IV SA/Wa 489/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i wydalenia postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 25 lutego 2014 r. H. M. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmawiającą nadania statusu uchodźcy i orzekającą o wydaleniu. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że wydalenie jej z terytorium Polski sprowadzi na nią bezpośrednie niebezpieczeństwo poddania dalszym prześladowaniom, zastosowania przemocy fizycznej i psychicznej, torturom, nieludzkiemu albo poniżającemu traktowaniu, co w pełni odpowiada przesłance zagrożenia wyrządzeniem znacznej szkody. W ocenie skarżącej wydalenie jej przed wydaniem orzeczenia przez Sąd w sprawie będzie zaprzeczeniem istoty postępowania w sprawie o udzielenie ochrony osobom zagrożonym prześladowaniem w kraju pochodzenia, gdyż niezasadne jest wydawanie cudzoziemca krajowi pochodzenia przed ostatecznym rozstrzygnięciem, czy rzeczywiście istnieją przesłanki ku temu, aby stwierdzić, czy jest on zagrożony w nim prześladowaniami. Ponadto wyjazd skarżącej z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd pozbawi jej nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawi, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona skarżącej ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Skarżąca podniosła w uzasadnieniu, że ewentualny korzystny dla niej wyrok Sądu, w sytuacji uprzedniego wydalenia jej z Polski, pozbawi takie orzeczenie znaczenia dla kształtowania sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej, gdyż nie będzie już pozostawać pod opieką i jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej i będzie znajdować się na obszarze państwa, w którym doświadczała i najprawdopodobniej nadal będzie doświadczać prześladowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek należało uwzględnić z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu zasadne jest pozostanie skarżącej w Polsce do czasu zakończenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże stosownie do § 3, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Instytucja wstrzymania wykonania ma jednak charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 61 § 3 tej ustawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest zatem każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu) polegające m. in. na działaniu lub zaniechaniu określonego działania. Zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji m. in. w zakresie wydalenia cudzoziemki z terytorium RP, jest tego typu decyzją, która nadaje się do wykonania i stanowi integralną część decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1330/05 (niepubl.), wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca jest zatem uzyskanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu. Stwierdzić zatem należy, że przymusowe opuszczenie przez cudzoziemkę terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawi jej nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu, ale także sprawi, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna, albowiem nie zostanie mu udzielona ochrona międzynarodowa, zgodnie z Konwencją Genewską dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 z późn. zm.) oraz Protokołem Nowojorskim dotyczącym statusu uchodźców, sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 517). Biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.