IV SA/Wa 519/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg W. P. i L. P. na czynności Miasta W. określone w pismach M. w W. S.A. z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] i z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] postanawia odrzucić skargi. W złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie piśmie z dnia 12 lutego 2013 r. W. P. i L. P. zaskarżyli czynności Miasta W. określone w pismach M. S.A. z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] i z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...]. Skarżący wnieśli o "zakazanie/wstrzymanie" czynności określonych we wskazanych pismach, a także o ustalenie pełnej odpowiedzialności Miasta W. w przedmiocie wykonania art. 3 oraz art. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków w zw. z art. 20 pkt 5 ustawy o ustroju miasta W. oraz za uregulowanie sytuacji prawnej, w tym do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków. W piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. M. w W. S.A. poinformowało W. P. o upływie terminu dopełnienia formalności umożliwiających zawarcie umowy na dostawę wody i wskazało, że nie są wnoszone opłaty za dostawę wody. Wskazało również, że w związku z powyższym, Zakład [...] przystępuje do procedury odcięcia dostawy wody. Podało podstawę prawną - art. 8 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Z kolei w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r., również skierowanym do W. P., M. w W. S.A. stwierdziło, że podtrzymuje stanowisko o odcięciu dostawy wody do nieruchomości, zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2012 r. Wymieniło akty prawne, na podstawie których realizuje zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków. Wskazało, że z aktów tych wynika, iż dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy, zawartej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Wyjaśniło, w jakich sytuacjach, zgodnie z art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, dopuszczalne jest odcięcie dostawy wody przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, wskazując, że sytuacja taka ma miejsce m.in. w przypadku braku zawartej umowy na dostawę wody, wykonania przyłącza niezgodnie z przepisami prawa oraz nieuiszczania opłat za zużycie wody. W dalszej części pisma M. w W. S.A. wyjaśniło okoliczności faktyczne, które doprowadziły do konieczności odcięcia dostawy wody do nieruchomości użytkowanej przez skarżącego (W. P.). Wskazała w szczególności, że od momentu ujawnienia nielegalnie wybudowanej instalacji wodociągowej w lipcu 2010 r., Spółka prowadzi z nim korespondencję w sprawie uregulowania opłat za zużycie wody, doprowadzenia tej instalacji do stanu zgodnego prawem lub wybudowania niezależnego przyłącza, co umożliwiłoby zawarcie umowy na dostawę wody i zamontowanie urządzenia pomiarowego Spółki. M. w W. S.A. poinformowało także o zastępczych punktach poboru wody przeznaczonej do spożycia i możliwościach korzystania z tego punktu. Wskazało, że przystąpi do realizacji odcięcia dostawy wody w terminie czternastu dniu od dnia otrzymania zwrotnego potwierdzenia dostarczenia opisanego pisma. Ponieważ skarga z dnia 12 lutego 2013 r. była podpisana tylko przez W. P., który nie działał zarazem jako pełnomocnik L. P., w piśmie z dnia 13 czerwca 2013 r. wezwano L. P. do uzupełniania braku formalnego skargi na czynności Miasta W. dotyczące dostępu do wody pitnej, poprzez jej podpisanie w terminie 7. dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie z dnia 13 czerwca 2013 r. doręczono skarżącemu w dniu 19 czerwca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 88 akt sprawy). W dniu 27 czerwca 2013 r. złożono do akt sprawy egzemplarz skargi z dnia 12 lutego 2013 r. podpisany przez L. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniesione w piśmie z dnia 12 lutego 2013 r. skargi W. P. i L. P. podlegają odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić przyczyny odrzucenia skargi L. P.. Otóż, zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 46 § 1 pkt 4 każde pismo strony - zatem także skarga - powinno zwierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W świetle zaś art. 58 § 1 pkt 3 ppsa sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jak powyżej wskazano, skarga z dnia 12 lutego 2013 r. nie była podpisana przez L. P.. Dlatego w piśmie z dnia 13 czerwca 2013 r. skarżącego wezwano do uzupełniania braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie w terminie 7. dni pod rygorem odrzucenia skargi. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania z dnia 13 czerwca 2013 r. bezskutecznie upłynął w dniu 26 czerwca 2013 r. Do akt sprawy złożono wprawdzie podpisany przez L. P. egzemplarz skargi, jednakże nastąpiło to 27 czerwca 2013 r., zatem jeden dzień po upływie terminu. Stosownie natomiast do art. 85 ppsa czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę L. P.. Odnosząc się natomiast do skargi W. P., która nie zawiera braków formalnych, należy w pierwszej kolejności wskazać, że normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Ostatnią z powołanych norm konstytucyjnych ustawodawca rozwinął w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ppsa. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. W myśl art. 3 § 3 ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 ppsa oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 ppsa. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 ppsa, oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji). Mając powyższe na uwadze, należy przypomnieć, że w pismach z dnia [...] listopada 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2013 r. M. w W. S.A. poinformowało skarżącego o upływie terminu dopełnienia formalności umożliwiających zawarcie umowy na dostawę wody i wskazało, że nie są wnoszone opłaty za dostawę wody. Wskazało, że zaistniała sytuacja skutkuje wszczęciem procedury odcięcia dostawy wody, przywołało okoliczności faktyczne i podstawę prawną działań, które podejmuje i zamierza podjąć. W. P., kwestionując rzeczone pisma, domaga się, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał określone w nich czynności, mające grozić pozbawieniem dostępu do wody pitej, a ponadto żąda ustalenia odpowiedzialności Miasta W. za wykonanie art. 3 oraz art. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz za uregulowanie sytuacji prawnej, w tym zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Żądanie skarżącego nie mieści się w granicach właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), dalej powoływanej również jako zzww, zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Stosownie z kolei do art. 5 ust. 1 zzww przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jak przewiduje art. 6 ust. 1 zzww dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 6 ust. 1a zzww do zakupu wody lub wprowadzania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w jego posiadaniu stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. W świetle natomiast art. 6 ust. 3 zzww przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Jak z kolei stanowi art. 8 ust. 1 zzww przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Przywołane przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzeniu ścieków wskazują, że sprawy z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzenia ścieków, a w szczególności sprawy dotyczące realizacji obowiązków w zakresie umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków i odcięcia dostawy wody i odpowiedzialności z tych tytułów, są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), zgodnie z którym kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). W świetle art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Przepisy szczególne nie przewidują kognicji sądu administracyjnego w sprawach dotyczących realizacji obowiązków w zakresie umów o zaopatrzenie w wodę, odcięcia dostawy wody i odpowiedzialności z tych tytułów. W związku z powyższym skargę W. P. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.