IV SA/Wa 519/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom postanawia: 1. ustanowić dla M. T. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], 2. odmówić zwolnienia M. T. od kosztów sądowych. T. T. i M. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 6 lutego 2015 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 300 zł. W dniu 23 lutego 2015 r. M. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym samym dniu skarżący uiścił należny wpis od skargi w kwocie 300 zł. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródła ich utrzymania stanowią emerytura M. T. w wysokości 1.843,71 zł netto miesięcznie oraz zasiłek przedemerytalny otrzymywany przez T. T. w wysokości 775,38 zł netto miesięcznie. Majątek skarżących stanowi dom o powierzchni 82 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2,21 ha, a także budynki gospodarcze, obora, stodoła i samochód [...] z 1994 r. Gospodarstwo z powodu zalewania nie przynosi dochodu. Jak skarżący podali w skardze, z powodu zalewania około 40 % działki nie może być użytkowana, a woda po większych opadach utrzymuje się miesiącami. Grunty nie są obecnie uprawiane. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku M. T. wskazał ponadto, że ze względu na stan zdrowia obydwoje z żoną zmuszeni są przeznaczać część dochodu na niezbędne leki. T. T. korzysta też z zabiegów rehabilitacyjnych. Pozostałe środki finansowe przeznaczają na opał i inne bieżące potrzeby. Nie dysponują oszczędnościami. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 300 zł (§ 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najwyższa opłata sądowa należna w sprawie wszczętej skargą T. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie wyniesie 150 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia). Wysokość innych, ewentualnie należnych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192; § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Porównując tak kształtująca się wysokość opłat sadowych w przedmiotowej sprawie z wielością dochodu uzyskiwanego przez skarżących (2.619,09 zł netto miesięcznie, co daje ponad 1.300 zł na osobę) nie można przyjąć, że M. T. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając nawet, że poza typowymi kosztami utrzymania gospodarstwa domowego, jak wydatki na jedzenie, ubranie, czy związane z eksploatacją domu, Państwo T. przeznaczają dodatkowe środki na zakup niezbędnych leków, czy rehabilitację, nie można przyjąć, że nie są w stanie poczynić oszczędności w kwocie 300 zł na wpis od skargi, bądź 150 albo 100 zł na inne opłaty sądowe, do których uiszczenia mogą być zobowiązani w toku postępowania przed Sądem. Powyższe potwierdził niejako sam skarżący, wpłacając w dniu 23 lutego 2015 r. na rachunek bankowy Sądu kwotę należną tytułem wpisu od skargi. Jak wskazano w zarządzeniu Przewodniczącego z dnia 6 lutego 2015 r., uiszczenie wskazanej opłaty przez któregokolwiek ze skarżących, zwalnia z niej drugie. W konsekwencji, na obecnym etapie postępowania Państwo T. nie są zobowiązani do uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Ewentualne zaś uiszczenie opłat należnych w dalszym toku postępowania nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie wydatków ze wskazanych wyżej tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Mając powyższe na uwadze, stwierdzono, że wykazana przez skarżącego sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, nie można bowiem stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec stwierdzenia, że M. T. nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego i jego żony. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość wpisu od skargi wynosi 300 zł, wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 150 zł, a innych opłat sądowych, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że skarżący uiścił już wpis od skargi, a sytuacja materialna umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia innych opłat sądowych. Uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a także biorąc pod uwagę, że Państwo T. wydatkują dodatkowe środki na konieczne leki i rehabilitację, należy jednak stwierdzić, że dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę z emerytury i zasiłku przedemerytalnego nie pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata. Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący nie mają ani oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, które można by spieniężyć w celu pozyskania dodatkowych środków należy stwierdzić, że wnioskujący bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, zostały zatem spełnione. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.