IV SA/Wa 481/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji oddala skargę Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania L. S. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...] października 2018 r. znak [...], odmawiającej potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 276 - dalej: ustawa o kombatantach), iż jego uwięzienie w związku z: - wydaniem w dniu 23 sierpnia 1954 r. prawomocnego wyroku przez były Sąd Powiatowy [...] w [...] w sprawie o sygn. akt [...]; - wydaniem w dniu 29 lutego 1954 r. prawomocnego wyroku przez były Sąd Powiatowy [...] w [...] w sprawie o sygn. akt [...]; - wydaniem przez były Sąd Powiatowy [...] w [...] prawomocnego wyroku łącznego w sprawie o sygn. akt [...] - wynikało z jego działalności politycznej związanej z walką o suwerenność i niepodległość - ww decyzję utrzymał w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 28 marca 2018 r., uzupełnionym w dniu 25 kwietnia 2018 r., L. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o potwierdzenie okoliczności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach wskazując, że był represjonowany w rozumieniu ww. ustawy, bowiem przebywał w "obozach pracy" będąc skazany za przestępstwa z art. 132 i 133 ówczesnego kodeksu karnego, z powodu działalności politycznej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość. Decyzją wydaną w dniu [...] października 2018 r., w sprawie znak: [...], Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmówił potwierdzenia tych okoliczności. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przed Sądem Okręgowym w [...] toczyło się z wniosku L. S. postępowanie w sprawie o sygn. akt [...], którego przedmiotem było stwierdzenie nieważności ww. wyroków ówczesnego Sądu Powiatowego [...] w [...]. Postępowanie te zakończyło się prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. o jego nieuwzględnieniu. Powyższe orzeczenie zostało bowiem utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 11 kwietnia 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...]. Powyższe postępowanie prowadzone było w oparciu o ustawę z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wydając zaskarżoną decyzję, Prezes ww Sądu oparł się na powyższym postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] stwierdzając, na jego podstawie, brak podstaw do uznania, że uwięzienie wnioskodawcy miało miejsce z przyczyn politycznych, związanych z walką o suwerenność i niepodległość kraju. L. S., we wniesionym odwołaniu nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem. Minister Sprawiedliwości odnosząc się podniesionych w nim zarzutów stwierdził brak podstaw do ich uwzględnienia. Zgodził się z poczynionymi przez Prezesa Sądu ustaleniami, które zdaniem Ministra jednoznacznie wskazują, iż skarżący nie prowadził działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego a czyny, za które został skazany, nie stanowiły represji z powodu takiej działalności. Przypisane mu czyny - znieważenie i czynna napaść na funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej oraz wyłudzenie - stanowiły bowiem występki powszechne. Nie ma natomiast żadnych dowodów na uznanie, że u podstaw skazania leżały inne zachowania L. S., zwłaszcza działalność polityczna, związana z walką o suwerenność i niepodległość. L. S. uznając powyższe rozstrzygnięcie za nieprawidłowe, wystąpił do tut. Sądu ze skargą wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie wyroków SP [...] z 23 sierpnia 1954, sygn. akt [...], SP [...]. z dnia 29 listopada 1954, sygn. akt: [...] S SI. Okr. Woj. [...] z 7 kwietnia [...], Wyroku SP w [...] z dnia 1966 roku oraz wszystkich wyroków skazujących wydanych od 1954-1966. Skarżący podniósł, iż wpisy w wypisie Ministra Sprawiedliwości dotyczące jego karalności były bezsporne. Natomiast przedstawiona ocena jest stronnicza, wybiórcza dla "opozycjonisty seniora". W jego ocenie wyroki i skazania odbycia kary wynikały z ówczesnego systemu i mechanizmów niesprawiedliwych sądów PRL- u, ustroju władzy w PRL-u i opcji politycznych, układu warszawskiego, których był "wrogi". Z tego też tytułu był prześladowany i gnębiony. Ale też i dlatego, że był patriotą, piłsudczykiem, "[...]", repatriantem z 1946 roku, wypędzonym wraz z rodziną. W skardze wskazał także na uwzględnienie jego złego stanu zdrowia, spowodowanego przebywaniem w obozach pracy niewolniczej. Podniósł, iż czeka na sprawiedliwe potraktowanie jego osoby i rozliczenie przeszłości z lat okupacji i niewoli. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy o kombatantach, prezes sądu okręgowego potwierdza okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4, tj. okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski, na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Z trafnych ustaleń poczynionych przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] jednoznacznie wynika, iż L. S. nie prowadził działalności na rzecz "niepodległego bytu Państwa Polskiego" a czyny, za które został skazany nie stanowiły represji z powodu takiej działalności. Tak dokonanej ocenie nie sposób zarzucić naruszenia prawa zarówno w zakresie interpretacji prawa materialnego, jak i w zakresie zbierania dowodów i ich oceny. Poza sporem pozostaje fakt skazania L. S. wyrokami wydanymi w wyżej wskazanych sprawach, jak i fakt pozbawienia go wolności na mocy tych wyroków. Nie budzi przy tym wątpliwości, że przypisane mu czyny, którymi było znieważenie i czynna napaść na funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej oraz wyłudzenie, stanowiły występki powszechne. W okolicznościach niniejszej sprawy natomiast brak jakichkolwiek innych dowodów wskazujących, że u podstaw skazania leżały inne zachowania L. S., zwłaszcza działalność polityczna związana z walką o suwerenność i niepodległość świadczy o braku zasadności stanowiska skarżącego. Podkreślić należy, że prowadzenie działalności politycznej lub religijnej zakłada podejmowanie szeregu czynności tworzących zorganizowaną i trwającą określony czas aktywność polityczną. Jest to zatem działalność, która ma na celu przeciwstawianie się narzucanemu przez ówczesne władze ustrojowi politycznemu oraz instytucjom i formacjom mającym za zadanie jego utrwalenie. Osoba tak czyniąca musiała mieć świadomość tego, że swoim postępowaniem wzmacnia działania prowadzące do odzyskania niepodległości. Jednocześnie podkreśla się, że nie chodzi tutaj o pojedyncze polityczne czyny, a sam fakt poddania represji, z pominięciem bezpośredniego zaangażowania danej osoby w taką działalność, nie powoduje objęcia tej represji ochroną art. 4 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2862/04, Lex 164741; z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 402/09, Lex 589476). Sąd Najwyższy, w uchwale 7 sędziów z dnia 7 maja 1992r. o sygn. II UZP 1/92 przyjął stanowisko, że "okres przebywania w więzieniu polskim na mocy skazania w latach 1944-1956, bez związku z działalnością polityczną lub religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość, nie może być uznawany za okres represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach nawet wówczas, gdy osoba odbywająca karę pozbawienia wolności była poddawana represyjnym metodom śledczym z przyczyn politycznych bądź religijnych". Takie rozumienie treści art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela. Wnioskodawca, nigdy nie prowadził żadnej działalności niepodległościowej, a odbywanie zastępczej kary pozbawienia wolności, jak wskazał skarżący, w obozie pracy OPW, było wynikiem skazania skarżącego za przestępstwa powszechne. Prezes Sądu Okręgowego w [...] oparł się na prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] z dnia 27 lutego 2004 r. sygn. akt [...], o nieuwzględnieniu wniosku L. S. o stwierdzenie nieważności ww wyroków byłego Sądu Powiatowego [...] w [...]. Jeśli zatem w prawomocnym orzeczeniu ustalono, że ww czyny przypisane L. S. nie były związane z działalnością na rzecz "niepodległego bytu Państwa Polskiego" ani też, że orzeczenia zostały wydane z powodu takiej działalności, jak i brak innych dowodów wskazujących na zasadność stanowiska skarżącego, to brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Trzeba w tym miejscu wskazać, iż w sprawie niniejszej nie może być ponownie badana kwestia popełnionych przez skarżącego ww wyrokami czynów. W przeciwnym bowiem przypadku doszłoby do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym co jest niedopuszczalne. Brak możliwości takiej kontroli w postępowaniu administracyjnym wynika wprost z zasady wyrażonej w art. 365 § 1 ustawy - Kodeks postępowania cywilnego. Według tego przepisu orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyjątek od tej zasady został przewidziany tylko dla sądu w postępowaniu karnym i to jedynie w zakresie określonym w Kodeksie postępowania karnego. Sens przepisu art. 365 § 1 k.p.c. wyraża się w tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów publicznych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie przyznanych im kompetencji. Mając zatem na uwadze powyższe Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej. Konsekwencją powyższych ocen jest nie uwzględnienie zarzutów skargi. Z powyższych względów, Sąd uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.