie zanim decyzja stała się ostateczna. Odwołanie wniesione po tym terminie jest niedopuszczalne. Na powyższe postanowienie Partia Z., zwana dalej skarżącą, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazała, iż odwołanie od przedmiotowej decyzji przesłała do Ministra Środowiska za pośrednictwem Wojewody [...] w następnym dniu po pozyskaniu wiadomości o jej podjęciu. Jako strona postępowania nie była o nim poinformowana a w pismach z dnia 17 lutego 2004 r. i 7 kwietnia 2005 r. została jedynie poinformowana, bez pouczenia o możliwości odwołania czy zażalenia, że nie jest organizacją ekologiczną wobec czego nie posiada legitymacji aby występować z wnioskiem jako strona w sprawie. W konkluzji wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik postępowania, Cementownia " W. " Spółka Akcyjna T. poprzednio działająca pod firmą Kombinat [...] D. pismem z dnia 12 czerwca 2006 r. wniósł o oddalenie skargi argumentując jak Minister Środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższego postanowienia nie zaś według kryteriów słuszność i owy ch. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270- dalej zwanąp.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. W chwili wpłynięcia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek zbadania czy spełnia ono określone warunki formalne m.in. czy zostało wniesione w terminie, czy pochodzi od strony i czy z innych przyczyn jest dopuszczalne. W przypadku stwierdzenia, że wniesiono je po terminie lub jest z innych powodów niedopuszczalne organ odwoławczy wydaje postanowienie w trybie art. 134 kpa. stwierdzając niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Treść art. 134 k.p.a. wskazuje dwie przesłanki skutecznego złożenia odwołania. Jedna z nich ma charakter konkretny i dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego. Drugiej, ujętej w sformułowaniu "niedopuszczalność odwołania", należy przypisać cechy o charakterze ogólnym. Poza taką formułą kodeks nie określa bliżej, jakie warunki decydują o dopuszczalności bądź niedopuszczalności odwołania. Wynikają one jednak z innych jego przepisów stanowiących o przedmiocie zaskarżenia, toku postępowania, a także określających podmioty uprawnione do wniesienia środków prawnych (por. uzasadnienie wyr. NSA z dnia 24 lutego 1992 r., I SA 1318/91, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 80). Jak zatem wynika z treści art. 134 k.p.a., przepis ma zastosowanie w dwóch wykluczających się przypadkach i wprowadza rozróżnienie pomiędzy niedopuszczalnością odwołania, a uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Są to więc dwie odrębne instytucje procesowe. Inne są przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania a inne przy ustaleniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Jednym z podstawowych warunków wywierania skutków prawnych przez czynności procesowe stron jest ich podejmowanie w określonych dla nich terminach. Ograniczając dalej rozważania tylko do odwołań od decyzji organu I instancji należy podkreślić, że wnosi się je w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, a gdy była ona ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże niekiedy określone skutki prawne a podstawowym jego skutkiem prawnym jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności prawnej np. wniesienia odwołania czy zażalenia. Sposób doręczenia wszelkich pism kierowanych do strony określają przepisy art. 39-49 k.p.a. dostosowane do różnych sytuacji faktycznych. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. w przeciwnym bowiem wypadku postanowienie takie narusza art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia. W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się pogląd podzielony przez skład Sądu rozpatrujący niniejszą sprawę zgodnie z którym stwierdzenie uchybienia terminu może mieć miejsce wtedy gdy organ stwierdzi ponad wszelką wątpliwość, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania określonemu w przepisach k.p.a. Stwierdzenie uchybienia takiemu terminowi może nastąpić tylko wtedy gdy organ będzie posiadał dowód, iż rozstrzygnięcie zostało doręczone podmiotowi wnoszącemu odwołanie w konkretnej dacie i podmiot ten uchybił terminowi 7 lub 14 dni w zależności od rodzaju rozstrzygnięcia. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie albowiem tu organ uznał, iż odwołanie zostało wniesione od rozstrzygnięcia ostatecznego. W opisanych przez organ okolicznościach sprawy winien on rozważyć czy nie zachodzą okoliczności wskazujące na niedopuszczalność odwołania w rozumieniu art. 134 k.p.a. Wprawdzie zarówno rozstrzygnięcie o treści uchybienia terminu jak i rozstrzygnięcie o niedopuszczalności odwołania wydane są na tej samej podstawie prawnej, art. 134 kpa, ale oba te rozstrzygnięcia mogą rodzić daleko idące skutki prawne dla podmiotu wnoszącego środek odwoławczy. I tak np. stwierdzenie uchybienia terminu sugeruje, że strona z własnej winy nie dopełniła obowiązków procesowych zawartych w k.p.a., co mogłoby jej uniemożliwić skuteczne wznowienie postępowania na podstawie art. 145§ 1 pkt 4 o ile zaszłyby takie przesłanki. Takich skutków nie powoduje zaś stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organ mógł ewentualnie rozważać kwestię dopuszczalności odwołania nie zaś uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Reasumując powyższe rozważania zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem art. 134 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.