IV SA/Wa 515/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Małgorzata Sokólska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - skargę oddala - Wójt Gminy S. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy, powołując się na przepis art. 36 ust. 3, 6, 7 i 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi L. ustalił dla J. K. opłatę w wysokości 68.076 zł z tytułu wzrostu wartości zbytej aktem notarialnym działki nr ew. [...] o powierzchni 2297 m². W uzasadnieniu decyzji wskazał, że działka nr [...] w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zmieniła charakter z terenu rolnego na budowlany o przeznaczeniu mieszkaniowo-usługowym. J. K. aktem notarialnym Rys. A Nr [...] z dnia [...].03.2000 r. zbyła niezabudowaną działkę. Zbycie nastąpiło przed upływem 5 lat, od dnia w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący. Opracowany operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego określił wartość działki przed zmianą planu oraz po jego zmianie. Wycena wykazała wzrost wartości nieruchomości. Wzrost wartości przy zastosowaniu stawki 30 % został ustalony przez rzeczoznawcę na kwotę 68.076 złotych. Organ zajął stanowisko, że rozszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż postępowanie zostało wszczęte po upływie 3 lat od uchwalenia planu. Oceny tej zdaniem organu nie zmienia fakt, że decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu decyzji organów obu instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. Odwołanie od decyzji wniosła J. K. podnosząc, że zgodnie z art. 36 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym organ na pobranie tzw. renty planistycznej ma 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący. Plan, o którym mowa stał się obowiązujący 9.07.1998 r. w związku z tym organ nie ma prawa "pobierać opłaty planistycznej, ani tym bardziej wszczynać postępowania administracyjnego w tej sprawie". Organ wszczął co prawda postępowanie o ustalenie opłaty po upływie 3 lat od chwili uchwalenia miejscowego planu, ale postępowanie to zostało zakończone wyrokiem NSA z dnia 15.04.2003 r. sygn. akt IV SA 2653/01, którym uchylono decyzje organów obu instancji. Organ wszczął ponownie postępowanie po upływie 3 miesięcy od dnia, w którym minął termin możliwości wszczęcia takiego postępowania (wezwał stronę pismem z dnia 30.09.2003 r. do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przedstawienia dowodów. Pismo to zawiera sformułowanie wskazujące na ponowne wszczęcie postępowania). Wnosi o uchylenie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2004 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 36 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, roszczenia o których mowa w art. 36 ust. 2 można wnosić w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące. Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości o jakich mowa w ust. 3. Plan zmieniający przeznaczenie działki stał się obowiązujący od dnia 9.07.1998 r. Działaniem nakierowanym na dochodzenie opłaty "w przedmiotowej sprawie, jest wszczęcie postępowania administracyjnego, o którym mowa w ust. 9 art. 36. Czynność ta przerywa bieg terminu określony w art. 36 ust. 6. Gmina może dochodzić opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nawet po upływie tego terminu, jeżeli przed jego upływem wszczęła postępowanie administracyjne. Dla zachowania terminu jest więc niezbędne wszczęcie postępowania przed jego upływem. W przedmiotowej sprawie organ dochował ustalonego terminu 5 letniego liczonego od dnia 09.07.1998 r., wszczynając postępowanie w tym okresie, a za datę jego wszczęcia, przyjąć należy datę wydania decyzji Nr [...] tj. [...].05.2001 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J. K. W skardze zarzuca, że decyzje organów obu instancji są bezpodstawne. Po uchyleniu wyrokiem NSA uprzednio wydanych decyzji organ dokonał jedynie pismem z dnia 30.09.2003 r. powiadomienia strony o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i sporządził operat szacunkowy o czym poinformował stronę pismem z 16.10.2003 r. Czynności te uznał za konwalidowanie wad procesowych uprzednio prowadzonego postępowania podczas, gdy postępowanie to było dotknięte wadą materialno-prawną (nie wydano postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie opłat, nie zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania). Wydane decyzje są zatem nieważne z powodu zaistnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Czynności podjęte przez Gminę zostały dokonane po upływie pięcioletniego okresu przewidzianego w art. 36 cyt. ustawy, a ponadto błędne jest oparcie decyzji przez organ drugiej instancji o przepisy międzyczasowe tj. art. 85 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wynikające z uznania, iż toczące się postępowanie nie zostało zakończone. Wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji wywodząc, że wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło w dniu 16.05.2001 r. (była to pierwsza czynność dokonana przez organ w stosunku do strony), a zatem przed upływem 5-ciu lat od dnia kiedy miejscowy plan stał się obowiązujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbył nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Dochodzenie opłaty (zgłoszenie roszczenia) jest możliwe w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące (art. 36 ust. 6 i 7). Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. zawiera w art. 36 i 37 takie same uregulowania prawne w zakresie opłaty, jak wyżej przytoczono. Dochodzenie roszczenia z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jak to wynika z powyższych przepisów jest czasowo ograniczone. Sprzedaż nieruchomości po upływie 5 lat od daty wejścia w życie miejscowego planu wyłącza ustalenie opłaty z tytułu wzrostu jej wartości. Również dochodzenie opłaty po upływie tego terminu jest bezskuteczne. Działaniem nakierowanym na "dochodzenie opłaty" jest wszczęcie postępowania administracyjnego, które następuje z urzędu. Jest to czynność, która przerywa bieg przedawnienia. Do zachowania terminu niezbędne jest wszczęcie postępowania przed jego upływem. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że zmiana przeznaczenia nieruchomości nastąpiła w uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego i że jej zbycie nastąpiło przed upływem 5-ciu lat od daty kiedy plan stał się obowiązujący. Skarżąca podnosi natomiast, że gmina wystąpiła z roszczeniem z tytułu opłaty po upływie 5-ciu lat od daty obowiązywania planu. Stanowiska skarżącej nie można podzielić. Organy obu instancji prawidłowo oceniły, że dochodzenie opłaty nastąpiło z zachowaniem terminu liczonego od dnia 9 lipca 1998 r. Za datę wszczęcia postępowania przyjęły datę wydania decyzji Nr [...] tj. [...] maj 2001 r. Z akt nie wynika by organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie opłaty, co jest niewątpliwie uchybieniem procesowym, na które zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. IV SA 2653/01. Nie oznacza to jednak , że postępowanie nie zostało wszczęte. Wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty jest "dochodzeniem opłaty" z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Jest to czynność, która przerwała bieg przedawnienia. Gmina może dochodzić opłaty nawet po upływie terminu, jeżeli przed jego upływem wszczęto postępowanie administracyjne. Uchylenie przez NSA decyzji obu instancji oznacza, że organ był zobligowany do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, co też nastąpiło. O przystąpieniu do ponownego rozstrzygnięcia sprawy skarżąca została powiadomiona. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, przepisy nie nakazują wydania przez organ postanowienia o wszczęciu postępowania. Zgodnie z art. 61 § 4 kpa organ zawiadamia wszystkie strony o wszczęciu postępowania. Uchybienie temu przepisowi nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jak to sugeruje skarżąca. Dał termu wyraz NSA w cyt. wyroku, nie stwierdzając z tego powodu nieważności decyzji. Słusznie natomiast skarżąca zarzuca, że nie było podstaw do powołania w decyzji przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1934 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W dacie orzekania przez organy obowiązywała już ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ odwoławczy w motywach decyzji powołał się na art. 85 tej ustawy tj. normą międzyczasową według której do spraw wszczętych, a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jeżeli jednak nastąpiło wyeliminowanie z obrotu prawnego przez sąd administracyjny decyzji ostatecznej, to w przypadku powtórnego rozpatrzenia sprawy, co do istoty stosować należy nową ustawę z 27.03.2003 r. (jest to stanowisko zawarte w komentarzu do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pod redakcją Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwa C.H. Beck Warszawa 2004 r.). Należało więc w decyzji uwzględnić obowiązujący stan prawny. Ustawa "nowa" jak już zostało wskazane zawiera w zakresie opłaty taką samą regulację, jak ustawa uchylona. Dotyczy to także terminu do dochodzenia opłaty. Zatem zaskarżona decyzja, choć powołuje się na ustawę uchyloną nie jest pozbawiona podstawy prawnej. Zaistniałe uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270), orzeczono jak w sentencji.