IV SA/Wa 514/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 514/13 U Z A S A D N I E N I E I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu zażalenia B. B. (dalej "skarżącej") na postanowienie Prezydenta W. (dalej "Prezydenta") z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku skarżącej, uchylił postanowienia Prezydenta i umorzył postępowanie w I instancji. II. Zaskarżone postanowienie Wojewody zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Pismem datowanym na 5 listopada 2012 r., które wpłynęło do organu w dniu 14 listopada 2012 r. skarżąca wniosła do Prezydenta m.in. o wydanie zaświadczenia, zawierającego wykaz osób zameldowanych w budynku przy ulicy [...] (dalej "budynek"). Skarżąca wskazała, że występuje jako reprezentant współwłaścicieli 89% udziałów w prawie własności budynku, załączając na tę okoliczność kserokopię aktu notarialnego sporządzonego z dnia 7 listopada 2012 r. 2. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r., doręczonym skarżącej w dniu 19 listopada 2012 r., Prezydent: (1). wyjaśnił skarżącej zasady udostępniania danych zawartych w zbiorach meldunkowych, przewidziane w rozdziale 8b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn. zm.), dalej "ustawy o ewidencji", (2). wskazał, że wniosek udostępnienie danych należy złożyć na obowiązującym druku, zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych (Dz.U. Nr 214, poz.1353 z późn.zm.), dalej "rozporządzeniu dot. wzorów wniosków", (3). wskazał, że w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, zbioru PESEL oraz sposobu wnoszenia tych opłat (Dz.U. Nr 207, poz.1298) opłata za udostępnienie danych jednostkowych wynosi 31,00 złotych, (4). wezwał skarżącą, wskazując art.64 k.p.a., do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. (5). wezwał skarżącą, powołując się na art.261§1 k.p.a., do uzupełnienia opłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. 3. Przy piśmie datowanym na 19 listopada 2012 r. skarżąca załączyła dowód opłaty 31 złotych, zaznaczając że żądanie zawarte w jej wniosku ma charakter "przedmiotowy", tj. dotyczy budynku (chodzi zatem o ustalenie stanu zameldowania w konkretnym budynku), nie zaś "podmiotowy", tj. nie dotyczy bezpośrednio osób zameldowanych w budynku osób (podstawą żądania skarżącej nie są dane odnoszące się do konkretnych osób). W świetle powyższego w ocenie skarżącej jest ona zobowiązana do uiszczenia jednej opłaty, naliczonej zbiorczo od całego budynku, nie zaś wielokrotności tych opłat, odpowiadającej ilości zameldowanych w przedmiotowym budynku osób. 4. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Prezydent zwrócił skarżącej pismo z dnia 5 listopada 2012 r., zawierające wniosek o udostępnienie danych. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Prezydent wskazał, że pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie skarżąca nie złożyła prawidłowo wypełnionego wniosku o udostępnienie danych, podobnie jak i nie wniosła stosownej opłaty. Wobec powyższego, na podstawie art.261§2 k.p.a. podanie podlega zwrotowi. 5. Skarżąca wniosła do Wojewody, za pośrednictwem Prezydenta, zażalenie na postanowienie Prezydenta. III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., zapadłym w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej, Wojewoda uchylił postanowienie Prezydenta i umorzył postępowanie w I instancji. Uzasadniając zaskarżone postanowienie, Wojewoda wskazał, że w sytuacji, w której skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku poprzez złożenie go na wymaganym formularzu, Prezydent winien był pozostawić ten wniosek bez rozpoznania na podstawie art.64§2 k.p.a. Zwrot pisma na podstawie art.261§1 k.p.a. mógłby natomiast nastąpić tylko w takiej sytuacji, gdyby skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku, natomiast następnie nie uiściła należnej w sprawie opłaty. W tej sytuacji należało orzec jak w sentencji. IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na postanowienie Wojewody, podtrzymując stanowisko zajmowane w toku postępowania administracyjnego. V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 4 czerwca 2013 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy kserokopie dwóch zbiorczych wykazów osób zameldowanych w budynkach, wydanych przez organy ewidencji ludności w K. i K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postępowanie administracyjne (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie Wojewody, podobnie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.64 § 2 i art.105 § 2 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny postanowienia organów obu instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. VIII. Przedmiotem wniosku skarżącej, zawartego w piśmie z dnia 5 listopada 2012 r. było żądanie udostępnienia przez Prezydenta wykazu wszystkich osób zameldowanych w budynku. 1. Kwestie udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych reguluje ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych. 2. Przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym zarówno w dniu złożenia przez skarżącą wniosku, jak i w dniu wystosowania do skarżącej przez Prezydenta wezwania do usunięcia braków formalnych tego wniosku, przewidywały w szczególności, co następuje: (-) Dane ze zbiorów meldunkowych są udostępniane osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny (art.44 h ust.2 pkt 1 ustawy). (-) Dane ze zbiorów meldunkowych udostępnia się na wniosek zainteresowanego podmiotu złożony w formie pisemnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Dane są przekazywane w formie odpowiadającej złożonemu wnioskowi (art.44 h ust.3 ustawy). (-) W przepisie art.44 h ust.8 pkt 1 ustawy zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia wzoru wniosku o udostępnienie danych z ewidencji ludności, uwzględniając konieczność wykazania przez podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 1, interesu prawnego w uzyskaniu danych. (-) Na podstawie wskazanego wyżej upoważnienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych. 3. W przepisach ustawy uregulowano jednocześnie kwestie odpłatności za udostępnianie danych. Stosownie zatem do powyższego: (-) W przepisie art.44 h ust.9 pkt 2 ustawy wskazano, że udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych następuje dla podmiotów, o których mowa w ust. 2 - odpłatnie, po dołączeniu dowodu opłaty do wniosku o udostępnienie danych. (-) W przepisie art.44 h ust.12 pkt 1 ustawy zawarto upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz sposobu uiszczania opłat za jednostkowe udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. (-) Na podstawie wskazanej wyżej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, zbioru PESEL, ogólnokrajowej ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych oraz sposobu wnoszenia tych opłat. (-) Zgodnie z §1 przywołanego rozporządzenia opłatę za udostępnienie danych zgromadzonych w zbiorze meldunkowym, ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, zbiorze PESEL oraz ogólnokrajowej ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych ustala się w wysokości 31 zł w przypadku udostępnienia danych na wniosek złożony w formie pisemnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. 4. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu międzyinstancyjnym doszło do zmiany niektórych postanowień art.44h ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (art.1 pkt 20 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2012 Nr 1407). W wyniku wskazanej wyżej nowelizacji ustawy, obowiązującej od dnia 31 grudnia 2012 r., jej przepis art.44 h ust.3 otrzymał następujące brzmienie - Dane jednostkowe ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się na wniosek zainteresowanego podmiotu złożony w formie pisemnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Dane są przekazywane w formie odpowiadającej złożonemu wnioskowi. W nowo dodanym ust.3a pkt 1 ustawy wskazano natomiast, że przez dane jednostkowe rozumie się informacje dotyczące jednej osoby lub imion i nazwisk wszystkich osób zameldowanych pod jednym adresem - uzyskane ze zbiorów meldunkowych lub zbioru PESEL. IX. Kontrola legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia Wojewody oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Prezydenta prowadzi do następujących wniosków: 1. Pismem dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca została wezwana, na podstawie art.64 § 2 k.p.a., do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie tego wniosku na formularzu oraz, na podstawie art.261 § 1 k.p.a., do uiszczenia należnej opłaty. W ocenie Sądu wezwanie to nie zostało sformułowane w sposób prawidłowy w odniesieniu do obu objętych nim kwestii. Nie można zatem uznać, że skarżąca została skutecznie wezwana do uzupełniania wskazanych w wezwaniu braków. W konsekwencji powyższego nie można przyjąć, tak jak uznał Wojewoda, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania. 2. Wzór formularza, na który powołał się Prezydent, został określony w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2008 r. Treść tego formularza daje postawy do przyjęcia, że co do zasady jest on przewidziany dla tego rodzaju sytuacji, w której osoba wnioskująca o udostępnienie danych dysponuje danymi osobowymi (imieniem i nazwiskiem) danej osoby, natomiast jest zainteresowana uzyskaniem danych o adresie zameldowania tej osoby. Sytuacja skarżącej była natomiast inna, albowiem skarżąca zwróciła się o udostępnienie danych dotyczących wszystkich osób zameldowanych w budynku, którego współwłaścicieli reprezentuje. Obowiązujące w dacie składania przez skarżącą wniosku przepisy nie przewidywały zakazu domagania się udostępnienia tego rodzaju danych. W oczywisty sposób skarżąca nie dysponowała natomiast ani imionami i nazwiskami wskazanych wyżej osób, jak też nie była w stanie wskazać liczby tychże osób. Tej specyfiki wniosku skarżącej nie uwzględnił w wezwaniu organ I instancji, w szczególności nie wskazując właściwego sposobu wypełnienia formularza w tego rodzaju sprawach. 3. Jednocześnie w wezwaniu wskazano, że opłata za udostępnienie danych jednostkowych wynosi 31 złotych od jednej osoby. W ocenie Sądu takie stanowisko organu nie znajdowało dostatecznego oparcia w przepisie §1 rozporządzenia z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie opłat, z którego treści należy wywodzić, że opłatę wysokości 31 złotych uiszcza się od wniosku, obejmującego żądanie udostępnienia danych osobowych (w przepisie rozporządzenia nie wskazano, że opłata ta należna jest w związku z udostępnieniem danych jednej osoby). Stan prawny obowiązujący w dacie wezwania skarżącej do uzupełnienia braków dawał zatem podstawy do przychylenia się do stanowiska skarżącej, zajmowanego zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu przed Sądem), że w sytuacji, w której wniosek o udostępnienie danych osobowych obejmuje żądanie udostępnienia danych więcej niż jednej osoby (w sytuacji, w której objęcie tych osób łącznym wnioskiem znajdowałoby uzasadnienie), to podlegałaby on tylko jednej opłacie w wysokości 31 złotych. 4. Z racji wskazanych wyżej wadliwości zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające należało wyeliminować z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Prezydent ponownie rozpatrzy wniosek skarżącej z dnia 5 listopada 2012 r., z uwzględnieniem uwag, o których mowa powyżej. 5. Należy jednakże podkreślić, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej organy będą zobowiązane do uwzględnienia stanu prawnego, obowiązującego od dnia 31 grudnia 2012 r. (przepisy ustawy nowelizującej nie zawierały bowiem przepisów nakazujących stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw o udostępnianie danych osobowych, będących w toku). Tym samym organy będą zobowiązane ocenić dopuszczalny zakres wniosku o udostępnienie danych osobowych oraz odpłatność z tytułu udostępnienia danych m.in. z uwzględnieniem zawartej w art.44h ust.3a definicji danych jednostkowych. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 ust.1 lit.c i art.200 p.p.s.a.