IV SA/Wa 489/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również "Szef") z [...] listopada 2014 r. nr [...], wydana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 90 ust. 1 pkt 4 oraz art. 99b pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. nr 24 poz. 1573 ze zm.), art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2014 . poz. 463 ze zm.), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania D. S. od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stan sprawy, poprzedzający wydanie kontrolowanej decyzji przedstawiał się w następujący sposób: Komendant Placówki Straży Granicznej w L. wystąpił 3 kwietnia 2014 r. do Wojewody [...] o wydanie decyzji o wydaleniu D. S., obywatela Republiki [...], urodzonego [...] września 1977 r. (dalej również "cudzoziemiec" bądź "skarżący"), z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który przebywa na jego terytorium bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na tym terytorium. Wniosek był konsekwencją kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jaka miała miejsce 2 kwietnia 2014 r. W wyniku kontroli ustalono, że cudzoziemiec wjechał na terytorium Polski 16 kwietnia 2013 r., jak oświadczył w celu odwiedzenia dzieci i podjęcia pracy. Podstawę wjazdu do strefy Schengen stanowił biometryczny paszport wydany cudzoziemcowi 30 stycznia 2012 r. przez władze Republiki [...] z terminem ważności do 30 stycznia 2022 r. Cudzoziemiec po wykorzystaniu dozwolonego okresu pobytu na terytorium państw obszaru Schengen w ramach ruchu bezwizowego, tj. 90 dni w okresie 180 dni, pozostawał na terytorium Polski od dnia 15 lipca 2013 r. nielegalnie. Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2014 r. orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określając termin dobrowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Polski na 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazie wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy licząc od dnia w którym decyzja zostanie wykonana lub, gdy decyzja nie zostanie wykonana, od dnia wydania decyzji. Po rozpoznaniu odwołania D. S. od decyzji [...] sierpnia 2014 r. – Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Szef wskazał, że w sprawie zaistniały obligatoryjne przesłanki do wydalenia cudzoziemca z Polski. Okolicznością nie budzącą wątpliwości był - zdaniem organu - fakt, że cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski nielegalnie. Mimo upływu okresu pobytu w ramach ruchu bezwizowego nie opuścił dobrowolnie Polski, jak również w tym czasie nie wystąpił o zalegalizowanie swojego pobytu w innej formie. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Wojewody [...], że sytuacja w jakiej znajduje się cudzoziemiec nie uzasadniała niewydania decyzji o wydaleniu, stosownie do treści art. 89 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Organ wskazał, że cudzoziemiec posiada małoletnią córkę D. S. ze związku małżeńskiego z obywatelką polską M. S. Z zeznań matki dziecka wynika jednak, że ojciec kontakt z dzieckiem utrzymuje od kwietnia 2014 r. i nie łoży na jego utrzymanie. Z kolei druga córka cudzoziemca K. S. (pochodząca z nieformalnego związku) od 18 sierpnia 2013 r. przebywa w domu dziecka. Organ podniósł, że dziecko nie jest przez cudzoziemca prawnie uznane. Cudzoziemiec nie łoży również na jej utrzymanie i dotychczas nie podjął z nią żadnego kontaktu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że winę za sytuację w jakiej znalazł się cudzoziemiec ponosi on sam. Jeśli faktycznie chciałby utrzymywać kontakt ze swoimi córkami to mógł w ramach swojego legalnego pobytu znaleźć pracodawcę na terytorium Polski i wystąpić o stosowne zezwolenie na pobyt czasowy. Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2014 r. wywiódł D. S. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz przepisy postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 15 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na etapie postępowania dowodowego nie przeprowadzono żadnych dodatkowych czynności dowodowych, które umożliwiłyby aktualizację informacji co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Tymczasem dowód z przesłuchania jego byłej żony w charakterze świadka przeprowadzono 30 maja 2014 r., czyli blisko pół roku przed wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie. Organ nie ustalił również jego relacji z córką. Skarżący wyraził przekonanie, że organy orzekające w sprawie dokonały nieprawidłowej oceny względem skarżącego, co do zastosowania w sprawie postanowień art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, który uniemożliwia wydanie decyzji o wydaleniu dla cudzoziemca spełniającego kryteria przyznania zgody na pobyt tolerowany. Skarżący podniósł, że organy nie stwierdziły, aby jego pobyt w Rzeczpospolitej Polskiej stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Tym samym organy powinny ocenić czy zobowiązanie go do powrotu nie naruszać będzie jego prawa do życia rodzinnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. lub praw dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. Zdaniem skarżącego organy nie uczyniły temu zadość, o czym ma świadczyć uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierające konkretnych argumentów. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowił art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Jednocześnie na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 1 i 4 ww. ustawy w decyzji o wydaleniu określa się termin dobrowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który wynosi od 7 do 30 dni, z wyłączeniem przypadków, w których decyzja podlega przymusowemu wykonaniu na podstawie art. 95 oraz orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP lub na terytorium RP i państw obszaru Schengen i określa okres tego zakazu. W przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 zakaz ponownego wjazdu określa się na okres od 6 miesięcy do 3 lat (art. 99b pkt 1). Z unormowań tych wynika bezwzględny obowiązek wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP przebywającego nielegalnie na tym terytorium, tj. bez wymaganych prawem zezwoleń. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, przy jednoczesnym braku przesłanek z art. 89 ust. 1 i 2 tej ustawy, wydanie decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obligatoryjne i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. W konsekwencji organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia, jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści tego przepisu, powinien orzec o wydaleniu cudzoziemca. W ocenie Sądu, na gruncie powyższych unormowań prawnych i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organy administracji zasadnie przyjęły, iż skarżący przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) Nr 539/2001 z 15 marca 2001 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych oraz tych, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U.UE.L.2001.81.1 z dnia 2001.03.21), obywatele [...] posiadający paszporty biometryczne (oprócz posiadaczy paszportów [...] wydanych przez [...] Dyrekcję ds. Koordynacji) są zwolnieni z obowiązku wizowego przy przekraczaniu granic zewnętrznych Państw Członkowskich, gdy ich całkowity pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu (art. 1 ust. 2). Z ustaleń organów wynika, że w toku kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono, iż skarżący będący obywatelem [...] posiadającym paszport biometryczny, przekroczył granice obszaru Schengen w dniu 16 kwietnia 2013 r. i po wykorzystaniu dozwolonego okresu pobytu na terytorium państw obszaru Schengen, tj. 90 dni w okresie 180 dni, przebywa nielegalnie na terytorium państw obszaru Schengen od dnia 15 lipca 2013 r. Kontrola legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzona zastała przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w L. w dniu 2 kwietnia 2014 r. W skardze strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość ustaleń organu co do jego sytuacji rodzinnej. Zdaniem skarżącego, organy dokonały nieprawidłowej oceny co do możliwości zastosowania w sprawie postanowień art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, który uniemożliwia wydanie decyzji o wydaleniu dla cudzoziemca spełniającego kryteria przyznania zgody na pobyt tolerowany. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach stanowi, że decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Kwestie pobytu tolerowanego, a dacie kontroli legalności pobytu skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, regulował przepis art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680). Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1a cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Z tym, że stosownie do ust. 1a cyt. artykułu przepisu ust. 1 pkt 1a nie stosuje się w przypadku, gdy dalszy pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie, przy wydawaniu decyzji wydalającej wzięły pod uwagę sytuację rodzinną skarżącego. Organ poddając analizie okoliczności, które uniemożliwiłyby wydanie skarżącemu decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na kanwie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, rozważał czy zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany stosownie do treści art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ uznał, że pobyt cudzoziemca w Polsce nie jest integralnie związany z pobytem w tym kraju jego córek. Za niezasadny Sąd uznał zatem zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis ten wskazuje, iż każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Przy czym kwestia życia rodzinnego nie dotyczy tylko związków opartych na małżeństwie, ale też relacji rodzic - dziecko. Wskazać jednak należy, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazuje, że podstawowym elementem życia rodzinnego między rodzicem a dzieckiem jest wykonywanie praw rodzicielskich (zob. wyrok z dnia 8 lipca 1987 r. w sprawie W. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, seria A nr 121, § 64). Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie skarżący skutecznie na swoje prawa jako rodzica wobec dzieci nie może się powołać. Z ustaleń organów wynika, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2008 r. zawarł związek małżeński z obywatelką Polski M. S. z domu P., który to związek został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] lipca 2012 r. sygn. akt [...]. Ze związku tego [...] maja 2008 r. urodziło się dziecko D. S. Wyrokiem z dnia [...] lipca 2012 r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią D. S. zostało powierzone matce, przy której ustalono także miejsce pobytu dziecka. Natomiast wykonywanie władzy rodzicielskiej ojca nad małoletnią córką zostało zawieszone. Ojciec został zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka w wysokości 300 zł miesięcznie. Jednocześnie Sąd ustalił kontakty ojca z małoletnim dzieckiem w ten sposób, że będą się one odbywały za każdorazowym przyjazdem ojca do Polski. Z zeznań M. S. w charakterze świadka, złożonych do protokołu w dniu 30 maja 2014 r. wynika, że skarżący D. S. nie łoży na utrzymanie córki D. Nie utrzymywał kontaktów z córką, dopiero od około miesiąca zaczął przychodzić do córki, przeważnie w niedziele. Wcześniej nie utrzymywał kontaktów z córką. Powyższe zaprzecza twierdzeniom skarżącego, że łoży na utrzymanie córki D. Jednocześnie skarżący, na poparcie swoich twierdzeń, nie udokumentował faktu przekazywania kwot pieniężnych tytułem alimentów do rąk matki dziecka. Kontakty z córką D. skarżący zaczął realizować dopiero w kwietniu 2014 r., tj. po wszczęciu postępowania w sprawie wydalenia go z terytorium RP. Od przyjazdu do Polski 16 kwietnia 2013 r. do kwietnia 2014 r. skarżący nie starał się realizować swojego prawa do kontaktów z córką. Zatem nie znajduje potwierdzenia jego stanowisko, że do Polski przyjechał, bo tu mieszkają jego dzieci, które chce odwiedzać i łożyć na ich utrzymanie. Skarżący podniósł, że na terenie Polski ma jeszcze córkę K. S. ur. [...] czerwca 2008 r., co do której jego ojcostwo nie zostało ustalone. Dziecko przebywa w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej [...] w L. od 19 sierpnia 2013 r. Z pisma dyrektora placówki z dnia 10 lipca 2014 r. wynika, że D. S. pojawił się raz w placówce, jednak nie spotkał się z dzieckiem. Ponadto nie podjął żadnego kontaktu osobistego ani telefonicznego z małoletnią. Matka dziecka, M. S. deklaruje, że nie pobiera żadnych świadczeń alimentacyjnych od D. S. na rzecz małoletniej. Trzecia córka skarżącego, siedmioletnia L. S. przebywa z matką w [...]. Sprawa o ustalenie jego ojcostwa do tej córki jest zawieszona. W ocenie Sądu, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, organy prawidłowo uznały, że relacje łączące skarżącego z jego małoletnią córką D. nie mogą być uznane za taką wzajemną zależność, która wymaga ochrony na gruncie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżący po przyjeździe do Polski, mógł nawiązać kontakt z małoletnią córką D., pogłębiać więź rodzicielską, jednak tego nie uczynił. Matka dziecka myślała, że nie ma go w Polsce, a skarżący faktycznie przebywał w tym samym mieście. Skarżący miał świadomość nielegalnego pobytu w Polsce i nie podjął żadnych starań żeby zmienić tę sytuację. Świadczy to o jego lekceważącym stosunku do obowiązujących norm prawnych. W tej sytuacji należy uznać, że w tym konkretnym przypadku interes społeczny, związany z dbaniem, aby zachowany był porządek publiczny i porządek prawny, przeważa nad interesem prywatnym cudzoziemca, to jest jego interesem jako rodzica. Skoro skarżący mógł korzystać ze swojego prawa do kontaktowania się z małoletnią córką, ale tego nie czynił, to obecnie w toku postępowania o jego wydalenie z terytorium RP nie może powoływać się na to prawo celem uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia. Natomiast co do małoletniej K. S. i małoletniej L. S. skarżący nie posiada praw ojcowskich. Jednocześnie skarżący nie wykazał aby z tymi dziećmi wiązała go jakakolwiek więź podlegająca ochronie. Brak jest również podstaw do uznania w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że zaskarżona decyzja narusza prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu małoletniej córki skarżącego D. S. Z zeznań matki dziecka wynika, że skarżący z córką nie ma żadnych relacji i jego wydalenie z terytorium RP nie wpłynie negatywnie na córkę. W konsekwencji Sąd nie stwierdził naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prawidłowo wykazał w zaskarżonej decyzji, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wystąpiły okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany D. S. z uwagi na ochronę jego więzi z córką. Nie zaistniała tym samym przesłanka wyłączająca wydanie decyzji o wydaleniu lub niewykonanie decyzji o wydaleniu. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów orzekających w sprawie istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji podjęły bowiem wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Zaskarżona decyzja została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.