IV SA/Wa 499/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2006r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie: E. K. w dniu 10 maja 2005r. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( płatność ONW ) na rok 2005. Do przyznania płatności ONW wnioskodawczyni zgłosiła trzy działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...] położone w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], na których zgłosiła działki oznaczone symbolami od A do I. W dniu 17 stycznia 2006r. E. K. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] lutego 2006r. wydał postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawczynię warunków do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...] marca 2006r. E. K. aktem notarialnym przekazała gospodarstwo rolne córce J. K. W dniu [...] kwietnia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję o przyznaniu E.K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu 15 września 2006r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. rażąco naruszył prawo wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2006r. przyznającą E. K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ponieważ w dacie wydania powyższej decyzji wnioskodawczyni nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych we wniosku działkach rolnych. Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm./. Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnie zadeklarowane i położone na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na działkach użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe ( § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia ) Przepisy rozporządzenia w § 2 ust. 1 pkt 1 określają wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych. Producent rolny jest uprawniony do płatności ONW, jeżeli zobowiąże się do prowadzenia na zgłoszonych działkach rolnych działalności rolniczej przez okres 5 lat. Minimalna łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [....], [...], [...], objęte wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2005, E. K. w dniu [...] marca 2006r. darowała córce J. K. Organ odwoławczy uznał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. rażąco naruszył przepisy § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, ponieważ przyznał płatność ONW E. K. do działek rolnych, na których w momencie wydania decyzji nie prowadziła działalności rolniczej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2007r. wniosła E. K. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną/art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazano. Z ustalonego przez organy obu instancji stanu faktycznego wynika, że skarżąca 10 maja 2005r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Wnioskiem tym zostały objęte działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...]. Jednocześnie w dniu 17 stycznia 2006r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Ponieważ w dniu [...] lutego 2006r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., wydał postanowienie o spełnianiu przez wnioskodawczynię warunków do uzyskania renty strukturalnej, skarżąca w dniu [...] marca 2006r. aktem notarialnym przekazała gospodarstwo rolne córce J. K.. W dniu [...] kwietnia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, która została jej doręczona 17 maja 2006r. W dniu 22 maja 2006r. skarżąca przedłożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. akt notarialny z [...] marca 2006r. w związku z prowadzonym postępowaniem o przyznanie renty strukturalnej. Podczas kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie renty strukturalnej doszło do wykrycia nieprawidłowości, które skutkowały wezwaniem skarżącej w dniu 19 czerwca 2006r. do złożenia wyjaśnień. Organ ujawnił, iż w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności z tytułu ONW, tj. [...] kwietnia 2006r. skarżąca nie była właścicielką działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku z dnia 10 maja 2005r. o przyznanie dopłat. W tej sytuacji, uznając, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. o przyznaniu skarżącej płatności z tytułu ONW, została wydana z rażącym naruszeniem prawa organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W ocenie Sądu należy poddać analizie zasadność weryfikacji przedmiotowej decyzji administracyjnej w drodze postępowania nieważnościowego. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, iż system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie ( por. B. Adamiak, J Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 612-613 i 702 ). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte, co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja. Zasadnicza różnica między tymi postępowaniami polega na tym, że w okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego wadą dotknięte jest samo postępowanie, natomiast w sytuacjach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wada tkwi w samej decyzji. ( por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990r. sygn. akt IVSA 543/90 z glosą B. Adamiak, J. Borkowskiego OSP 1992/5/120, wyrok NSA z dnia 29 marca 1988r. sygn. akt I S.A. 636/87 ONSA 1988/1/45 ). W przedmiotowej sprawie, przesłanką uzasadniającą wszczęcie postępowania weryfikującego decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. o przyznaniu skarżącej płatności z tytułu ONW, było ujawnienie faktu przekazania przez skarżącą aktem notarialnym z dnia [...] marca 2006r. gospodarstwa rolnego córce. Tak więc wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji tj. [...] kwietnia 2006r., nie znana organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że w toku postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie płatności z tytułu ONW nie został zebrany przez organ w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, co świadczy o naruszeniu zasad art. 77 § 1 kpa. Jednocześnie wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie brak jest dowodów potwierdzających fakt, iż skarżąca informowała organ o przekazaniu gospodarstwa rolnego córce przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. Powyższe okoliczności świadczą, że w sprawie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jednocześnie należy zauważyć, iż w stanie faktycznym ustalonym na dzień [...] kwietnia 2006r., w jakim orzekał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. weryfikowana decyzja odpowiadała prawu. Dopiero zmiana stanu faktycznego, a więc przesłanka o charakterze proceduralnym, dała podstawę do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r. Natomiast, w ocenie Sądu, organ niezasadnie uznał istnienie w sprawie przesłanki materialnoprawnej uzasadniającej weryfikację decyzji w drodze postępowania nieważnościowego. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. o przyznaniu skarżącej płatności z tytułu ONW we właściwym trybie wznowienia postępowania przez organ zgodnie z właściwością wynikającą z art. 150 § 1 kpa. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. / orzekł jak w sentencji.