IV SA/Wa 500/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.C. i C. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. H.C. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 6 kwietnia 2016 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem i pełnoletnim synem, który jest bezrobotny. Źródła utrzymania rodziny stanowią świadczenia emerytalne: H.C. w wysokości 1.776,68 zł miesięcznie i jej męża w wysokości 2.457,69 zł miesięcznie. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 100 m2 usytuowanego na działce o powierzchni 600 m2, a także działki wiejskiej o powierzchni 3.250 m2. Skarżąca wykazała następujące wydatki miesięczne: energia elektryczna (100 zł), gaz (300 zł), telewizja (105 zł), polisa (50 zł), internet (35 zł), Solid (40 zł), śmieci (60 zł), podatek (36 zł), abonament telefoniczny (22 zł), woda (55 zł), szambo (200 zł), trzy telefony (200 zł), leki (250-300 zł). H. C. oświadczyła, że nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Ponieważ oświadczenie skarżącej było niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, w piśmie 27 kwietnia 2016 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających stan majątkowy i dochody, to jest: a) wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; b) wyciągów z posiadanych przez jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; c) dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez nią i jej męża emerytur; d) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że jej syn jest osobą bezrobotną i wskazującego, czy jest uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych; e) kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stałych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych wydatków w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na opisane wezwanie skarżąca, przy piśmie z dnia 17 maja 2016 r., nadesłała: 1. wyciągi z rachunku bankowego H.C. w [...] za okresy: od 12 stycznia do 11 lutego 2016 r., od 12 lutego do 11 marca 2016 r. i od 1 kwietnia do 6 maja 2016 r.; 2. listę lokat terminowych H. C. w [...], z której wynika, że posiada ona aktywną lokatę sześciomiesięczną, otwartą 21 września 2015 r., której aktualne saldo wynosi 5.019,84 zł; 3. kserokopie decyzji ZUS z dnia [...] marca 2016 r. o waloryzacji emerytur, z których wynika, że od 1 marca wysokość świadczenia otrzymywanego przez H.C. wynosi 1.780,36 zł netto, a wysokość świadczenia otrzymywanego przez jej męża wynosi 2.463,21 zł netto miesięcznie; 4. zestawienie stałych wydatków gospodarstwa domowego i ich miesięcznej wysokości: telewizja cyfrowa (89 zł), ubezpieczenie (52 zł), internet (35 zł), gaz (400 zł), podatek od nieruchomości (łącznie 36 zł), śmieci (60 zł), leki (118 zł), dekoder (15 zł), abonament telewizyjny (23 zł), szambo (115 zł), telefony x 3 (190 zł), Solid (37 zł), energia elektryczna (170 zł), woda (40 zł), jedzenie dla syna (400 zł) i samochód (250 zł); 5. kserokopie dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) potwierdzających wysokość wykazanych wydatków; 6. oświadczenie wskazujące, że pełnoletni syn skarżącej przebywa od grudnia ubiegłego roku w areszcie śledczym, a wcześniej był zarejestrowany jako bezrobotny. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treść powołanego przepisu wynika, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. Skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródła dochodów w postaci świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 4.243,57 zł netto miesięcznie. Wykazana przez stronę kwota wydatków gospodarstwa domowego wynosi natomiast 2.030 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których H. C. nie uwzględniła w nadesłanym zestawieniu, jak koszty wyżywienia, ubrania, czy środków higieny osobistej, należy stwierdzić, że dochód osiągany przez skarżącą i jej męża pozwala na wygospodarowanie dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele niż koszty koniecznego utrzymania. Potwierdza to przedstawiona przez stronę lista obciążeń budżetu domowego, spośród których nie wszystkie mogą być zaliczone do wydatków o niezbędnym charakterze. Tytułem przykładu można wymienić opłaty za telewizję cyfrową, czy abonament na rzecz firmy zajmującej się ochroną mienia. Możliwość zaoszczędzenia dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele przede wszystkim potwierdza jednak okoliczność zdeponowania przez skarżącą kwoty ponad 5.000 zł na lokacie terminowej. W sytuacji, gdy H.C. i jej mąż osiągają regularny dochód, który po poniesieniu kosztów koniecznego utrzymania pozwala na wygospodarowanie dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele, a zarazem dysponują oszczędnościami w kwocie ponad 5.000 zł, to nie można stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że koszty sądowe trzeba traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak żywność, odzież, czy niezbędne leki. Tymczasem, zdeponowanie wolnych środków na lokacie terminowej wskazuje, że skarżąca jest osobą zdolną do zaspokojenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i męża, a ponadto do wygospodarowania i zachowania dodatkowych środków pieniężnych. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy wnioskująca zdecydowała się na złożenie skargi do sądu, środki, jakimi dysponuje po pokryciu kosztów koniecznego utrzymania, powinny być w pierwszej kolejności przeznaczone na koszty postępowania wszczętego tą skargą. Pozwalają one natomiast zarówno na uiszczenie wpisu od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz innych, ewentualnie należnych na dalszych etapach postępowania, opłat sądowych, których wysokość nie przekroczy jednorazowo 100 zł, jak również na pokrycie kosztów zastępstwa adwokackiego. W konsekwencji, sytuacja majątkowa skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.