IV SA/Wa 527/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi O. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu administracyjnego w związku z art. 35 i art. 40 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania O. D. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku znak: [...] utrzymał ww decyzję Burmistrza Miasta [...] w mocy. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Dnia 18 lipca 2014 r. Burmistrz Miasta [...] wszczął na wniosek A. D. - byłego męża skarżącej - postępowanie w sprawie wymeldowania O. D. z dotychczasowego ww miejsca stałego pobytu. Organ I instancji, po wnikliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdził, że O. D. opuściła miejsce dotychczasowego zamieszkania dobrowolnie. O powyższym stanowią zeznania świadków, głównie T. D., B. P., przeprowadzona przez Komendę [...] Policji w [...] kontrola (pismo nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.), z której wynika, iż skarżąca od byłego męża wyprowadziła się w lutym 2013 r. zabierając rzeczy osobiste. Zamieszkała pod adresem [...], ul. [...] u znajomego J. Z.. Skarżąca przychodziła do dawnego miejsca zamieszkania prowokując i wszczynając awantury dotyczące podziału majątku. Skarżąca podczas przesłuchania w dniu 11 czerwca 2015 r. w swoich zeznaniach podniosła, że powodem wyprowadzenia się była chęć uniknięcia problemów i konfliktów z mężem, stąd też w jej ocenie nie opuściła domu dobrowolnie. wskazała również, że na skutek wymiany przez jej byłego męża zamków w drzwiach wejście do domu było niemożliwe. Mąż nie chciał wpuszczać jej do budynku. Aktualnie centrum życiowe skarżącej koncentruje się w lokalu przy ul. [...] w [...]. O. D. złożyła pozew do Sądu Rejonowego w [...] o przywrócenie posiadania do ww budynku, w wyniku rozpoznania którego prawomocnym wyrokiem z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie o sygn akt [...] wniesione powództwo zostało oddalone. Natomiast prawomocnym wyrokiem Sąd Okręgowy w [...], w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego O. D. i A. D. z winy skarżącej, bez orzekania o sposobie korzystania z budynku przy ul. [...] w [...]. Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]organ I instancji orzekł o wymeldowaniu O. D. z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu uznając, że skarżąca dobrowolnie opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania i nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od ponad 6 miesięcy. Rozpatrując sprawę, na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji. Biorąc pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że O. D. opuściła miejsce stałego pobytu dobrowolnie. Wojewoda [...] nie dał wiary jej wyjaśnieniom o braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego zameldowania. O powyższym fakcie stanowi także ww prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. wydany w konsekwencji wniesionego przez skarżącą pozwu o ochronę i przywrócenie naruszonego posiadania budynku przy ul. [...] w [...]. Organ odwoławczy nie znalazł także potwierdzenia w materiale dowodowym faktu nagannego zachowania A. D. wobec skarżącej. Z informacji przekazanych przez policję wynika, że interwencje funkcjonariuszy policji dotyczyły nieporozumień i awantur między byłymi małżonkami, natomiast skarżąca nie zgłaszała nigdy policji faktu uniemożliwiania jej przez byłego męża wejścia do przedmiotowego budynku. Ponadto, jak wskazał organ, postępowania toczące się w Prokuraturze Rejonowej w [...] z wniosku O. D. (sygn. Ds. [...] i Ds. [...]) dotyczące uporczywego jej nękania i kierowania wobec niej gróźb karalnych przez A. D. zostały umorzone. Zatem w ocenie Wojewody wniosek o wymeldowanie skarżącej należało uznać za w pełni zasadny. Skargę do tut. Sądu na powyższą decyzję wniosła O. D. podnosząc, że od 2011 roku pozostawała z A. D. w separacji, mieszkając z nim we wspólnym domu, jednocześnie prowadząc wspólne gospodarstwo rolne w postaci fermy przepiórek. Były mąż zajmował się fermą, a skarżąca zbytem. W 2013 roku zawarli umowę w przedmiocie rozdzielności majątkowej, nadal mieszkali razem do momentu, kiedy mąż poznał swoją obecną partnerkę. Wówczas bez powodu wzywał policję, wymienił zamki w drzwiach, aż w czerwcu 2014 roku ostatecznie pozbawił ją możliwości dalszego zamieszkiwania w domu. Jak wskazała, zostały tam jej rzeczy osobiste oraz towar z prowadzonego sklepu, o łącznej wartości ponad 100 tyś zł. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie., albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji i podziela uzasadnienie prawne zaskarżonej do Sądu decyzji. W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 roku utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., orzekającej o wymeldowaniu O. D. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w [...]. Sąd rozpoznając niniejszą skargę stwierdził, że Wojewoda [...] wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w lokalu. Wyjaśnić przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.), dalej "ustawa". Zgodnie z art. 35 ustawy organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Natomiast zgodnie z art. 40 rozdziału 5 ww. ustawy cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy na zasadach określonych w art. 24, art. 25 ust. 1-3, art. 26, art. 27 ust. 2, art. 28 oraz w art.30-39, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. A zatem dla wydania decyzji o wymeldowaniu muszą być spełnione dwie kumulatywne przesłanki: opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego artykułu jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W niniejszej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż do takiego właśnie opuszczenia lokalu doszło. W myśl art. 2 ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Na podstawie art. 7 ust. 3 ww. ustawy w rejestrze mieszkańców gromadzone są dane osób, o których mowa w ust. I i 2, które wykonały obowiązek meldunkowy na terenie danej gminy. Ponadto art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności mówi, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W konsekwencji stosownie do art. 24 ust. 1 i 2 ustawy obywatel Polski przebywający na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskie, z uwzględnieniem art. 36. Zgodnie z art. 40 ustawy cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej jest również obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w powyższym uregulowaniu. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 33 ust. 1, zgodnie z którym obywatel polski, jak również w tym przypadku cudzoziemiec, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu jest obowiązany wymeldować się. Odnosząc się do wskazanej w art. 35 ustawy, ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania(...) winno być rozumiane, jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (...). Nadto należy wskazać, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (Wyrok II SA/GL 881/09). Należy mieć na uwadze również treść przepisu z art. 27 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym równocześnie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Zgodnie z cyt. ustawą "pobytem stałym" jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za miejsce pobytu stałego w orzecznictwie administracyjnym powszechnie przyjęto uważać lokal, w którym przebywające osoby urządziły swoje wyłączne centrum życiowe; w którym przede wszystkim mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej, miejsca robienia zakupów itp. (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2002 r., sygn. akt V SA 510/02; wyrok WS A w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r" sygn. akt IV SA/Wa 1417, opubl. w Lex 555261). Zatem miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jego centrum życiowe. Analizując przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego, warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są ocenić czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, oceniane z punktu widzenia woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały (Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2011 r., sygn. Akt II SA/BD 27/11). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O takim opuszczeniu można mówić wówczas, gdy osoba z własnej woli trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu. A zatem wystarczającą przesłanką do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne trwałe opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2013r. sygn. akt. II OSK 1713/13). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko organów, które ustaliły, iż całokształt zachowań skarżącej wskazuje jednoznacznie, że dotychczasowe miejsce pobytu nie stanowi dla niej centrum życiowego. W ocenie Sądu O. D. dobrowolnie wyprowadziła się od męża z domu przy ul. [...] w [...]., aby nie uczestniczyć w trwającym od wielu lat konflikcie, a za miejsce stałego pobytu wybrała lokal swojego znajomego przy ul. [...] w [...]. O powyższym stanowią zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania, ustalenia Komendy Powiatowej Policji w [...] w przedmiocie wyprowadzenia się O. D. w lutym 2013 r. z budynku przy ul. [...] w [...] wraz ze swoimi rzeczami osobistymi i zamieszkanie w w powyższym lokalu nr [...], gdzie koncentruje się aktualnie jej centrum życiowe. O powyższym również jednoznacznie stanowi treść wyroku Sądu Rejonowego w [...] sygn. [...]. z dnia [...] kwietnia 2015 r. oddalającego powództwo O. D. przeciwko A. D. o ochronę i przywrócenie naruszonego jej posiadania do przedmiotowego budynku. Nadto skarżąca nie wykazała także, aby jej były mąż skutecznie kierował pod jej adresem groźby karalne, stanowiące rzekomy powód opuszczenia przez nią wspólnego miejsca zamieszkania - prowadzone w tym przedmiocie dwa postępowania karne pod sygn. Ds. [...] i Ds. [...] dotyczące odpowiednio uporczywego nękania i kierowania gróźb karalnych przez A. D. wobec O. D. zostały umorzone. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Należy mieć na względzie, że odmowa wymeldowania skarżącej prowadziłaby do podtrzymywania fikcji, że skarżąca stale przebywa w powyższym budynku co podważałoby wiarygodność i cel prowadzenia ewidencji ludności. Należy mieć bowiem na uwadze, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. V SA 1398/02). Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ustalenia winny się zatem koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal. Opuszczenie lokalu można z kolei uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy dawał w ocenie Sądu podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 35 ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia czy też nieopuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowania zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być dla niej tego rodzaju miejscem. W ocenie Sądu zaś bezspornym jest, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce stałego pobytu. W tym miejscu należy wskazać, że opuszczenie lokalu nie traci cechy dobrowolności nawet wówczas, gdy jest wynikiem nieporozumień lub kłótni z pozostałymi współzamieszkującymi lokal, pomimo że w sposób oczywisty utrudnia to korzystanie z lokalu. Pozbawienie możliwości zamieszkiwania musi mieć bowiem charakter zobiektywizowany. Nawet zatem wówczas, gdy subiektywnie mieszkaniec lokalu odczuwa - ze strony mieszkających z nim osób - liczne werbalne i pozawerbalne zachęty, aby się wyprowadził i pozostaje w związku z tym pod silnym obciążeniem oraz w dyskomforcie psychicznym, trudno jest mówić, że występuje obiektywnie istniejący przymus, wyłączający swobodną wolę i determinujący poczynania w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Odnosząc się do oświadczenia O. D., że ma ona zamiar powrócić i ponownie zamieszkać w budynku przy ul. [...] w [...], należy wskazać, że nie można bezkrytycznie przyjmować oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Wskazać należy, że ewidencja ludności dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 561/05). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że organy administracji publicznej nie są władne do rozstrzygania sporów między stronami. Tego typu spory cywilne rozstrzygają sądy powszechne, natomiast postępowanie meldunkowe nie może być traktowane jako środek do ich załatwiania. Reasumując, w ocenie Sądu, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, iż opuszczenie przedmiotowego budynku odbyło się dobrowolnie i miało charakter trwały. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa