IV SA/Wa 490/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-17
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Krystyna Napiórkowska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady do Spraw Uchodźców o odmowie nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany została wydana z naruszeniem przepisów prawa i wymaga uchylenia?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie przeprowadził w pełni wyjaśniającego postępowania, w szczególności nie wezwał ostatecznie skarżącego do przedstawienia dowodów na prowadzenie wobec niego działań represyjnych oraz nie dokonał pełnej oceny możliwości relokacji wewnętrznej. Wobec tego postępowanie wymaga ponownego rozpoznania z uwzględnieniem tych wskazań.Stan faktyczny
Skarżący, obywatel R., wraz z żoną i małoletnimi dziećmi złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, powołując się na obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała tę decyzję w mocy, kwestionując wiarygodność twierdzeń skarżącego i uznając, że motywacją emigracji były przesłanki ekonomiczne. Skarżący zaskarżył decyzję Rady do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Nakazał ponowne rozpoznanie odwołania skarżącego z uwzględnieniem wskazań dotyczących uzupełnienia postępowania dowodowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania S. U. (dalej "skarżącego") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., orzekającej o: 1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy. Zaskarżona decyzja Rady (podobnie jak i decyzja Szefa Urzędu) obejmuje również żonę skarżącego (S. U.) oraz małoletnie dzieci skarżącego (T. U., K. U., I. U.).
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji Rady przedstawia się w sposób następujący:
1. Skarżący, obywatel R., deklarujący narodowość [...], złożył w dniu 25 kwietnia 2013 roku w Placówce Straży Granicznej w T. wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Wnioskiem objęto także bliskich Cudzoziemca - żonę i małoletnie dzieci. Wskazując na zasadnicze przesłanki emigracji z regionu pochodzenia cudzoziemiec oświadczył, że obawiał się prześladowań. Wobec Cudzoziemca stosowano przemoc - grożono jego rodzinie, porywano go i bito go.
2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Szef Urzędu odmówił: 1) nadania skarżącemu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28.7.1951 r. oraz Protokółu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31.1.1967 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 i 517), 2) udzielenia ochrony uzupełniającej, 3) udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska. Nie stwierdzono również, aby w przypadku strony istniało ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680). Ponadto Szef Urzędu stwierdził, że S. U. nie wykazał, że może być narażony na naruszenie przesłanek zawartych w art. 97 ust.1 i 1a praw wymienionych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 2-7), a zatem nie ma podstaw do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany.
3. Pismem z dnia 13 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu. W odwołaniu skarżący m.in. wniósł o przesłuchanie jego żony.
4. W dniu 14 listopada 2014 r. Rada przeprowadziła dowód z przesłuchania żony skarżącego.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Rada rozpatrzyła odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:
1. Rada w procesie analizy okoliczności sprawy wzięła pod uwagę pełny materiał dowodowy, w tym przede wszystkim oświadczenia skarżącego i jego żony, dochodząc do wniosku, że powody, dla których skarżący obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za "uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania jej statusu uchodźcy.
Skarżący nie udowodnił, jak też nie uprawdopodobnił, że władze R. lub C. bądź inne podmioty wymienione w art. 15 ust. 1 pkt. 2-3 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec niego jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Rada kwestionuje wiarygodność oświadczenia strony, związanego z uwarunkowaniami migracji do Polski. W ocenie Rady zasadniczą przesłanką wyjazdu z R. były uwarunkowania osobiste, materialne i zdrowotne, co strona bezpośrednio i pośrednio wykazała. Okoliczności (konwencyjne) nie znajdują potwierdzenia. Nie ograniczono też swobody przemieszczania się cudzoziemca lub innych form jego aktywności (np. swoboda pielęgnowania odrębności wyznaniowej). Decyzję o emigracji z kraju pochodzenia cudzoziemiec powziął przede wszystkim z uwagi na przesłanki materialne i wolę zapewnienia lepszych warunków do życia swemu gospodarstwu domowemu. Jednocześnie Rada pragnie podkreślić, że powyższa okoliczność nie jest przesłanką do udzielenia ochrony międzynarodowej.
Rada kwestionuje doznawanie przez skarżącego prześladowań w kraju pochodzenia. Rada nie uznaje za udowodnione aby skarżący był obiektem prześladowań ze strony władz kraju pochodzenia, jego instytucji lub działających w nim środowisk społecznych. Należy podkreślić, że podczas pobytu w S. nie był niepokojony. Cudzoziemiec otrzymywał także świadczenie rentowe, które nabył w efekcie orzeczenia o stanie zdrowia wydanym przez właściwy organ R. Świadczenie to pomimo rzekomego pobytu poza miejscem zamieszkania nie zostało wstrzymane, choć jego wymiar był dla skarżącego niesatysfakcjonujący.
Rada ocenia, że zawarte w odwołaniu argumenty nie mogą zaważyć na zmianie rozstrzygnięcia. Wątpliwości - zresztą wynikające z osobistych deklaracji skarżącego i jego żony, budzi przede wszystkim kontekst sytuacji w kraju pochodzenia. Rada nie uznaje za udowodnione, aby strona była prześladowana. Rada kwestionuje sposób interpretowania zdarzeń z kraju pochodzenia, zgodnie z którym Strona w oczywisty sposób nie wypełniająca przesłanek zawartych w Konwencji Genewskiej z 1951r. miałaby zostać objęta ochroną międzynarodową na terytorium RP. Rada nie zgadza się z zaproponowaną przez skarżącego oceną, że pobyt w jakimkolwiek innym miejscu w R. stanowiłby zagrożenie dla - jego i jego bliskich, bezpieczeństwa - choć sam Cudzoziemiec w innej części wywiadu przyznał, że żył tam bezpiecznie, a samo świadczenie nie zostało wstrzymane.
Zasadną wątpliwość co do wiarygodności oświadczeń cudzoziemców budzi okoliczność kontaktów z dwoma partyzantami. W tym zakresie żona strony oświadczyła, że była to znajomość niezwykle zażyła - nocowali oni po 2 tygodnie i byli utrzymywani przez gospodarstwo domowe cudzoziemców, choć w swoich wypowiedziach skarżący oświadczył, że kondycja materialna rodziny była zła. Trudno zatem jeśli nie starczało na potrzeby dzieci utrzymywać jeszcze dwóch mężczyzn, poznanych ledwie 2 miesiące wcześniej. Wątpliwość wiarygodności oświadczeń budzi także podana przez żonę skarżącego informacja, jakoby jej mąż znał się od dzieciństwa z naczelnikiem.
Rada zwraca też uwagę, że Strona w żaden sposób nie została pozbawiona uprawnień wynikających z posiadania obywatelstwa R. Otrzymywała świadczenia materialne z tytułu niepełnosprawności. Wraz z bliskimi uzyskała dokumenty uprawniające do opuszczenia R., co w przypadku rzeczywistego poszukiwania byłoby niemożliwe. Strona nie przedstawiła też żadnego materiału dowodowego mogącego poświadczyć pozaprawne działania organów R. - sam fakt wezwania do wyjaśnień nie może zostać uznany za dowód prześladowania, choć nawet taki dokument nie został przez skarżącego przedłożony organom rozpatrującym wniosek o nadanie statusu uchodźcy.
Odrębną kwestią jest dalsza migracja cudzoziemca do N. Rada nie godzi się z lakonicznym wyjaśnieniem dotyczącym niewiedzy w zakresie ograniczeń w przemieszczaniu się. Strona została po złożeniu wniosku skierowana do ośrodka, gdzie miała zapewnione warunki socjalno-bytowe i wyłącznie jej partykularna decyzja przesądziła o wynajęciu taksówki i wyjeździe do N. Jednakże okoliczność ta wskazuje na rzeczywiste intencje strony i zamiar nie tyle poszukiwania skutecznej ochrony międzynarodowej, co lepszych warunków do życia.
W ocenie Rady zgromadzony w postępowaniu materiał nie pozwala na stwierdzenie, aby cudzoziemiec żywił uzasadnioną obawę przed reemigracją do kraju pochodzenia. Władze państwowe kraju pochodzenia ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom, nie podejmowały wobec cudzoziemca działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Cudzoziemiec oświadczył, że nie należał do żadnej partii politycznej, bądź innej organizacji, w której jego działalność mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju. Skarżący nie był aresztowany ani skazany wyrokiem sądowym. Skarżący nie był nigdy o nic oskarżony, nie postawiono mu żadnych zarzutów.
Ponadto godne podkreślenia jest to, że cytowana Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców w art. 1 A zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie winny być spełnione przez osobę ubiegającą się o nadanie jej statusu uchodźcy. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2012r., poz. 680) status uchodźcy w RP może być nadany cudzoziemcowi, który spełnia przesłanki zawarte w Konwencji Genewskiej.
Rada prowadzając powyższa analizę oparła się na Dyrektywie Rady 2004/83/WE z dnia 29.04.2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i status obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców, która stanowi:
w przypadku braku dowodów w sprawie kluczową kwestią jest ocena
wiarygodności wnioskodawcy,
zgodnie z uregulowaniami, w sytuacji, gdy zeznania cudzoziemca nie są poparte żadną dokumentacją można uznać za wiarygodne i wystarczające gdy:
wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, by uzasadnić swój wniosek,
- wszystkie właściwe elementy będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz zostało przedstawione wystarczające wyjaśnienie, co do braku innych odpowiednich elementów, stwierdzenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami dotyczącymi wnioskodawcy,
wnioskodawca wnioskował o udzielenie międzynarodowej ochrony w najwcześniejszym możliwym terminie chyba, że może wykazać wystarczający powód, dlaczego tego nie zrobił. Wszystkie wymienione wyżej przesłanki są stosowane dla ustalenia ogólnej wiarygodność wnioskodawcy.
Analiza deklaracji Strony explicite wskazuje, że kluczową okolicznością warunkującą decyzję o emigracji z kraju pochodzenia były kwestie osobiste, a także sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego w R. Cudzoziemiec ocenił, że lepsze warunki życia znajdzie poza granicami kraju pochodzenia.
Analizując deklaracje skarżącego Rada doszła do wniosku, że cudzoziemiec nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z C. i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co jest ipso iure przesłanką dla nadania statusu uchodźcy. Warto podkreślić, że Strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dokumentów mogących stanowić potwierdzenie jej wypowiedzi, a dotyczących doznawanych zagrożeń i zdarzeń je powodujących. W związku z tym Rada pragnie podkreślić, że nie uznaje, aby Strona była prześladowana przez struktury federalne lub siłowe C. z powodów konwencyjnych i wyczerpała przesłanki art. 1 A Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego oraz art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W ocenie Rady do Spraw Uchodźców skarżący nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego, zatem decyzja organu I instancji o odmowie nadania Wnioskodawcy statusu uchodźcy była trafna. Cudzoziemiec nie wykazał bowiem, że posiada uzasadnione, a nie tylko domniemane obawy przed prześladowaniami z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej, to jest z powodu jej rasy, narodowości, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub poglądów politycznych.
3. Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia, czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, bądź ochrony uzupełniającej.
W ostatnich latach zaszły w C. istotne zmiany w zakresie bezpieczeństwa i sytuacji ludności cywilnej, które organ I instancji wnikliwie przeanalizował i ustalenia zawarł w uzasadnieniu swej decyzji. Ewolucja sytuacji w C., spowodowała zmianę stanowiska UNHCR, który wyraził je w nieopublikowanym opracowaniu z dnia 17.4.2009r. Podkreśla redukcję intensywności i zasięgu działań militarnych, a kontynuowane walki dotyczą głównie słabo zaludnionych, położonych na południu górzystych regionów C. Dokonana przez UNHCR w przywołanym wyżej piśmie ocena potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym z wchodzącej w skład R. C. - nie obliguje państwa przyjmującego cudzoziemca z terytorium C. do udzielenia mu ochrony, a jedynie zbadania jego indywidualnej sytuacji, co uczyniły organy obu instancji.
Obecnie w C. bynajmniej nie występuje zjawisko zmasowanego konfliktu wewnętrznego, ani tym bardziej en mass i bezkarnie prowadzonego terroru, którego celem byłaby ludność cywilna. Nadal dochodzi do przypadków przemocy stosowanej przez struktury [...], ale również bojówki islamskie czy grupy bojowników nie cofają się przed zamachami na przedstawicieli miejscowej administracji [...] i wojsk federalnych. Nie należy tracić z pola widzenia, że zasadniczą część [...] struktur siłowych stanowią dawni bojownicy i członkowie wspierających ich grup cywilnych. Część porwań, w tym dla okupu, aktów przemocy i wymuszeń nie ma nic wspólnego z przesłankami politycznymi, gdyż jest motywowana względami kryminalnymi, a ich sprawcami okazują się również członkowie zorganizowanych grup przestępczych lub struktur klanowych. Jest faktem bezspornym, że obie strony używają przemocy i łamią zasady prawa człowieka i obywatela, lecz zjawisko to ma tendencję spadkową.
Warto podkreślić fakt, że w C. istnieją struktury odpowiedzialne za zwalczanie łamania praworządności przez przedstawicieli obecnej administracji R. K. Istnieje i działa wymiar sprawiedliwości oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Ponadto organom obu instancji znane są przypadki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej [...] funkcjonariuszy organów porządku publicznego i struktur siłowych przez wymiar sprawiedliwości. Władze R. podejmują skuteczne działania mające na celu ukrócenie praktyk przekraczania kompetencji przez funkcjonariuszy struktur siłowych, łamania prawa, stosowania przemocy oraz podejmowania działań kryminalnych w celu osiągania korzyści majątkowych o czym zaświadcza przypadek skazania w dniu [...].8.2008 r. wyrokiem [...] Rejonowego Sądu w G. (C.) dwóch funkcjonariuszy I. M. i R. I. Zostali oni skazani na kary pozbawienia wolności 8 i 10 lat za rozboje, porwania oraz zabójstwa.
Ponadto Rada stwierdza, że niektórzy obywatele R. nie otrzymawszy satysfakcji na swoje skargi w kraju zwracają się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zatem nie można się zgodzić z twierdzeniem Strony, że w R., w tym w C. nie istnieje mechanizm dochodzenia swoich praw w przypadku naruszania ich przez pozaprawne działania funkcjonariuszy publicznych. "Nie jest uchodźcą w rozumieniu Konwencji Genewskiej osoba obawiająca się pozaprawnych działań ze strony osób działających poza porządkiem prawnym kraju pochodzenia i nie wykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony w kraju swego pochodzenia nawet, jeśli uzyskanie takiej pomocy było iluzoryczne i mało realne"(wyrok NSA z dnia 9 lipca 1999 r" sygn. akt V SA 239/99 z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt. V SA 1437/00).
Analiza materiałów wytworzonych w 2014 roku (i wcześniejszych) pozwala stwierdzić, iż w C. w dalszym ciągu ogólna sytuacja jest niestabilna. Związane jest to działalnością na całym [...] podziemia zbrojnego, walczącego o oderwanie tego regionu od R. i utworzenie republiki islamskiej. Walka prowadzona w była w imieniu E. - nieistniejącego państwa obejmującego wszystkie republiki [...], z (nieżyjącym od stycznia 2014r.) D. U. jako emirem. Nie sprawował on jednak rzeczywistej kontroli nad działalnością poszczególnych grup partyzantów, działających samodzielnie, choć formalnie uznających jego przywództwo. Luźna struktura emiratu, liczącego łącznie w całym regionie kilkuset stałych partyzantów, jak również brak koordynacji między poszczególnymi grupami oraz ich niewielkie rozmiary sprawiają, że nie są one w stanie prowadzić operacji na szerszą skalę, choć ich działania niewątpliwie destabilizują sytuację w autonomicznych republikach [...]. Powszechnym sposobem walki partyzantów są zamachy na obiekty administracji publicznej, federalnych czy republikańskich organów ścigania oraz ich pracowników. Działania mają charakter punktowy i nie są one wymierzone w ludność cywilną, choć zdarzają się przypadkowe ofiary wśród ludności cywilnej. Efekt tych działań jest ograniczony do skutków propagandowych, przy jednoczesnych skromnych efektach militarnych. Ruchu partyzanckiego w regionie [...] nie można uznać za stronę konfliktu zbrojnego, ze względu na niespełnianie żadnego z koniecznych ku temu warunków, przyjmowanych powszechnie przez doktrynę polskiego i europejskiego prawa azylowego, określonych w Protokole Dodatkowym II do Konwencji Genewskich (kontrola nad terytorium pozwalająca prowadzić ciągłe i spójne operacje wojskowe, odpowiedzialne dowództwo, stosowanie zasad prawa humanitarnego). Jednocześnie poziom bezpieczeństwa ludności cywilnej poprawił się, w porównaniu z okresem drugiej fali walk w republice. Działania struktur siłowych zwalczających partyzantów mają charakter policyjny, jedynie w sporadycznych przypadkach siły zbrojne R. angażują sprzęt i ludzi do prowadzenia antypartyzanckich operacji. Nie dochodzi już również do szeroko zakrojonych akcji pacyfikacji określonych terenów ([...]). Na podstawie ogólnodostępnych źródeł informacji Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że poważne naruszenia praw człowieka, takie jak uprowadzenia, tortury czy zabójstwa, nadal mają miejsce w C. Jednocześnie incydenty te dotyczą ograniczonej liczby poszkodowanych i nie dotyczą ogółu miejscowej ludności, lecz jedynie określone grupy osób, podejrzewanych o prowadzenie działalności skierowanej przeciwko władzom lub jej wspieranie. W C. występują też liczne kwestie społeczne, oddziaływujące na jakość życia oraz poczucie bezpieczeństwa większości mieszkańców republiki. Warto wspomnieć o złej sytuacji materialnej gospodarstw domowych i braku stałych dochodów wynikającym z ograniczonej chłonności lokalnego rynku pracy. Wysokie wskaźniki bezrobocia (przy jednoczesnych niskich wskaźnikach zatrudnienia) nakładają się na szereg patologii życia społecznego (korupcja). W efekcie wiele osób podejmuje decyzje o emigracji - do innych regionów R. lub innych państw.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia skarżący nie byłby narażony na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Nie można uznać za wiarygodne, że w przypadku powrotu skarżącego do R. - w tym do C., mogłoby grozić mu orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie czy karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenia dla życia i zdrowia. Jeśli skarżący uzna, że warunki życia w C. mu nie odpowiadają może podjąć próbę osiedlenia się w innej części R., która jest krajem jego pochodzenia. Skarżący nie jest poszukiwany przez władze swego kraju, bez żadnych utrudnień poruszał się po jego terytorium i otrzymał paszport zagraniczny, co potwierdził swymi zeznaniami.
Jak wykazuje raport Ośrodka Studiów Wschodnich nr [...] z [...].12.2009 r. osoby pochodzące z [...] nie są systemowo i powszechnie prześladowane na terenie innych części R. Mogą swobodnie podróżować, osiedlać się, o czym najlepiej świadczy fakt istnienia dużych skupisk diaspory [...] w prawie wszystkich dużych aglomeracjach miejskich Centralnego Okręgu Federalnego. Korzystają z pełnej swobody wyznania. Oczywiście proces adaptacji do odmiennych warunków życia dla niektórych jest trudny, a ponadto osiedlając się należy pokonać wiele barier biurokratycznych. Jednak te utrudnienia biurokratyczne dotyczą w równym stopniu C., jak i przybyszów z innych republik czy krajów wchodzących skład R. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na stwierdzenie raportu OSW: "(•••) Wiele przypadków represji nie wynika z zaplanowanych wcześniej przez władze prześladowań, ale ze zwykłego bałaganu lub źle funkcjonującej administracji. Co więcej, wielu R. również doświadcza niesprawiedliwości, korupcji i przemocy ze strony organów państwowych, co z kolei związane jest z ogólną kondycją państwa r. i często odmiennym od europejskiego rozumieniem w R. praw człowieka i obywatela, wolności osobistych i innych wartości demokratycznych ".
Badacze z OSW podkreślają, że emigracja z [...] do innych części R. mimo pewnego ryzyka jest atrakcyjnym rozwiązaniem, jednak decydują się na taki krok z reguły osoby mające w innych [...] regionach rodzinę lub wpływowych krewnych lub członków swojego tejpu (klanu). Uznanie cudzoziemca za uchodźcę byłoby jedynie możliwe, gdyby uwiarygodnił, że niezależnie od miejsca zamieszkania na terytorium R. byłby narażony na prześladowania z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.
W konkluzji przeprowadzonego postępowania Rada stwierdza, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez Wnioskodawcę poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Rada w postępowaniu uwzględniła także przekazane przez Cudzoziemca zaświadczenia o stanie zdrowia i edukacji dzieci. W świetle obowiązujących przepisów nie mogą zostać one uznane za przesłankę do zmiany orzeczenia. Stan zdrowia Cudzoziemca pozwalał mu w kraju pochodzenia na pracę nawet w sektorze budowlanym, co oznacza, że niepełnosprawność ma ograniczony wymiar, zaś edukacja dzieci w Polsce wynika z obowiązku szkolnego i nie stanowi przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej.
Z tych też względów Rada do Spraw Uchodźców uznaje, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą na terytorium RP i zgodnie z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i należy odmówić jej udzielenia.
Jak zostało wykazane wyżej podstawą do objęcia cudzoziemca jedną z form ochrony międzynarodowej - nie jest sytuacja panująca w kraju jego pochodzenia, stan poszanowania praw człowieka i obywatela, poziom oświaty czy opieki zdrowotnej, lecz czy konkretny Aplikant wyczerpuje przesłanki ujęte w zamknięty katalog przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim oraz ustawie o udzielaniu ochrony. Konwencja Genewska dotyczącą statusu uchodźców określa przesłanki, jakie winny być spełnione, aby państwo mogło cudzoziemcowi przyznać status uchodźcy. Procedurę i tryb przyznawania ochrony międzynarodowej Konwencja pozostawiła do uregulowania prawu wewnętrznemu państwa przyjmującego aplikanta. Właściwe władze, powołane do określenia statusu uchodźcy lub innej formy udzielenia ochrony międzynarodowej nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia aplikanta. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia jest dla nich - zgodnie z wytycznymi zwartymi w podręczniku UNHCR - jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności Strony;
Rada do Spraw Uchodźców po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdza, że w przypadku powrotu S. U. do kraju pochodzenia nie można uznać za wiarygodne, aby znalazł się w sytuacji rzeczywistego ryzyka zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też aby został poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, zmuszany do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego czy ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela sporządzonej Rzymie dnia 4.11.1950r., zaś Strona ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
W konkluzji Rada do Spraw Uchodźców stwierdza, że odmowa udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 97 pkt 1 i 1a cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP).
W ocenie Rady nie ma żadnych rzeczywistych powodów, oprócz chęci osiedlenia się na obszarze Unii Europejskiej i poprawienia swojej sytuacji materialnej, powstrzymujących Stronę przed reemigracją do kraju pochodzenia. Wnioskodawca posiada prawo pobytu na terytorium R. i jak zostało wykazane w wyniku postępowania - nie był - i w przypadku powrotu do kraju pochodzenia - nie będzie z powodów konwencyjnych przedmiotem żadnych działań represyjnych, czy też dyskryminacyjnych ze strony władz czy innych podmiotów. W ocenie Rady sytuacja w kraju pochodzenia Strony nie uległa pogorszeniu od jej wyjazdu. Jak wskazuje UNHCR w swym piśmie z 17.4.2009 r. w C. sytuacja jest ustabilizowana i proces ten umacnia się mimo incydentalnych przypadków przemocy czy korupcji panującej w lokalnej administracji.
Obecnie duże nadzieje są wiązane z wydzieleniem dnia 20.1.2010 r. nowego [...] Okręgu Federalnego i mianowaniem na stanowisko gubernatora cenionego administratora i menedżera A. C., byłego gubernatora K., który będzie działał jako osobisty przedstawiciel prezydenta .R z szeroko zakrojonymi kompetencjami. W skład nowej struktury administracyjnej weszło 8 następujących podmiotów: C., D., I., O., K., K. i K.. Oczekuje się, że coroczne dotacje z budżetu federalnego będą lepiej wykorzystywane do odbudowy infrastruktury i tworzenia miejsc pracy, jak też skuteczniejszego niż dotychczas zwalczania korupcji. Oczekuje się też, że nastąpi poprawa stanu infrastruktury będącej w bardzo złym stanie. Intensywnie jest odbudowana i rozbudowana stolica Republiki – G., co stwarza znaczną liczbę miejsc pracy.
W ocenie Rady nie ma zatem podstaw uznać, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie S. U. zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.
Rada zwraca uwagę, że stosownie do postanowień art. 48 ust. 2. cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, jeśli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany, w decyzji, w której odmawia się statusu uchodźcy lub osobie w imieniu, której wnioskodawca występuje, orzeka się o ich wydaleniu z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w art.48 ust. 2 pkt. 1-4.
Rada do Spraw Uchodźców stoi na stanowisku, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy S. U. wnikliwie zbadał okoliczności sprawy, wyczerpująco zebrał i trafnie ocenił materiał dowodowy (vide lista materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców). Przesłuchanie statusowe Wnioskodawcy zostało za jego zgodą przeprowadzone w zrozumiałym dla niego języku [...]. Strona podpisała protokół z przesłuchania jako zgodny z treścią złożonych zeznań. Została pouczona przez obydwa organy o dyspozycji art. 10 Kpa (skorzystała z tej możliwości). Na zakończenie przesłuchania statusowego stwierdziła, że nie ma nic więcej do dodania. Zgodnie z wnioskiem Cudzoziemca przeprowadzono też dwa dodatkowe przesłuchania.
Biorąc powyższe pod uwagę Rada stwierdza, że organ pierwszej instancji właściwie zastosował art. 7 i 77 Kpa, gdyż w ocenie organu odwoławczego właściwie i trafnie przeprowadził postępowanie dowodowe. Również zdaniem Rady organ I instancji zgodnie z dyspozycją art. 8 Kpa przeprowadził postępowanie z pełnym poszanowaniem reguł administrowania, wnikliwością i uzasadnieniem przyjętego rozwiązania pogłębiając zaufanie obywateli do organów Państwa poprzez działanie zgodnie z prawem i ratio legis odpowiednich przepisów dotyczących udzielenia cudzoziemcom ochrony międzynarodowej na terytorium RP.
Rada uważa, że organ I instancji w myśl przepisu art. 80 Kpa - oparł swoją ocenę na przekonujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia. W myśl obowiązującej zasady w polskim prawie organ rozpatrzył nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale też wszystkie pod kątem wzajemnej łączności.
W konkluzji przeprowadzonego postępowania odwoławczego Rada do Spraw Uchodźców uznaje, że decyzja organu I instancji w sprawie S. U. została wydana zgodnie z prawem oraz zgodnie z przepisem art. 107 par. 3 Kpa jest wyczerpująco uzasadniona, przedstawiając motywy i powody przyjętego rozwiązania.
Należy podkreślić, że zakres ochrony subsydiarnej ma charakter ograniczony, ponieważ w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjęto badanie prawnej dopuszczalności wydalenia na gruncie jedynie trzech postanowień Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka, tj. art. 2, 3 oraz 8. "Państwa mają prawo, zgodnie z ustalonymi zasadami prawa międzynarodowego i uwzględnieniem ich obowiązków traktatowych łącznie z art 3 Konwencji, kontroli wjazdu, pobytu i wydalenia cudzoziemców" (orzeczenie Vilyarajah i inni v. Wielka Brytania, 30. 10. 1991, A.215, par. 102). Zdaniem Europejskiej Komisji i Trybunału Praw Człowieka "sama tylko możliwość złego traktowania nie wystarcza" (orzeczenie j.w. par 111), muszą istnieć poważne podstawy do uznania, iż dana osoba narażona jest na rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3 (orzeczenie Chahal v. Wielka Brytania, 15. 11. 1996, RJD 1996, par 79-80).
Przesłanki o charakterze humanitarnym, w tym zamiar zapewnienia sobie lepszych warunków bytowych niż posiadane w kraju pochodzenia nie stanowią podstawy do objęcia Strony ochroną uzupełniającą, ani udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.
Rada ocenia też, że wobec braku przesłanek do nadania statusu uchodźcy S. U. mógł podjąć próbę zalegalizowania swego pobytu na terytorium RP na podstawie innych przepisów. Rada zaznacza, że obywatele R. mogą w Polsce podejmować legalnie pracę. Obecnie zatrudnienie obywatela R., U., B., G. czy M. bez zezwolenia na pracę wymaga zarejestrowania przez pracodawcę w powiatowym urzędzie pracy właściwym miejscowo ze względu na jego siedzibę oświadczenia o zamiarze powierzenia takiej osobie pracy. Oświadczenie to jest dwustronnym dokumentem, zawierającym podstawowe dane pracodawcy i cudzoziemca oraz określającym powierzane stanowisko i planowany okresu zatrudnienia w Polsce. Rejestracji dokonuje się w urzędzie, nie wiąże się ona z opłatami, a samo oświadczenie może zostać wypełnione, podpisane i złożone za pośrednictwem pełnomocnika. Mimo zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, obywatele R., U., B., G. czy M. podróżujący do Polski w celu podjęcia pracy muszą nadal uzyskać wizę krajową z prawem do pracy, która jest w takim wypadku wydawana na okres odpowiadający okresowi zatrudnienia na podstawie zarejestrowanego przez pracodawcę oświadczenia, a więc maksymalnie na sześć miesięcy. Z obowiązku tego nie zwalnia prawo wjazdu do Polski w ruchu bezwizowym w celach turystycznych. Przepisy wizowe nakładają na cudzoziemców obowiązek przedstawienia wraz z wnioskiem o wydanie wizy krajowej, obok oryginału zarejestrowanego oświadczenia pracodawcy. Procedura uzyskiwania wizy z prawem do pracy może trwać nawet dwa tygodnie, co nieco umniejsza efekt zniesienia wymogu posiadania zezwolenia na pracę. Jednak przepisy wizowe także są stopniowo łagodzone i aktualnie obywatele R. w celu uzyskania wizy krajowej z prawem do pracy muszą jedynie okazać paszport i złożyć wypełniony wniosek o wydanie wizy, fotografię oraz oryginał zarejestrowanego oświadczenia.
Rada do Spraw Uchodźców nie znalazła podstaw do podważenia konkluzji organu I instancji, że w stosunku do Strony nie zachodzą przesłanki uzasadniające nadanie jej statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Rady, zarzucając orzeczeniu odwoławczemu wadliwą ocenę stanu faktycznego sprawy oraz omyłkowe przyjęcie, że skarżący żądał przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby o nazwisku M. D. Skarżący zarzucił ponadto Radzie nienależyte rozpatrzenie przesłanek do udzielenia skarżącemu i jego rodzinie zgody na pobyt tolerowany, podnosząc że dzieci skarżącego zaaklimatyzowały się w Polsce i znają język polski. Do skargi załączono opinie o małoletnich dzieciach skarżącego, sporządzone przez szkołę do której uczęszczają w Polsce.
V. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił wniesioną skargę, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Ustawa) poprzez niezastosowanie go w sprawie i odmowę nadania statusu uchodźcy, pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających nadanie takiego statusu,
art. 15 ustawy poprzez jego niezastosowanie i odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej, pomimo zaistnienia przesłanek do udzielenia takiej ochrony,
art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i odmowę nadania statusu uchodźcy, podczas gdy w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w wymienionym przepisie uzasadniające odmowę nadania statusu uchodźcy,
art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i odmowę nadania statusu uchodźcy, podczas gdy w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w wymienionym przepisie uzasadniające odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej,
art. 97 ust. 1 pkt la i ust. la ustawy poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie w sprawie o odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany;
- naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) polegające na niewłaściwym zastosowaniu oraz niezastosowaniu odpowiednich przepisów prawa zwartych w ustawie oraz k.p.a.,
b) art. 12 § 1 k.p.a. polegające na braku wnikliwego działania przez organy orzekające w sprawie,
c) art. 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie i niedokonaniu oceny okoliczności faktycznych sprawy w oparciu o cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
VI. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza Rady wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
VIII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego, w którym drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było rozstrzygnięcie, czy skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania ochrony na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz.1650 z późn. zm.) w formie nadania statusu uchodźcy (art.13 ustawy), objęcia ochrony uzupełniającą (art.15 ustawy), udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art.97 ustawy). Stosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., pomimo generalnej utraty mocy obowiązującego tego aktu z dniem 1 maja 2014 r. (na mocy art.522 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz.U. z 2013 r. poz.1650 z późn.zm.) wynika z dyspozycji art.513 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
Utrzymując w mocy, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., negatywną dla skarżącego decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] lipca 2014 r., Rada podzieliła stanowisko organu I instancji, że ustawowe przesłanki do przyznania którejś ze wskazanych wyżej form ochrony dla cudzoziemców, nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
2. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przypomnieć bowiem należy, że w myśl art. 78 zd. 1 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt: V SA 721/92, (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95), do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Inną konsekwencją dwuinstancyjnego charakteru postępowania administracyjnego jest to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie i merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt: IV SA 385/87, por. także B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck, 2012 r. System Informacji Prawnej Legalis).
3. W ocenie Sądu pomimo faktu, że rozpatrzenie przez Radę odwołania skarżącego od decyzji Szefa Urzędu odbyło się z zachowaniem przez organ odwoławczy wysokich standardów wnikliwości i wszechstronności, czego ilustracją jest obszerne i wyczerpujące uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, to jednakże stwierdzić należy, że w realiach kontrolowanej sprawy postępowanie odwoławcze winno było obejmować również, w celu wyeliminowania wątpliwości dotyczących sytuacji życiowej skarżącego, ostateczne wezwanie skarżącego do przedłożenia dowodów mogących wskazywać na prowadzenie przeciwko skarżącemu przez organy ścigania jego kraju pochodzenia działań o charakterze represyjnym oraz pełne wyjaśnienie możliwości relokacji wewnętrznej.
4. W pierwszej kolejności podkreślania wymaga trafność przyjętego przez Radę założenia, że przy ocenie istnienia podstaw do przyznania statusu uchodźcy koniecznym jest wyjaśnienie, czy rzeczywistym celem przybycia przez cudzoziemca na terytorium RP nie jest, pomimo deklarowanego zagrożenia prześladowaniami, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy, wyłącznie polepszenie warunków bytowych (emigracja ekonomiczna). Poza dyskusją jest bowiem to, że motywacja tego rodzaju nie stanowi przesłanki do uzyskania przez cudzoziemca jakiejkolwiek formy ochrony przewidzianej w ustawie. Nie można odmówić racji Radzie, że takie okoliczności niniejszej sprawy, jak to, że po przybyciu do Polski skarżący, nie czekając na przeprowadzenie procedury uchodźczej, udał się wraz z rodziną do N., może sugerować, że opuszczenie przez skarżącego C. (czy też szerzej R.) ma przede wszystkim podłoże ekonomiczne. Należy jednakże zauważyć, że wystąpienie tego rodzaju poszlak nie zwalnia organu od obowiązku podjęcia działań, mających na celu możliwie najbardziej wyczerpujące zweryfikowanie twierdzeń cudzoziemca co do grożących mu prześladowań. Nie można bowiem co do zasady wykluczyć, że pomimo podejmowania przez cudzoziemca w toku procedury uchodźczej działań, zmierzających ewidentnie do uzyskania jak najkorzystniejszej sytuacji materialnej (np. poprzez próbę wszczęcia równoległej procedury w innym kraju, charakteryzującym się wyższym poziomem ekonomicznym), to w kraju pochodzenia istotnie jest on zagrożony prześladowaniami, uzasadniającymi przyznanie statusu uchodźcy.
5. Skarżący opiera swoje obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia na tym, że jest on bezpodstawnie posądzany przez władze [...] o pomoc w zabójstwie naczelnika lokalnej administracji, do którego doszło w kwietniu 2012 r. Taka postawa władz uprawdopodobnia w ocenie skarżącego ryzyko doznania przez skarżącego oraz jego rodzinę dotkliwych represji. Skarżący podnosi, że z uwagi na bezpieczeństwo osobiste zmuszony był opuścić wraz z rodziną C. bezpośrednio po tym jak osoby, z którymi miał jedynie przelotny kontakt, dokonały zabójstwa lokalnego urzędnika. Skarżący wyjechał zatem do innej części R., tj. do S., gdzie przebywał około roku (po czym wyjechał wraz z rodziną do Polski). Abstrahując w tym miejscu od wątpliwości dotyczących szczegółowego przebiegu zdarzenia, na które powołuje się skarżący, w tym w szczególności wątpliwości dotyczących charakteru relacji łączącej skarżącego z zabójcami naczelnika, stwierdzić należy, że na poparcie swoich zeznań skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, poświadczających wykazywanie przez [...] organa ścigania zainteresowania skarżącym, czy też jego rodziną. W szczególności skarżący nie przedłożył dokumentów z których wynikałoby np., że jest ścigany listem gończym, że wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne, że był wzywany na przesłuchania, że przesłuchiwano na jego temat inne osoby, znajomych, sąsiadów, członków rodziny, itp. Niewątpliwie za tego rodzaju dowód nie można uznać przedłożonych przez skarżącego wydruków internetowych, albowiem w tekstach tych nie ma wzmianki o skarżącym. Wprawdzie bez wątpienia skarżący miał możliwość przedłożenia tego rodzaju dokumentów zarówno przed organem I, jak i drugiej instancji, niemniej w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ostatecznego wezwania skarżącego przez Radę, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, do przedstawienia w wyznaczonym terminie dowodów świadczących o podjęciu przez [...] organa ściągania działań przeciwko skarżącemu i jego rodzinie. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego podniosła, że represje przeciwko skarżącemu miałyby mieć wyłącznie charakter nieoficjalny (bez wszczynania przeciwko skarżącemu żadnych formalnych postępowań), niemniej tezie takiej przeczy wspomniany przez żonę skarżącego w trakcie przesłuchania przed organem II instancji fakt przyjścia na adres skarżącego wezwania na policję (w czasie, gdy rodzina mieszkała w S.).
6. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że nawet wykazanie przez skarżącego zagrożenia prześladowaniami na obszarze C. nie prowadziłoby automatycznie do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy, albowiem ewentualność ta byłaby uzależniona od wykazania braku możliwości relokacji wewnętrznej, przewidzianej w art.18 ustawy. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy art.18, w myśl którego, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2).
Rada wprawdzie zajęła stanowisko, że relokacja tego rodzaju jest możliwa w odniesieniu do skarżącego i jego rodziny, czego dowodem miałby być roczny pobyt wyżej wymienionych osób w S., niemniej pełna ocena możliwości relokacji musi obejmować całościową analizę przesłanek wskazanych w art.18 ustawy z uwzględnieniem oceny, czy obywatele [...] narodowości [...] (w tym osoby traktowane w C., jako współpracujący z bojownikami) są obiektem prześladowań na pozostałym terytorium R.
7. Nie można jednakże podzielić stanowiska skargi (w kontekście ewentualności przyznania skarżącemu innej formy ochrony międzynarodowej niż przyznanie statusu uchodźcy), że sam fakt udanej aklimatyzacji małoletnich dzieci skarżącego w Polsce, potwierdzony dobrymi opiniami w polskiej szkole, uzasadnia udzielenie skarżącemu zgody na pobyt tolerowany w związku ze spełnieniem się przesłanki wymienionej w art.97 § 1a ustawy. W myśl tego przepisu cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Wprawdzie nie może ulegać wątpliwości, że co do zasady doświadczenie przez małoletnie dzieci istotnej zmiany w ich codziennym funkcjonowaniu (jako zmianę o takim charakterze należałoby niewątpliwie traktować ewentualny powrót dzieci – po trzyletniej przerwie - do C. albo osiedlenie się – po dwuletniej przerwie - w innej części R.) łączy się z ryzykiem wystąpienia przejściowych trudności adaptacyjnych, niemniej zbyt daleko idącym byłoby utożsamianie tej sytuacji z istotnym zagrożeniem rozwoju psychofizycznego dzieci. Podkreślenia wymaga w szczególności, że nie występuje tu perspektywa rozdzielnia rodziny, czy też opuszczenia przez dzieci środowiska i kręgu kulturowego, w którym przebywały od urodzenia, czy też od wielu lat i przeniesienie ich do środowiska i kręgu, w którym nigdy nie funkcjonowały. Bez wykazania przez skarżącego, że zachodzą inne okoliczności, mogące uprawdopodabniać istotne zagrożenie rozwoju psychofizycznemu dzieci w razie powrotu do R. brak jest podstaw do uznania, że przesłanki z art.97 § 1a ustawy są spełnione.
8. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że orzeczenie odwoławcze wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o których mowa w art.7 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję Rady należało wyeliminować z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Rada rozpozna ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, biorąc po uwagę wskazania co do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, sformułowane powyżej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło