IV SA/Wa 483/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.), asesor WSA Jakub Linkowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Dyrektora Izby Celnej w B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa unieważnienia paszportu - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., odmawiającą unieważnienia paszportu R. G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że naczelną zasadą określoną w art. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 5 ze zm.), jest prawo każdego obywatela polskiego do otrzymania paszportu, a pozbawienie lub ograniczenie tego prawa może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych ustawą. Przypadki kiedy organ paszportowy odmawia lub może odmówić wydania paszportu określone są w art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy o paszportach. Z tych samych przyczyn organ paszportowy unieważnia lub może unieważnić paszport w trybie art. 10 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, paszport unieważnia się na wniosek organu prowadzącego przeciw osobie dysponującej paszportem, postępowanie przygotowawcze lub wykonawcze w sprawie karnej ściganej z oskarżenia publicznego albo w sprawie karnej skarbowej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podzielił pogląd wyrażony przez organ pierwszej instancji, iż postępowanie karne skarbowe wobec R. G. zakończyło się po wystawieniu mu mandatów karnych skarbowych i nie jest uzasadnione twierdzenie, że Izba Celna nadal prowadzi postępowanie wykonawcze w tej sprawie. Jest ona natomiast wierzycielem należności wynikającej z wystawionych mandatów. Skargę na powyższą decyzję wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., domagając się jej uchylenia i unieważnienia paszportu R. G. Zdaniem skarżącego jest on organem prowadzącym postępowanie wykonawcze, dotyczące wymierzonych grzywien w drodze mandatów karnych kredytowanych, poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Uprawnienie do złożenia wniosku o unieważnienie paszportu przysługuje organowi, przed którym toczy się postępowanie wykonawcze. Dyrektor Izby Celnej w B. jest organem wykonawczym i w jego gestii leży ocena, czy dla dobra toczącego się postępowania wykonawczego należy skorzystać z możliwości złożenia wniosku o unieważnienie paszportu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 50§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50§2 p.p.s.a.). O "interesie prawnym" w rozumieniu art. 50§1 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, lecz w grę wchodzą także przepisy procesowe lub ustrojowe. Uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z obowiązku. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. nie jest podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi. W szczególności uprawnienie to nie wynika z treści art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, który był podstawą prawną orzekania przez organy administracji publicznej. Z powołanej regulacji wynika tylko, że wymienione w nim organy mogą zainicjować wszczęcie postępowania w sprawie unieważnienia paszportu. Nie oznacza to jednak, że postępowanie to dotyczy własnego interesu prawnego tych organów. Podkreślenia wymaga, że organ wymieniony w powołanym przepisie nie jest adresatem decyzji w sprawie unieważnienia paszportu. W ocenie Sądu brak jest również przepisu szczególnego, który upoważniałby do traktowania dyrektora izby celnej w konkretnej kategorii spraw jako podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi na podstawie art. 50§2 p.p.s.a. Na marginesie zauważyć należy, że przy innym podejściu do omawianej kwestii uprawnionym do wniesienia skargi mógłby być sąd (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o paszportach) lub Prokurator Generalny (Art. 6 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). W przypadku stwierdzenia przez Sąd braku legitymacji określonego podmiotu do wniesienia skargi, podlega ona oddaleniu (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r. II SA 2109/00 OSP 2001 Nr 6, poz. 86). Oddalenie skargi z powodu wniesienia jej przez nieuprawniony podmiot zwalniało Sąd z obowiązku ustosunkowania się do jej zarzutów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.