IV SA/Wa 479/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2011 r. sprawy ze skargi C. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania p. C. B. od decyzji Prezydenta W. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania lokali mieszkalnych nr [...][...] i [...] przy ul. [...] w W. na lokale użytkowe. Uzasadniając orzeczenie, organ administracji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych, bowiem wnosząca je nie ma interesu prawnego w sprawie, co wynika jednoznacznie z treści odwołania oraz przedłożonych dokumentów. Wnosząca odwołanie jest najemcą lokalu nr [...] tj. jednego z objętych decyzją. Najemca posiada jedynie prawo użytkowania najmowanej rzeczy wyprowadzane z umowy. Źródłem jego uprawnień jest wprost stosunek prawny łączący go z właścicielem nieruchomości (art. 659 § 1 K.c.). W skardze na wskazane postanowienie C. B. zarzuciła naruszenie: art. 28 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż Skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym w myśl art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) poprzez wydanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy, w sytuacji, gdy nie było to wymagane, a równocześnie nie wydanie stosownego orzeczenia w trybie przepisów prawa budowlanego. W skardze wywodzono, iż działania wnioskodawcy (właściciela lokalu) o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy są bezprawne, przytaczając historie zawarcia umowy najmu na lokal nr [...]. Szczególna sytuacja skarżącej (działania właściciela lokalu niezgodne z zasadami współżycia społecznego) przemawia za uznaniem jej interesu prawnego. Gdy chodzi o nieruchomości sąsiednie w orzecznictwie rozważa się prawa obligacyjne, jako źródło interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wskazał, iż uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy stanowi element działań służących usunięciu Skarżącej z lokalu. Zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie w innych dziedzinach (kwestie prywatyzacji banków) interes prawny bywa wywiedziony ze stosunków obligacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Trafnie organ administracji ocenił, iż Skarżąca, będąca najemcą lokalu, co do którego wystąpiono o ustalenie warunków zabudowy, nie była stroną postępowania toczącego się w tym przedmiocie, co wykluczało możliwość skutecznego wniesienia odwołania w myśl art. 127 § 1 K.p.a. Postępowanie to nie wkraczało w sferę jej interesu prawnego ani w wyniku wydania decyzji nie doszło do zmiany indywidualnej sytuacji prawnej skarżącej (w myśl art. 28 K.p.a.). Kluczowe znaczenie dla powyższej oceny ma istota orzekania o warunkach zabudowy. Decyzja w tym przedmiocie przesądza wyłącznie o możliwości zrealizowania określonego zamierzenia inwestycyjnego w kontekście warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, z punktu widzenia zachowania ładu przestrzennego - art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przy czym kryteria uzyskania przedmiotowej decyzji są wymienione w art. 61 ust. 1 wskazanej ustawy. Z ustawy jednoznacznie wynika, iż kryterium prawa do nieruchomości nie ma znaczenia z punktu widzenia określania warunków zabudowy (art. 63 ust. 1 i 2). Wobec powyższych uwarunkowań, sam fakt wydania decyzji, która wskazuje możliwość realizacji konkretnego zamierzenia z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną Skarżącej. O ile dysponuje ona prawem do korzystania z lakolu wynikającym z umowy najmu, może ona je realizować na dotychczasowych zasadach. Samo potwierdzenie w drodze decyzji o warunkach zabudowy możliwości adaptacji lokalu mieszkalnego na inne cele w kontekście zachowania ładu przestrzennego, nie ogranicza prawa najemcy. Realizacja czynności dopuszczonych decyzją o warunkach zabudowy może nastąpić jedynie w takim zakresie, w jakim właściciel może swobodne dysponować rzeczą (tu lokalem). O ile prawo to jest ograniczone na rzecz osób trzecich na skutek stosunku obligacyjnego, formalna możliwość realizacji zamierzenia z punktu widzenia procedur administracyjnych nie zmienia ani sytuacji prawnej wynajmującego ani najemcy. Podzielić można pogląd, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy może mieć wpływ na sytuację faktyczną Skarżącej (kwestia zamiaru nielegalnego usunięcia Skarżącej), co jednak nie może być źródłem wywodzenia interesu prawnego. Po uzyskaniu stosownej decyzji czy dalszych pozwoleń właściciel lokalu może podejmować coraz bardziej intensywne działania w celu uzyskania możliwości swobodnego rozporządzania lokalem dla realizacji zakładanych zamierzeń. Jednak sama decyzja o warunkach zabudowy nie tworzy po jego stronie szerszych uprawnień względem najemcy. W granicach wynikających z umowy najmu najemca może nadal wykonywać swoje prawa. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania bez znaczenia postaje kwestia, iż w judykaturze w szczególnych sprawach wyrażany jest pogląd o możliwości wywodzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym z praw obligacyjnych. Może mieć to miejsce jedynie, gdy orzeczenie administracyjne ma wpływ na sytuację prawną strony stosunku obligacyjnego (np. możliwości dochodzenia praw w ramach stosownego powództwa itp.), co w niniejszej sprawie jak wskazano nie ma miejsca. Natomiast podniesione kwestie merytoryczne - w szczególności brak przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji o warunkach zabudowy, pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której granice wyznacza kwestia posiadania statusu strony w postępowaniu przez Skarżącą. Decyzja bowiem mogłaby być kontrolowana, co do meritum przez organ odwoławczy (a następnie legalność jego orzeczenia oceniana przez Sąd Administracyjny) o ile środki odwoławczy zostałyby skutecznie wniesione przez uprawniony podmiot (tu stronę postępowania). Tak samo w niniejszej sprawie bez znaczenia jest kwestia, czy inwestor powinien uzyskać stosowne orzeczenie w trybie przepisów ustawy - Prawo budowlane. Uchybieniem przepisom postępowania, niemającym wpływu na wynik sprawy jest błędna forma, jaką nadał orzeczeniu organ odwoławczy. Oceniając brak interesu prawnego wnoszącej odwołanie, organ II. instancji wydał postawienie o niedopuszczalności odwołania, w myśl art. 134 K.p.a. Jednocześnie w doktrynie i judykaturze dominuje pogląd, iż istnienie interesu prawnego, jako powiązane z kwestiami o charakterze merytorycznym (wpływ orzeczenia na sytuację prawna określonego podmiotu) dokonuje się w toku postępowania odwoławczego, a w razie ustalenia brak statusu strony dla odwołującego wydaje się decyzje o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.). W ocenie Sądu, brak jest przesłanek prawnych do wyodrębnienia sytuacji "oczywistego" braku interesu prawnego, jak wydaje się kwalifikować dany przypadek organ odwoławczy, co miałoby przemawiać za wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Zauważyć wypada, iż kryterium oczywistości ma charakter czysto ocenny. Jednak wskazane uchybienie, wobec faktu, iż interes prawny wnoszącej odwołanie został merytorycznie oceniony i zawarte w orzeczeniu konkluzje są trafne, nie miało wpływu na wynik sprawy, co do meritum. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił bowiem brak możliwości skutecznego wniesienia środków odwoławczych i skutecznie zamknął drogę do procedowania merytorycznego w przedmiocie odwołanie. Z punktu widzenia interesu strony, o ile nie może ona skutecznie wnieść środka odwoławczego, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy orzeczenie w tym przedmiocie zapadnie w oparciu o art. 134 czy tez 138 § 1 pkt 3 K.p.a. (patrz tak samo wyrok NSA sygn. akt. II OSK 425/10 - ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). W tej sytuacji stwierdzone uchybienie przepisom postępowania nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu, co wynika a cntrario z treści art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zezm.). Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.