IV SA/Wa 478/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddala - IVSa/Wa 478/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) 11.2006r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody (...) z dnia (...) 09.1982r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi M. I i M. II w gminie M. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi M. I oznaczonych jako działka nr (...) wydzielonych na rzecz S. N. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano m.in., że zgodnie z dyspozycją artykułu 3 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1968r o scalaniu i wymianie gruntów ( Dz.U. nr. 8 poz. 44) każdy uczestnik scalenia winien otrzymać w zamian za grunty posiadane przed scaleniem grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej. Różnica wartości nie może przekraczać 3% wartości gruntów posiadanych przed scaleniem. Zgodnie zaś z art. 10 w/w ustawy stan własności lub posiadania uczestników scalenia oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określa się wg. danych uwidocznionych w ewidencji gruntów. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie prawidłowo przyjęto dane wynikające z ewidencji gruntów i jako ekwiwalent za grunty oznaczone jako działka nr (...) o powierzchni (...) ha i wartości szacunkowej 33,20 jednostek szacunkowych wydzielono na rzecz S. N. działką nr (...) o powierzchni (...) ha i wartości szacunkowej 32,70 jednostek szacunkowych. Zainteresowany uzyskał więc pełny należy ekwiwalent. Zdaniem organu zmiana granic działki nr (...) nie może być traktowana jako naruszenie prawa, ponieważ jest to oczywiste następstwo postępowania scaleniowego. Ponadto w granicach tej działki znajdują się w przeważającej części jego grunty, które przed scaleniem stanowiły działkę nr. (...). Organ podkreślił, iż w jego ocenie Urząd Wojewódzki w K. wypełnił ustawowy obowiązek wynikający z art. 8 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, albowiem przesłał do Państwowego Biura Notarialnego w K. decyzję Wojewody (...) w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego celem złożenia jej do zbioru dokumentów. Tenże organ nie mógł jednak wymienić numeru księgi wieczystej, w której ujawniony był stan prawny gruntów ojca skarżącego ponieważ nie posiadał takiej informacji. W operacie ewidencji gruntów wsi M. I założonym w 1969r. wpisano S. N. nie jako właściciela ale jako władającego działką nr (...) o powierzchni (...) ha. Stan uwidoczniony w ewidencji gruntów przed scaleniem nie zawierał wzmianki o księdze wieczystej, z której wynikałoby prawo własności obojga małżonków N. Organ podkreślił również, że postępowanie scaleniowe jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego i jest prowadzone w odrębnym trybie. Ze względu na liczbę uczestników postępowania, ich osobisty udział w postępowaniu doznaje ograniczenia w stosunku do zasady określonej w art. 10§1 kpa. W celu przyśpieszenia i usprawnienia postępowania ustawowo przewidziano bowiem, że reprezentowanie uczestników następuje przez radę uczestników scalenia, a powiadomienie o zebraniach zwoływanych w toku postępowania scaleniowego dokonywane jest publicznie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Oznacza to, że postępowanie scaleniowe we wsi M. I było prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 11 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. S. N. był więc prawidłowo powiadomiony o wszystkich jego etapach. Także wymogi dotyczące przyjęcia i rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu scalenia zostały zachowane. Wszystko to oznacza, że organ wywiązał się z obowiązku zapewnienia mu prawa czynnego udziału w postępowaniu scaleniowym. W ocenie organu nie istniały żadne przeszkody aby także żona S. N. wspólnie z nim ewentualnie sama zgłosiła się do geodety - wykonawcy scalenia celem przedstawienia swojej opinii dotyczącej poszczególnych jego etapów niezależnie od sposobu wpisania tytułu własności w rejestrach przed i po scaleniu. Skargę na powyższą decyzję złożył W. N. - spadkobierca S. N. a zarazem obecny właściciel działki nr (...). Zarzucił on organowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 i 11 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, a także prawa procesowego przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikających z art.7 kpa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślił m.in.,że w księdze wieczystej urządzonej dla spornej nieruchomości nie ma żadnej wzmianki o przystąpieniu do prac związanych ze scaleniem lub wymianą gruntów, co oznacza że organ zaniedbał obowiązek wynikający z art. 8 ustawy. Mało tego w ewidencji gruntów działka, której współwłaścicielami byli małżonkowie N. miała powierzchnie (...) ha co wynika z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia (...) 12.1961r, oraz z decyzji z dnia (...) 07.1962r. Skarżący podkreślił, że stroną w toczącym się postępowaniu scaleniowym z formalnego punktu widzenia powinni być oboje małżonkowie N. jako współwłaściciele gruntu i oboje powinni wyrazić stosowną zgodę. Zdaniem autora skargi organ w żaden sposób nie ustosunkował się również do jego twierdzenia, że przez ponad 20 lat korzysta on ze swoich działek gruntu w granicach wynikających z zapisów znajdujących się w księgach wieczystych, a nie w granicach wynikających z decyzji administracyjnych. Z treści skargi wynika, że skarżący zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka została oddalona. W ocenie sądu analiza zebranego materiału dowodowego oraz przepisów ustawy z dnia 24.01.1968r o scaleniu i wymianie gruntów ( Dz.U. nr 3 z 1968r poz. 13) prowadzi do wniosku, iż organ przeprowadzający scalenie nie uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 8 ust. 1 w/w ustawy. Decyzja Wojewody (...) z dnia (...) 08.1979r. w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów wsi M. I gdzie znajduje się sporna nieruchomość została bowiem przesłana do Powiatowego Biura Notarialnego w K. Ponieważ z ewidencji gruntów nie wynikało aby poprzednicy prawni skarżącego mieli urządzoną dla tej nieruchomości księgę wieczystą przeto stosowna dokumentacja została przesłana do PBN bez tej informacji. Nie było to oczywiście błędem albowiem dla potrzeb postępowania objętego ustawą z dnia 24.01.1968r o scaleniu i wymianie gruntów istotny był stan własności lub posiadania uczestników scalenia jak również powierzchni i klas ich gruntów, który wynikał z danych uwidocznionych w ewidencji gruntów, nie zaś w księgach wieczystych ( art. 10 ustawy). Jednakże obowiązkiem Państwowego Biura Notarialnego po uzyskaniu decyzji w sprawie wszczęcia ( podjęcia) postępowania scaleniowego było dokonanie wzmianki o przystąpieniu do prac związanych ze scaleniem i to we wszystkich księgach wieczystych, których nieruchomości objęte zostały postępowaniem scaleniowym ( art. 8 ust. 1 ustawy) W tym miejscu trzeba jednak zauważyć, że organ przeprowadzający scalenie nie miał żadnego wpływu na to czy i w jaki sposób ów obowiązek został wykonany. Należy poza tym pamiętać, że wpis wzmianki do księgi wieczystej lub złożenie odpisu decyzji do zbioru dokumentów ( jeśli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej ) miały ten skutek, że wszelkie późniejsze zmiany stanu własności jak i obciążeń pozostawały bez wpływu na przebieg postępowania scaleniowego lub wymiennego ( art. 8 ust. 2 ustawy). Jeśli jednak obowiązku, o którym mowa PBN nie dopełniło ( obojętne z jakich przyczyn), to okoliczność ta w żaden sposób nie może obciążać organów prowadzących postępowanie scaleniowe. Jedynie brak wpisu w księdze wieczystej o przystąpieniu do prac związanych ze scaleniem będący następstwem braku wniosku organu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy mógłby uzasadniać twierdzenie, że wszelkie późniejsze zmiany stanu własności nieruchomości objętej scaleniem miały wpływ na jego przebieg. Przy czym przez wpływ na scalenie należy rozumieć późniejsze wyłączenie takiej nieruchomości ze scalenia. Nieruchomość taka mogła być bowiem przedmiotem niezależnego od scalenia obrotu prawnego ponieważ jej nowy nabywca korzystał z rękojmi publicznej wiary księgi wieczystej ( w której nie ma wzmianki o scaleniu), zwłaszcza wtedy kiedy jej własność uzyskał w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza, a więc osobę zaufania publicznego, która przed dokonaniem czynności poddaje analizie wymagane w takiej sytuacji dokumenty jak np. odpis z księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów i mapa nieruchomości. Powstaje jednak pytanie co należy zrobić w sytuacji kiedy organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy, zaś PBN nie wywiązało się z obowiązku swojego ( wynikającego z art. 8 ust. 2 ustawy) a nieruchomość objęta scaleniem była przedmiotem dalszego obrotu prawnego ( tak jak w niniejszej sprawie). Otóż w ocenie sądu w takiej sytuacji wydaje się być konieczne wystąpienie na drogę postępowania cywilnego w celu doprowadzenia do likwidacji swoistego absurdu prawnego jakim jest z jednej strony wynik postępowania scaleniowego, z drugiej zaś treść aktu notarialnego z dnia (...) 08. 1990r , oraz księgi wieczystej nr (...). Niejako na marginesie powyższych rozważań zauważyć należy, że żaden przepis obowiązującego wówczas prawa nie przewidywał konieczności współdziałania organu przeprowadzającego scalenie z PBN w tym znaczeniu, żeby skuteczność dalszego przebiegu postępowania scaleniowego była uzależniona od uzyskania przez tenże organ informacji o dokonaniu wpisu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy. Prawdą jest jednak i to, że ojciec skarżącego w pewnym stopniu przyczynił się do powstania zaistniałego stanu rzeczy. W wykazie z dnia (...) X.1979r. znajduje się bowiem jego oświadczenie w sprawie projektu scalenia oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów. Otóż wynika z niego, że projekt scalenia przyjmuje bez zastrzeżeń, a granice swoje działki na gruncie zna. Jak się jednak okazało oświadczenie to nie było zgodne z rzeczywistością, albowiem zainteresowany a później jego następca prawny użytkowali sporną nieruchomość przez cały czas w granicach sprzed scalenia i używali w stosunku do niej wcześniejszych oznaczeń ewidencyjnych. Identycznie postąpił w stosunku do tejże nieruchomości także notariusz, który sporządził umowę z dnia (...) 08.1990r. W ocenie Sądu nie może zostać uznane a rażące naruszenie prawa pominięcie w wykazie oświadczeń uczestników scalenia matki skarżącego, która w owym czasie była współwłaścicielką nieruchomości . Z akt sprawy nie wynika bowiem aby nie wiedziała ona o toczącym się postępowaniu scaleniowym . Złożenie podpisu, tak jak i czynne uczestnictwo w tymże postępowaniu na każdym etapie nie było przecież obowiązkiem jego uczestników, a jedynie stosownym uprawnieniem. Podstawą rozstrzygnięcia sądu jest przepis art. 151ppsa.