IV SA/Wa 51/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron /spr./, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25.07.2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Spółki z o.o. w G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Spółki z o.o. w G. kwotę 550,- (pięćset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. udzielił Przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o. w G. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni mechaniczno-biologicznej "[...]" zlokalizowanej w miejscowości D. Gm. K. wylotem brzegowym do [...] w określonych ilościach i wskaźnikach zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach. W decyzji określono ponadto : - okres na jaki udzielono pozwolenia: od [...].01.2004 r. do [...].12.2008 r. - jako miejsce kontroli jakości i ilości odprowadzanych ścieków komorę rozdzielczą usytuowaną na kanale odprowadzającym oczyszczane ścieki w odległości 50 m przed wylotem brzegowym do [...] w miejscowości M.. Nadto odmówiono pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni mechaniczno-biologicznej "[...]" o wskaźnikach zanieczyszczeń azot ogólny i fosfor ogólny wyższych niż określone w pkt 1 decyzji oraz zobowiązano [...] do wykonywania pomiarów ilości i jakości odprowadzanych ścieków zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz do wystąpienia - w terminie do 31.12.2006 r. z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków z oczyszczalni "[...]" wylotem głębokowodnym do [...] Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano: art. 37 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127, art. 128, art. 131, art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. nr 212, poz. 1799). W wyniku rozpoznania wniesionego przez Gminę K. odwołania Minister [...] i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujące uchybienia organu I instancji: - organ I instancji nie odniósł się do przepisu art. 39 pkt 2c ustawy Prawo wodne odnośnie zakazu wprowadzania ścieków do wód powierzchniowych oraz do ziemi w obrębie kąpielisk, plaż publicznych nad wodami oraz w odległości mniejszej niż 1 km od ich granic; - zwrócono uwagę na zakaz wynikający z art. 39 pkt 2b dotyczący wprowadzania ścieków do wód powierzchniowych oraz do ziemi w pasie technicznym ustanowionym przepisami ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia granic oraz szerokości pasa ochronnego wskazuje, że pas nadbrzeżny obejmuje także pas techniczny i przebiega wzdłuż wybrzeża morskiego oraz morskich wód wewnętrznych również w granicach administracyjnych gmin nadmorskich. W omawianej sytuacji niewykluczone jest, że określony w pozwoleniu sposób wprowadzania ścieków może naruszać ten zakaz. Organ odwoławczy podzielił stanowisko odwołującego się, że niezasadne jest zobowiązanie podmiotu do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne skoro pozwolenie jest uprawnieniem zakładu a obowiązek jego posiadania wynika z mocy prawa. Brak jest podstawy prawnej do formułowania takiego nakazu, natomiast w przypadku braku pozwolenia wymaganego prawem przepisy z zakresu ochrony środowiska przewidują stosowne sankcje, za pomocą których można dyscyplinować podmioty korzystające ze środowiska bez zezwolenia. Jednocześnie w sytuacji gdy organ udziela pozwolenia wodnoprawnego do [...] grudnia 2008 r. bezzasadne jest nakazywanie składania wniosku o nowe pozwolenie w trakcie obowiązywania ważnego pozwolenia tym bardziej, że każda zmiana uprawnień wynikających z posiadania pozwolenia powinna skutkować wystąpieniem podmiotu o jego dostosowanie do istniejącego zakresu korzystania. Organ II instancji wskazał także, że z posiadanych dokumentów wynika, iż [...] również pobiera wodę. Brak jest natomiast informacji, czy do udzielenia pozwolenia na pobór wody byłby właściwy Wojewoda. Kwestię tę należy przeanalizować pod kątem wymagań art. 129 i 205 Prawa wodnego. Przedstawiony operat wodnoprawny zawiera informacje przede wszystkim dotyczące projektowanej modernizacji oczyszczalni oraz symulowanego stopnia oczyszczania ścieków po jej zakończeniu. Ponieważ pozwolenie wodnoprawne wydaje się na faktyczne korzystanie z wód zbędne jest podawanie w nim ilości ścieków, jakie będą odprowadzane z oczyszczalni w 2015 r., tym bardziej, że udzielono go do 2008 r. Nadto organ odwoławczy wskazał na zmianę przepisów wykonawczych. W dacie wydania decyzji przez Ministra Środowiska obowiązywało rozporządzenie z 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 168, poz. 1763), które stanowiło podstawę rozstrzygania przez ten organ. Skoro stan prawny dotyczący warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi od daty wydania decyzji przez organ I instancji uległ zmianie – musi być wzięty pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 122 ust. 1 pkt 1, 127, 128 i 129 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w G. wniosło skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2004 r. zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego albowiem zaskarżona decyzja została wydana na podstawie nieistniejących przepisów prawa – ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, 2. naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz art. 9 kpa poprzez nie wyjaśnienie dlaczego organ odwoławczy uznał Gminę K. za stronę postępowania pomimo, iż podmiot ten nie korzystał z przymiotu strony przed organem I instancji, 3. naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności nie ustalenie, czy w sprawie istnieje rzeczywiście jakikolwiek związek pomiędzy sposobem odprowadzania ścieków i ewentualnym istnieniem pasa technicznego a jeżeli tak, to czy związek ten ma wpływ na ograniczenie możliwości skarżącego w zakresie odprowadzania ścieków. Organ II instancji odniósł się do problematyki zakazu wprowadzania ścieków do wód powierzchniowych oraz do ziemi w obrębie kąpielisk i plaż publicznych zwracając uwagę, że w przedmiotowym rejonie brak jest jakichkolwiek kąpielisk lub plaż stanowiących element kąpieliska. 4. naruszenie art. 10 kpa albowiem nie zapewniono skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nie umożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i powtórzył wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał, że kwestia legitymacji procesowej Gminy K. była badana przez Ministra Środowiska. Z akt sprawy wynika, że Gmina jest właścicielem lub władającym gruntami znajdującymi się pod kanałem służącym do odprowadzania ścieków. Wobec powyższego w ocenie organu nie wymagał uzasadnienia fakt rozpatrzenia odwołania Gminy K.. Organ uznał za niezasadne również pozostałe zarzuty zawarte w skardze albowiem przedmiotowe postępowanie wymagało przeprowadzenia postępowania w znacznej części a zatem nie został naruszony art. 7 i 77 § 1 kpa. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Minister Środowiska sprostował jako oczywistą omyłkę w podstawie prawnej własnej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. w ten sposób, że zamiast słów "ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne " (Dz. U. nr 38, poz. 230 ze zm.) wpisano "ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm.)". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne. Jak wynika z treści art. 127 § 1 kpa odwołanie od decyzji wydanej w I instancji przysługuje stronie. Pojęcie strony zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 28 kpa i przymiot ten przysługuje każdemu czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek . Legitymację zatem do wniesienia odwołania ma podmiot, który twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Takie twierdzenie podmiotu daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego a postępowanie to zakończy się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego wtedy gdy twierdzenie jednostki nie znajduje podstaw w normach prawa materialnego ( tak: Adamiak w Adamiak/ Borkowski KPA Komentarz 6 wyd. Warszawa 2004 r., art. 127 Nb 14). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy nie rozważył należycie wszystkich okoliczności sprawy. Trafny jest zarzut skargi, że Minister Środowiska nie wyjaśnił dlaczego uznał Gminę K. (reprezentowaną przez Wójta) za podmiot, któremu przysługuje przymiot strony. Podkreślić wszak należy, że decyzje organu I instancji została Gminie K. doręczona jedynie "do wiadomości". W piśmie przekazującym odwołanie gminy do rozpoznania organowi odwoławczemu, Wojewoda [...] poinformował, że Gmina nie była stroną postępowania przed organem I instancji ponieważ postępowanie to nie dotyczy jej praw i obowiązków i tym samym nie przysługuje jej prawo odwołania od decyzji. W pierwszej kolejności zatem organ, do którego wpłynęło odwołanie powinien zbadać kwestie legitymacji podmiotu do wnoszenia odwołania i rozważania te winny się znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 kpa). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odnosi się do tej kwestii. Wprawdzie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę ustosunkował się do ww. zarzutów jednakże nie może to konwalidować uchybień organu odwoławczego. Podzielając zarzut skargi w ww. zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało jej uchyleniem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyjaśni czy i w oparciu o jaki przepis prawa materialnego lub procesowego Gminie K. przysługuje legitymacja do wniesienia odwołania (tj. przymiot strony). Dopiero wyjaśnienie tej kwestii pozwoli organowi – w przypadku uznania, że Gmina taki status posiada – na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne a przez to niecelowe. Z tych wszystkich względów – na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 ww. ustawy.