IV SA/Wa 495/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu w ramach sektorowego programu operacyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji ; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego C. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący C. K. w dniu 23 listopada 2004 r. skierował do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Pismem z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Kierownik Biura Obsługi Wniosków – [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował o odrzuceniu wskazanego powyżej wniosku z uwagi na brak kwalifikacji zawodowych wnioskodawcy określonych w Uzupełnieniu Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" opracowanego na podstawie załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. (Dz. U. Nr 207, poz. 2117). Organ wskazał, iż pomoc w ramach działania może być przyznana, jeżeli spełnione są następujące warunki: - gospodarstwo rolne, którego dotyczy projekt jest prowadzone przez osobę mającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe tj. a) wykształcenie wyższe lub średnie rolnicze, b) zasadnicze zawodowe wykształcenie rolnicze lub tytuł kwalifikacyjny w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3 letni staż pracy w gospodarstwie rolnym, c) wykształcenie wyższe na kierunku innym niż rolnicze i co najmniej 3 letni staż pracy w gospodarstwie rolnym albo wykształcenie wyższe na kierunku innym niż rolniczy i ukończone studia podyplomowe na kierunku związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie nierolnicze i co najmniej 3 letni staż pracy w gospodarstwie rolnym, d) wykształcenie podstawowe lub zasadnicze zawodowe o co najmniej 5 letni staż pracy w gospodarstwie rolnym. Organ zaznaczył, iż w przypadku wnioskodawcy wymagany jest co najmniej 3 letni staż pracy w gospodarstwie rolnym. Staż ten mierzony jest Sygn. akt IV SA/Wa 495/07 okresem ubezpieczenia w systemie rolniczych ubezpieczeń społecznych w charakterze rolnika lub domownika lub okresem, w którym wnioskodawca był posiadaczem gospodarstwa. Organ wskazał, iż do stażu może zostać wliczony okres dzierżawy zawartej w formie umowy "z datą pewną" bądź ujawnionej w ewidencji gruntów lub w księdze wieczystej. W opinii organu dołączona do wniosku przez wnioskodawcę kopia umowy dzierżawy nie spełnia wymaganych kryteriów wobec czego pomoc w ramach omawianego działania nie może być przyznana. Wobec wniesienia odwołania od powyższego pisma C. K. pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] został poinformowany przez Dyrektora Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych Pana D. Z. o negatywnym rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca udokumentował jedynie staż pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 6 listopada 2003 r., natomiast załączona przez wnioskodawcę umowa dzierżawy z dnia 2 kwietnia 2001 r. nie spełnia wymogów formalnych tj. brak jest udokumentowania "daty pewnej" tego dokumentu. Wobec powyższego C. K. w dniu 6 grudnia 2006 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – [...] Oddziału Regionalnego z dnia [...] września 2005 r. oraz decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w powołanym w decyzji z dnia [...] września 2005 r. Uzupełnieniu Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" brak jest sformułowań i wymogów, na które powołuje się Oddział Regionalny Agencji. We wskazanej wyżej regulacji prawnej zawarty jest jedynie wymóg udokumentowania zgodnie z prawem faktu prowadzenia własnego gospodarstwa, który zdaniem skarżącego został spełniony. Ponadto skarżący podniósł, iż w treści Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" pojęcie "daty pewnej" nie występuje. Skarżący zaznaczył, iż podpisana przez niego w dniu 2 kwietnia 2001 r. umowa dzierżawy odzwierciedla obowiązujące wówczas, ale dotąd aktualne Sygn. akt IV SA/Wa 495/07 przepisy prawa cywilnego, przy czym praktyka administracyjna nie przewiduje możliwości uwzględnienia w ewidencji gruntów w Starostwie Powiatowym faktu dzierżawy gruntów rolnych na okres krótszy niż 10 lat. Odpowiadając na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując argumentację zawartą we wcześniejszych pismach z dnia [...] września 2005 r. i [...] grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Wskazane przepisy pozwalają na kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia niezależnie od zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe kryteria należy uznać, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa skutkującym ich nieważnością. Podstawową kwestią wymagającą na wstępie rozważenia jest charakter rozstrzygnięć obu organów administracyjnych odrzucających wniosek skarżącego o dofinansowanie realizacji projektu w ramach programu działania Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i Modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 - 2006" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" Należy w tym miejscu przywołać stanowisko zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007r., sygn. akt II GPS 3/06, w której przyjęto, iż "odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju Sygn. akt IV SA/Wa 495/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust.2 tej ustawy". Wprawdzie powyższa uchwała została podjęta w sprawie udzielenia pomocy finansowej w ramach działania 3.2.1 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Sektorowym Programem Operacyjnym "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", to jednak w ocenie składu orzekającego, ma zastosowanie w niniejszej sprawie Oba przypadki odnoszą się bowiem do sektorowych programów operacyjnych, o których jest mowa w art. 26 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju wskazanym w powołanej wyżej uchwale NSA. W doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej są decyzjami, pomimo nie posiadania pełnej formy przewidzianej w art. 107 § 1 kpa, jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji, a mianowicie takich jak: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis. Należy zauważyć, iż rozstrzygnięcia obu organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie nie zawierają wszystkich składników, jakie zgodnie z art. 107 § 1 kpa powinna posiadać decyzja administracyjna. Niemniej rozstrzygnięcia te, należy kwalifikować jako decyzje, albowiem posiadają minimum wymaganych elementów dla tej formy orzeczenia administracyjnego, a więc: oznaczenie organu, wskazanie adresata, podpis uprawnionej osoby do reprezentowania organu oraz rozstrzygnięcie odrzucające wniosek skarżącego o przyznanie dofinansowania z publicznych środków. Jednakże stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżone orzeczenie jak również poprzedzające je orzeczenie pierwszoinstancyjne są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Otóż zgodnie z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach wydają Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych. Zatem tylko osoby pełniące te funkcje są uprawnione do podpisywania decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 268a kpa organ administracji publicznej może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego Sygn. akt IV SA/Wa 495/07 imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju nie wyłączają stosowania przepisu 268a kpa, należy zatem uznać, że stosuje się go wprost. Upoważnienie udzielone na podstawie wskazanego przepisu wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Czynności w prawnych formach działania administracji publicznej podejmuje zatem któryś z pracowników urzędu przydanego do pomocy organowi, a nie sam piastun organu, czyli osoba powołana na to stanowisko. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej. Wykonuje on tylko kompetencje organu, lecz sam ich nie posiada. W konsekwencji pracownik ten nie może uzyskanego uprawnienia scedować dalej. Nie ma zatem uprawnienia do upoważniania innych pracowników do działania w imieniu organu. Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie pismo z dnia [...] września 2005 r. podpisał P. L. Kierownik Biura Obsługi Wniosków [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wymieniony nie dysponował wymaganym upoważnieniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR do podpisywania w jego imieniu decyzji administracyjnych. Podobnie sytuacja występuje w przypadku pisma z dnia [...] grudnia 2005 r., które podpisał D. Z. Dyrektor Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych ARiMR. Z akt sprawy nie wynika, ażeby D. Z. został upoważniony do wydawania decyzji w niniejszych sprawach dotyczących wniosków o dofinansowanie projektów w ramach SPO. W ocenie Sądu nie można uznać za upoważnienie D. Z. do wydania decyzji w przedmiotowym zakresie pisma z dnia [...] października 2005 r. nr [...] podpisanego przez Zastępcę Prezesa ARiMR – M. D. Jak zaznaczono wyżej, w sprawach uregulowanych w ustawie o Narodowym Planie Rozwoju Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do wydawania decyzji w swoim imieniu może upoważnić nie tylko swojego zastępcę ale również innego pracownika tego urzędu. Nieskuteczne więc było scedowanie przez Zastępcę Prezesa uzyskanego upoważnienia na pracownika ARiMR - Dyrektora Sygn. akt IV SA/Wa 495/07 Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych. Upoważnienie do wykonywania kompetencji organu może być bowiem udzielone tylko przez organ, a nie przez osobę, która wykonuje jedynie kompetencje tego organu. Z powyższych względów Sąd uznał, że decyzje obu organów orzekających w przedmiotowej sprawie zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów o właściwości. Ponadto organ odwoławczy nie dostrzegając rażącej wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej dodatkowo sam rażąco naruszył prawo, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzone naruszenia obligowały Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z przyczyn przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji z powodu stwierdzenia ich nieważności Sąd nie odniósł się do zarzutów o charakterze merytorycznym, nie mniej ubocznie skład orzekający podziela stanowisko skarżącego, iż wymóg zawarcia umowy dzierżawy z "data pewną" nie wynika z przepisów prawa i rozpoznając wniosek skarżącego o dofinansowanie realizacji przedmiotowego projektu spełnienie przez niego kwalifikacji do otrzymania dofinansowania należy ocenić wyczerpująco przeprowadzając postępowanie wyjaśniające również na okoliczności okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.