IV SA/Wa 521/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał,, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2006 sprawy ze skargi H. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia skargę oddala. IV SA/Wa 521/06 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło niedopuszczalność wniesienia przez H. F. zażalenia na postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...]. I. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał na następujące okoliczności faktyczne sprawy. 1. W dniu 20 grudnia 2005 r. H. F. wniosła do organu pismo zatytułowane "odwołanie", z którego wynika, iż odwołująca się wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...]. 2. Postanowieniem tym SKO uchyliło w oparciu o art.138§1 pkt 2 k.p.a. własne postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...], zawieszające z urzędu – na podstawie art.97§1 pkt 4 k.p.a. - postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta m. W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. II. Zreferowawszy powyższe organ dokonał następującej prawnej oceny sprawy. 1. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalny. 2. Niedopuszczalność ta ma charakter przedmiotowy, albowiem przedmiot wniosku H. F. – postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r. nie może być kontrolowany w trybie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak tej możliwości wynika stąd, iż postanowienie to jest postanowieniem zapadłym w ramach rozpatrzenia środka zaskarżenia od postanowienia SKO z dnia [...] listopada 2005 r., a zatem orzeczeniem odpowiadającym rozstrzygnięciu drugoinstancyjnemu. Kwestia zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta m. W. została zatem dwukrotnie rozpatrzona przez SKO, co oznacza, z racji obowiązującej na gruncie k.p.a. zasady dwuinstancyjności, niedopuszczalność kolejnego (trzeciego) orzekania w tej sprawie. 3. Postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r. może być zatem kwestionowane przez skarżącą skargą do sądu administracyjnego, nie może natomiast orzekać już w tej sprawie organ administracji. 4. Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r. zawiera błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. Organ nie może go jednak sprostować z urzędu. Czynności tej dokonuje się bowiem wyłącznie na wniosek strony złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia (art.111 k.p.a.). 5. Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, stąd o ile skarżąca, która ma jeszcze czas na złożenie do sądu administracyjnego skargi na postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r., przekroczy ustawowy termin, może domagać się przed sądem jego przywrócenia. W tym celu winna wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu i jako przyczynę zwłoki podać błędne pouczenie przez organ. III. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zakwestionowała jego prawidłowość, wskazując m.in., iż organ winien był z urzędu dokonać korekty pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 r., do czego obliguje go art.112 k.p.a. IV. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracji zważył, co następuje. I. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie SKO na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postępowanie administracyjne (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). II. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało w zgodzie z art.134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § l pkt 2 kpa) – wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r. , sygn.akt IV SA 2294/96, publ. LEX 45698). III. Trafnie uznał organ, iż w sprawie zachodzi niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 1. Niedopuszczalność środka odwoławczego wystąpi m.in. wtedy, gdy przedmiotu zaskarżenia nie ma (strona kwestionuje np. decyzję administracyjną, która w rzeczywistości nie została wydana, albo wyeliminowania z obrotu prawnego), albo też wtedy, gdy wprawdzie przedmiot zaskarżenia (decyzja, postanowienie) istnieje, niemniej kwestionowanie go w toku kontroli instancyjnej jest niedopuszczalne. Rozpatrzenie środka odwoławczego w sytuacji wyczerpania toku instancji byłoby nie do pogodzenia z art.15 k.p.a., stwierdzającym, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Koresponduje z tym art. 127§1 k.p.a., wskazujący, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (odpowiednio od postanowienia wydanego w pierwszej instancji służy zażalenie tylko do jednej instancji – art.144 w zw. z art.127§1 k.p.a.). 2. Należy tu zwrócić uwagę na procesową specyfikę kwestionowania na drodze administracyjnej orzeczeń (decyzji i postanowień) wydawanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze (tak jak w niniejszej sprawie). Formalnie rzecz ujmując, od orzeczenia takiego nie służy odwołanie, natomiast strona niezadowolona z decyzji (postanowienia) może zwrócić się do tego samego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art.127§3 k.p.a.). Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniu. 3. W przypadku orzekania w I instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze wyrażona w art.15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności wyrazi się zatem nie w tym, iż orzeczenie kolegium można zaskarżyć do organu wyższej instancji, a w tym, iż strona ma prawo wnosić o to, aby kolegium po raz drugi rozpatrzyło tę samą sprawę. 4. Sprawa zawieszenia postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem H. F. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. była przedmiotem dwukrotnego rozpatrywania przez SKO. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. organ ten zawiesił postępowanie odwoławcze z urzędu, natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., działając w ramach uprawnień wynikających z art.127§3 w zw. z art.138§1 pkt 2 oraz w zw. z art.144 k.p.a., postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r. uchylił i umorzył postępowanie. 5. Postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r. było zatem drugim orzeczeniem w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego, stąd mogło być kwestionowane wyłącznie skargą do sądu administracyjnego, nie zaś wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Słusznie zatem postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie niedopuszczalność takiego wniosku stwierdzono. IV. Nie ulega wątpliwości, iż wniesienie przez skarżącą o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. było wynikiem błędnego pouczenia zawartego w tym postanowieniu. Oznacza, iż o ile skarżąca będzie zainteresowana zaskarżeniem postanowienia z dnia [...] grudnia 2005 r. do sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy termin do podjęcia tej czynności procesowej upłynął, będzie mogła domagać się przed sądem jego przywrócenia. W tym celu winna wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu i jako przyczynę zwłoki podać błędne pouczenie przez organ. V. W niniejszej sprawie nie można było na etapie postępowania administracyjnego zastosować art.112 k.p.a. 1. Przepis ten stanowi, iż błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. 2. Jak wskazuje J. Borkowski w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 6 wydanie." Wydawnictwo C.H. Beck", str.527 praktyczne konsekwencje przepisu są takie, iż w razie wniesienia spóźnionego odwołania, wniesionego jednakże z zachowaniem błędnego terminu podanego w pouczeniu zawartym w decyzji organu I instancji, organ odwoławczy rozpatruje takie odwołanie bez konieczności wnoszenia o przywrócenia terminu (art.58 k.p.a.). Jest to inna sytuacja niż występująca w niniejszej sprawie, albowiem dotyczy wyłącznie środka odwoławczego jedynie spóźnionego a nie niedopuszczalnego z uwagi na wyczerpanie dwuinstancyjności postępowania. 3. O możliwości skorzystania przez skarżącą z dobrodziejstw art.112 k.p.a. można mówić tylko w tym sensie, iż fakt błędnego pouczenia przez organ skarżącą będzie mogła powołać przy ubieganiu się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie z dnia [...] grudnia 2005 r. (o ile skargę taką zechce wnieść). Ewentualność tę omówił Sąd wcześniej. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.