IV SA/Wa 48/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku, znak: [...] Minister Gospodarki biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J. T. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2008 roku, znak:[...]. W uzasadnieniu organ podnosił, że decyzją z dnia [...] maja 2008 roku Minister Gospodarki, po rozpatrzeniu wniosku J. T. z dnia [...] kwietnia 2007 roku nie stwierdził nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1997 roku, znak [...], która nie stwierdzała nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lutego 1951 roku, znak [...], w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: D.‘’ wł. T. R., [...]. Minister Gospodarki dokonując oceny decyzji z dnia [...] marca 1997 roku nie stwierdził by wydający ją organ, podejmując to rozstrzygnięcie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Zdaniem organu Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości wydając zarządzenie z dnia [...] lutego 1951 roku w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem R. T. prawidłowo zastosował przepisy dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 roku w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego( DZ.U R.P nr 21, poz. 67) w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 roku. W dniu [...] czerwca 2008 roku J. T. złożył, w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku J. T. podnosił, że ,, kumulatywne przesłanki ( trwały bezruch i korzyści państwa z przejęcia) ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad drukarnią nie zachodziły realnie, a jedynie w antykapitalistycznej wyobraźni sprawców zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lutego 1951 roku", dlatego, że: 1) [...] w momencie przejęcia nie działała zaledwie od kilku miesięcy, z powodu sztucznych trudności i szykan fabrykowanych przez monopolistycznego dostawcę papieru i w każdej chwili mogła podjąć ponownie produkcję w oparciu o alternatywne dostawy lub zmiany asortymentu, a nawet ograniczenia produkcji. Przedsiębiorstwo było więc w stałej gotowości do ponownego uruchomienia i w najmniejszym stopniu nie przedstawiało sobą drukarni zrujnowanej, chylącej się ku ruinie lub zdewastowanej. 2) druga przesłanka ustanowienia przymusowego zarządu państwowego również nie istniała, gdyż interes państwa nie odniósł najmniejszych korzyści z przejęcia [...] jako, że po jej zagrabieniu nigdy nie podjęto próby jej uruchomienia. Brak należytego uzasadnienia decyzji o przejęciu nie może być dzisiaj traktowany zaledwie jako uchybienie, gdyż obnażał prawdziwy brak możliwości przywołania jakichkolwiek korzyści dla ówczesnego totalitarnego państwa. J. T. w piśmie z [...] lipca 2008 roku dodatkowo podniósł, że jest zdziwiony, iż nie ma wzmianki na temat pisma Departamentu Zmian Strukturalnych i Własnościowych z dnia [...] czerwca 1996 roku. W ocenie organu analiza materiału nie pozwala uznać aby zachodziły podstawy do zmiany własnej decyzji z dnia [...] maja 2008 roku. Organ podnosił, że o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z oczywistą sprzecznością pomiędzy normą prawną a treścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej. Treść decyzji pozostawać musi w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Przekroczenie prawa musi mieć charakter jasny i niedwuznaczny. W drodze stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa nie można eliminować z obrotu decyzji, w których popełniono błędy w wykładni prawa. Nadto organ zauważał, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 11 sierpnia 2000 roku, syg. akt III SA 1935/99, LEX nr 47008, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew zakazowi lub nakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też, wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. W dalszej części organ podnosił, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć sytuację, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości, co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów prawa. Treść decyzji można określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom, na podstawie których została wydana( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 1998 roku, syg. akt 1379/97, LEX nr 41670). Organ powołał i podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 17 marca 1997 roku, III SA 1425/96, LEX nr 32626, gdzie Sąd wyraził pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy stwierdzenie naruszenia ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem organu Minister Gospodarki, podejmując skarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 1997 roku dokonał oceny, czy Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości wydając zarządzenie z dnia [...] lutego 1951 roku, w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem – D. wł. R. T. prawidłowo zastosował przepisy dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 roku w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Zgodnie z przepisami tego dekretu, przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie leżało w interesie Państwa. Wymienione przesłanki musiały zachodzić kumulatywnie- brak jednej z nich wykluczał możliwość ustanowienia nad zakładem przymusowego zarządu państwowego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2008 roku Minister Gospodarki stwierdził, że organ orzekający podejmując rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 1997 roku na podstawie całokształtu materiału dowodowego ustalił, że [...] była nieczynna i nic nie wskazywało na jej uruchomienie. W odniesieniu do drugiej przesłanki – interesu Państwa, organ uznał, że spełniona była również i ta przesłanka. Zasadność tego stanowiska nie została wprawdzie należycie uzasadniona w treści decyzji, jednak brak ten jest naruszeniem proceduralnym, które nie ma charakteru rażącego, zatem nie skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu wyżej powołanego przepisu nie zostało uznane także podnoszone przez wnioskodawcę błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. Takie naruszenie może stanowić uzasadnioną przesłankę do domagania się przez stronę przywrócenia terminu. W odniesieniu do zarzutów J. T. organ zauważył, że Minister Gospodarki wydając decyzję z dnia [...] maja 2008 roku nie badał czy Prezes Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości wydając zarządzenie z dnia [...] lutego 1951 roku prawidłowo zastosował przepisu dekretu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, gdyż tego dokonał Minister Gospodarki, podejmując rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 1997 roku. Przedmiotem oceny Ministra Gospodarki w świetle art.156 k.p.a., przy wydawaniu decyzji z dnia [...] maja 2008 roku była wyłącznie ostateczna decyzja tegoż organu z dnia [...] marca 1997 roku. Minister Gospodarki wydał swe rozstrzygnięcie w oparciu o całość materiału dowodowego, dokonując jego oceny w świetle przepisów dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 roku w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, a także zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu nie zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy normą prawa, a treścią rozstrzygnięcia. Treść decyzji nie przeciwstawia się przepisom na podstawie których została wydana. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że przy wydawaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Skargę na decyzję Ministra Gospodarki z [...] listopada 2008 roku utrzymującą w mocy decyzję własną organu z dnia [...] maja 2008 roku wniósł J. T. W uzasadnieniu skargi podnosił, że Minister Gospodarki decyzjami z dnia [...] maja i [...] listopada 2008 roku nie stwierdził nieważności decyzji Ministra Gospodarki z [...] marca 1997 roku, w której bezrefleksyjnie, wręcz mechanicznie powielono argumentację " grabieżców ’’, błędnie oceniając iż przed laty nie zaszło rażące naruszenie prawa. W ocenie skarżącego karygodnym naruszeniem decyzji z [...] marca 1997 roku było biurokratyczne, automatyczne kopiowanie argumentów z zarządzenia z [...] lutego 1951 roku, kiedy to dorobiono ideologię do przymusowego zarządu państwowego nad własnością jego ojca, rażąco ignorując konieczność zaistnienia niezbędnych do tego przesłanek. W ocenie skarżącego nie zachodziła żadna z wymaganych przesłanej tj. trwały bezruch, ani korzyść państwa z przejęcia. W dalszej części skargi skarżący przedstawił szczegółową argumentację przemawiającą za tym, iż nie wystąpiły przesłanki do wydania zarządzenia o przymusowym zarządzie państwowym. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc iż zarzuty podniesione w skardze są tożsame z zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do tych zarzutów organ odniósł się w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga J. T. nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy zauważyć, iż organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swojej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 sierpnia 1987 roku, syg. akt IV SA 393/87, ONSA 1990, nr 1, poz.1). Wady decyzji wyliczone zostały w art.156 § 1 pkt 1 -6 k.p.a. i mają w przeważającej mierze charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo się w ogóle nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, prowadzonego w trybie nadzwyczajnym - nieważnościowym była decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1997 roku, znak [...] nie stwierdzająca nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z [...] lutego 1951 roku, znak [...], w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: D. wł. T. R. [...]. Trafnie zauważa organ w zaskarżonej decyzji, iż o wskazywanej przesłance rażącego naruszenia prawa możemy mówić wówczas gdy mamy do czynienia z oczywistą sprzecznością pomiędzy normą prawną a treścią rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej. Treść decyzji musi pozostawać w sprzeczności z treścią przepisu prawa przez proste ich zestawienie ze sobą. Przenosząc to na grunt tego postępowania należy zauważyć, iż o takiej oczywistej sprzeczności nie możemy mówić w tej sprawie. Nie sposób dopatrzeć się i uznać, że decyzja organu z [...] marca 1997 roku w rażący sposób narusza prawo. Wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności mógłby zostać uwzględniony w sytuacji gdyby można było uznać, że w sposób oczywisty doszło do naruszenia przepisu art.156 k.p.a. poprzez odmowę jego zastosowania. Decyzja właściwego organu administracji, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej jedną z wad określonych w art. 156 jest nieważna z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 1984 roku, syg. akt II SA 828/84). Organ wydając decyzję nie mógł wchodzić w uprawnienia kontrolne organu w toku instancyjnym, który poddaje merytorycznej kontroli prawidłowość decyzji. Przekroczenie prawa zaś musi mieć charakter jasny i niedwuznaczny, a w drodze stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa nie można eliminować decyzji, w których popełniono błędy w wykładni prawa( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 1999 roku, syg. akt III SA 7586/98). Podnoszone w skardze zarzuty są merytoryczną polemiką z rozstrzygnięciem Ministra Gospodarki z [...] marca 1997 roku popartą argumentacją, iż winna być stwierdzona nieważność zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lutego 1951 roku. Organ wydając decyzję z [...] marca 1997 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności zarządzenia o ustanowieniu zarządu przymusowego dokonał oceny i wykładni tego aktu uznając, iż zachodziły podstawy do wydania tegoż zarządzenia. Prawidłowość wykładni przepisów dekretu z 16 grudnia 1918 roku w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego( DZ.U nr 21, poz.67 ze zm.) mogła być dokonana w trybie zwyczajnym, w ramach kontroli instancyjnej. W niniejszym postępowaniu organ badał czy zaskarżona decyzja organu rażąco naruszała przepis art.156 k.p.a. Skarżący, co prawda został błędnie pouczony o środkach odwoławczych od decyzji z [...] marca 1997 roku, ale został przez Naczelny Sąd Administracyjny poinformowany, iż w zaistniałej sytuacji służy mu prawo złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący z tegoż prawa nie skorzystał. Z tego też względu biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.