IV SA/Wa 519/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi M. T. i T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. T. i T. T. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994r o Samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. Nr 79, poz. 856 z 2001 r ze zm.) oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2012, poz. 145 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. i M. T. od decyzji Wójta Gminy G. Nr [...] z dnia [...] listopada 2014r. w przedmiocie odmowy zobowiązania Skarbu Państwa i Gminy Miasta G. do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom w obrębie ulicy [...] w G. na działce nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz zobowiązania Gminy Miasta G. do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w obrębie ulicy [...] w G., na działce nr [...]. Decyzją tą SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Pismami z dnia [...] czerwca 2010r, [...] sierpnia 2010r., [...] sierpnia 2010r., [...] października 2010r., 7 grudnia 2010 r. T. i M. T. wystąpili do Burmistrza Miasta G. w sprawie zalewania ich gruntów wodą z rowu znajdującego się wokół wiaduktu, która wylewa się na grunty Urzędu Miasta, a następnie przepływa na ich działkę i ich podtapia. Wskazali, że chodzi o wodę wylewającą się na ich działkę z wybudowanych, podczas budowy obwodnicy, parowników. Podnieśli też, że są podtapiani z drugiego końca działki (przeciwległego obwodnicy) wodami spływającymi z gruntów Urzędu Miasta. Wskazali, że do czasu rozpoczęcia budowy obwodnicy nigdy nie mieli wody w piwnicy i wilgoci na ścianach, jak to ma miejsce obecnie, a wysoki poziom wód gruntowych utrzymywał się tylko przez 2 - 3 dni po opadach, a nie całym rokiem. W zleconej przez Burmistrza Miasta G. firmie "H. " spółka z o.o. opinii dotyczącej zalewania terenów położonych przy ulicy [...] w G. wskazuje się, że wybudowanie obwodnicy nie miało wpływu na stan wód powierzchniowych i gruntowych w rejonie posadowienia przedmiotowych budynków, zaś tereny przy ulicy [...] zalewane są wodami napływającymi rowem od strony lasu (wschód), które nie mają odpływu do rzeki [...], spowodowanego najprawdopodobniej zarośnięciem i załadowaniem odcinka rowu melioracyjnego, przebiegającego przez tereny bagienne i podmokłe. W opinii tej zaproponowano wykonanie rowu o szerokości 0,5 m, głębokości 1m, długości około 1350m, z trzema zastawkami do regulacji wody, stanowiącego odwodnienie terenu, którego koszt wykonania oszacowano na kwotę rzędu 160000 zł, ale strony nie zawarły w tym przedmiocie ugody wobec braku zainteresowania Gminy Miasta G. zawarciem takiej ugody. Z kolejnej opinii biegłego J. M. - specjalisty z zakresu melioracji i ujęć wód wynika, że rezygnacja z upraw gruntów spowodowała ich samoistne zadrzewienie i zakrzewienie, co spowodowało, że woda z tego terenu ma ograniczone ujście. Stosowane wcześniej metody uprawy pozwalały na normalne użytkowanie tych gruntów bowiem stosowano zabiegi agromelioracyjne usprawniające odpływ wód powierzchniowych polegające na wykonywaniu bruzd i przegonów, orkę zagonową kierując wodę zgodnie ze spadkiem terenowym do rzeki [...]. Na działce nr [...] nie istniał rów melioracyjny, jest tam jedynie ślad po bruździe wykonywanej przez poprzedniego użytkownika, co nie jest urządzeniem melioracji wodnej w rozumieniu ustawy - prawo wodne. Reasumując organ I instancji, opierając się na przywołanych ekspertyzach ustalił, że jakiekolwiek zmiany stanu wód na gruncie wnioskodawców nie zostały spowodowane działaniami lub zaniechaniami Gminy Miasta G. oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, a tym samym nie ma podstaw, aby właściciela którejkolwiek z sąsiadujących nieruchomości zobowiązać do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w obrębie ulicy [...]. W odwołaniu wnioskodawcy wskazali, że Urząd Miasta przyjmuje wodę na swoją działkę od strony południowej z rowów, które nie spełniają swoich wymogów; nadto ich tereny są zalewane po wybudowaniu obwodnicy, a zarządca drogi winien tak zabezpieczyć parownik istniejący przy wiadukcie, by nadmiar wody nie zalewał ich działki. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania organ II instancji wskazał, że podstawą prawną decyzji stanowi przepis art. 29 ustawy prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm.), którego treść przytoczył. W ocenie organów obu instancji złożone do akt opinie rzeczoznawców są rzetelne, jasne, prawidłowe i mogą stanowić dowód w przedmiotowej sprawie, a wnioskodawcy nie postawili opinii zarzutów ani nie przedstawili kontropinii w tym zakresie. W oparciu o te opinie organ II instancji wskazał, że zbudowanie obwodnicy nie miało żadnego wpływu na stan wód powierzchniowych i gruntowych w rejonie posadowienia budynków wnioskodawców. Wynika to z przeprowadzonych wizji lokalnych, zbadaniu ukształtowania terenu, wykonaniu pomiarów geodezyjnych, zbadaniu wód gruntowych, dokonaniu pomiarów rzędnych terenu. Z kolei do zmiany stanu wód na gruncie działki nr [...] doszło na skutek zmiany użytkowania, a w zasadzie braku użytkowania, gruntów przyległych. Grunty te dawniej były użytkowane rolniczo, jednak zmiany własnościowe, brak opłacalności oraz warunki pogodowe przyczyniły się w większości do rezygnacji z upraw na tych terenach, czego nie można potraktować jako ingerencji w naturalny stan wód. Wskazano też na potrzebę uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowym terenie, w ramach melioracji wodnych, zatem w odrębnym postępowaniu, wykraczającym poza podstawę z art. 29 ustawy prawo wodne. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie skarżący T. i M. T. powtórzyli stanowisko zawarte w odwołaniu, wskazali też, że wielokrotnie w swoich pismach kwestionowali wydane w sprawie opinie podnosząc w szczególności, że nadmiar wody ze zbiornika - parownika usytuowanego przy wiadukcie nad obwodnicą winien być odprowadzony w sposób racjonalny - mieć odpowiednie ujście, tak by nie zalewać sąsiednich działek. Do skargi dołączyli jako dowód zdjęcia obrazujące ich zdaniem odmienny stan faktyczny od ustaleń poczynionych przez organy. W piśmie procesowym z 31 lipca 2015r. stanowiącym uzupełnienie skargi Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, a także o rozważenie możliwości uchylenia decyzji Wójta Gminy G. z [...] listopada 2013r., zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów: prawa materialnego - art. 29 ust. 3 ustawy - prawo wodne, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, ze wystarczającym jest zbadanie przyczyn zalewania nieruchomości, podczas gdy należy ustalić zaistnienie szkody, zmianę stanu wód i związek skutkowo - przyczynowy pomiędzy nimi; art. 7, 10, 77 kpa poprzez zaniechanie ustalenia wystąpienia szkody, niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu; art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie wynikającej z tego przepisu; art. 80 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w szczególności błędną ocenę opinii biegłych; art. 89 kpa w związku z art. 8, 9, 10 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem skarżących i biegłych oraz brak powiadomienia skarżących o przeprowadzeniu dowodów z biegłych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył wcześniejszą argumentację prezentowaną w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.). Stosownie do art. 29 ust. 1 tej ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), jak też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2), Z mocy art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego .lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - art. 29. ust. 3 prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oparło swoje rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej na opinii biegłego J. M. specjalisty z zakresu melioracji i ujęć wód. Tymczasem opinia ta w ocenie Sądu jest częściowo niespójna, bo biegły z jednej strony formułuje tezę, że zabudowa obwodnicy nie miała żadnego wpływu na stan wód powierzchniowych i gruntowych w rejonie siedliska skarżących, a jednocześnie wskazuje we wnioskach i zaleceniach jakie działania należy podjąć, aby zapobiec możliwości przelania się wody ze zbiorników odparowujących na przedmiotową działkę. I tak biegły opiniuje, że należy wykonać rurociągi przelewowe pod drogą wewnętrzną z odprowadzeniem do istniejącego rowu przydrożnego (k. 3-4 opinii wodnoprawnej dotyczącej naruszenia stosunków wodno - gruntowych na terenie działki o nr ew. [...] w m. G. ze stycznia 2014r. tom V akt administracyjnych). Z opinii nie wynika, zdaniem Sądu, w sposób jednoznaczny, czy ta możliwość przelania się wody jest jedynie hipotetyczna czy rzeczywista. Zauważyć trzeba, że biegły w tej samej opinii wskazuje na zdjęciach miejsca przelewu, co sugerowałoby, że taki fakt miał miejsce. Wskazuje też na kolejnych zdjęciach miejsce lokalizacji proponowanego rurociągu przelewowego do rowu przydrożnego ze zbiornika. Podważałoby to twierdzenia organu, że grunty GDDKiA i UMiG G. wyposażone zostały we wszelkie urządzenia służące do odwodnienia drogi i wiaduktu, mają również zabezpieczenia przed negatywnym wpływem na grunty sąsiednie, w tym skarżących. Z kolei, w opinii uzupełniającej z 23 czerwca 2014r. biegły J. M. opiniuje, że grunty należące do Dyrekcji Dróg stanowiące teren obwodnicy m. G. oraz grunty miasta G. przylegające bezpośrednio do działki [...] zostały wyposażone we wszelkie urządzenia służące do odwodnienia drogi i wiaduktu mając jednocześnie zabezpieczenia przed negatywnym wpływem na grunty sąsiednie, w tym przedmiotowa działkę. Zatem, w opinii uzupełniającej biegły nie tylko w żaden sposób nie nawiązuje do tezy stawianej w opinii ze stycznia 2014r., co do przelewu wody ze zbiorników odparowujących na działkę skarżących i potrzebie wykonania rurociągu przelewowego, ale wskazuje, na wyposażenie gruntów we wszelkie urządzenia do odwadniania z ich zabezpieczeniem przed negatywnym wpływem na grunty sąsiednie, w tym na działkę skarżących. Organy nie wyjaśniają z czego wynika zmiana stanowiska biegłego zaprezentowana w opinii uzupełniającej i przyjmują bezkrytycznie stanowisko zaprezentowane w opinii uzupełniającej. Okoliczność przelewania się wody eksponują skarżący twierdząc, że zalewa ich działkę właśnie woda z parownika, co koresponduje z wnioskami i zaleceniami biegłego z opinii głównej. Organ nie wyjaśnił, czy miały miejsce przelewy ze zbiorników odparowujących na przedmiotową działkę, czy doszło do spełnienia przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego a jeśli tak to, czy skarżący ponieśli szkodę. Niewyjaśnienie powyższego powoduje, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy naruszając tym samym przepis art. 7, 9, 77 § 1, 107§ 1 i 3 kpa, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed ądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz.270 ze zm.) Jednocześnie należy podzielić stanowisko organu odnośnie znajdującej się w aktach administracyjnych opinii biegłego J. M., co do przyczyn zmiany stanu wód na pozostałej części przedmiotowego gruntu, a wynikającej ze zmiany sposobu użytkowania gruntów przyległych polegających na stosowaniu zabiegów agromelioracyjnych usprawniających odpływ wód powierzchniowych poprzez wykonywanie bruzd i przegonów, orkę zagonową kierując wodę zgodnie ze spadkiem terenowym do naturalnego odpływu rzeki [...]. Zmiany własnościowe, brak opłacalności oraz warunki pogodowe przyczyniły się do rezygnacji z upraw w związku z czym nieużytkowane grunty zostały samoistnie zadrzewione, zakrzaczone i woda z tego terenu ma ograniczone ujście. Na działce nr [...] nie istniał rów melioracyjny, jest tam jedynie ślad po bruździe wykonywanej przez poprzedniego użytkownika, co nie jest urządzeniem melioracji wodnej w rozumieniu ustawy - prawo wodne. Zauważyć należy, że opinia ta jest spójna z opinią spółki "H. ". Reasumując, prawidłowe jest stanowisko organów, że złożone do akt opinie rzeczoznawców są w tej części rzetelne, jasne, logiczne i mogą stanowić dowód w przedmiotowej sprawie będący podstawą ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu w świetle jednoznacznej opinii biegłego, że zdarzeń polegających na zaprzestaniu rolniczego wykorzystania gruntów nie można potraktować jako ingerencji w naturalny stan wód w związku z czym do tak ustalonego stanu faktycznego nie ma zastosowania dyspozycja z art. 29 prawa wodnego. Należy też zauważyć, że proponowania w opinii spółki z o.o. "H. " potrzeba uregulowania stosunków wodnych na przedmiotowym terenie, w ramach melioracji wodnych, przeprowadzona być może w odrębnym postępowaniu, wykraczającym poza podstawę z art. 29 ustawy prawo wodne. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy winien uzupełnić postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie poprzez wysłuchanie biegłego J. M. na rozprawie administracyjnej z udziałem skarżących na powyższe okoliczności, a w sytuacji, gdy powyższe niespójności, nielogiczności zawarte w opinii głównej i pomiędzy opinią główną a uzupełniającą nie zostaną usunięte rozważyć możliwość dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy