IV SA/Wa 528/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioletta Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr sprawy [...] w przedmiocie odmowy wydania wizy Schengen 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] na rzecz A. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w [...] (dalej: Konsul), po ponownym rozpatrzeniu wniosku A.S. (dalej także jako: skarżący, cudzoziemiec) – obywatela [...], decyzją z[...]stycznia 2021r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję własną z [...]maja 2019r. o odmowie wydania ww. wizy Schengen. Stan sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 13 maja 2019r. cudzoziemiec złożył w Ambasadzie Rzeczpospolitej Polskiej (dalej: Ambasadzie RP) w [...] wniosek o przyznanie wizy Schengen w celu odwiedzin znajomej. Decyzją z [...]maja 2019r., sporządzoną na formularzu, Konsul odmówi wydania wizy cudzoziemcowi ze względu na niemożność stwierdzenia, czy cudzoziemiec faktycznie zamierza opuścić terytorium państw członkowskich przed terminem ważności wizy. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, pismem z 7 czerwca 2019r. cudzoziemiec wniósł wiosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Konsul po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...]czerwca 2019r. utrzymał w mocy decyzję własną. Na skutek wniesionej od tej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Sąd wyrokiem z 3 lipca 2020r., sygn. akt IV SA/Wa 2181/19 (wyrok prawomocny niepubl.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z [...]czerwca 2019r. W uzasadnieniu Sąd m. in. wskazał, że "zaskarżona decyzja Konsula wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks wizowy (Dz.U. 2009, L 243, s.1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 610/2013 z dnia 26 czerwca 2013r. (Dz.U. 2013, L 182, s. 13)(...) w związku z art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 Prawa konsularnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Decyzja nie zawiera bowiem uzasadnienia a brak uzasadnienia rozstrzygnięcia "powoduje to, że akt ten nie poddaje się sądowej weryfikacji co do istoty sprawy. Sąd nie ma bowiem możliwości skontrolowania zasadności i prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia". Sąd wskazał również, że "W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Konsul ponownie rozpatrzy, na wniosek Skarżącego zawarty w piśmie datowanym na 7 czerwca 2019r., sprawę zakończoną decyzją Organu z [...] maja 2019r., dopełniając wymogów wynikających z art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego w zw. z art. 81 ust.1 i 3 w zw. z art. 94 ust.4 Prawa konsularnego". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Konsul decyzją z [...] stycznia 2021r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że obywatele [...] podlegają obowiązkowym konsultacjom przez organy konsultujące w kraju i w państwach Schengen, a konsul jest zobligowany uwzględnić opinię tych organów. Wskazano jednocześnie, że w opinii polskich organów konsultujących aplikację cudzoziemca należy traktować w aspekcie migracyjnym ze względu na to, że: 1/ osoba zapraszająca posiada niewielką wiedzę na temat cudzoziemca mimo, że jak podkreśla znajomość ich trwa od dawna (co najmniej od 5 lat) i jest bliska; 2/ na podstawie załączonej dokumentacji nie można stwierdzić, czy osoba zapraszająca na stałe przebywa w Polsce, a jej praca w [...] ma charakter jedynie okazjonalny, gdyż w[...]przebywała ona za każdym razem, gdy kontaktowały się z nią polskie instytucje. Konsul podniósł również, że wniosek o wizę cudzoziemiec złożył w 2019r. wskazując, że chce odwiedzić znajomą w Polsce. Podczas rozmowy w Konsulacie cudzoziemiec wskazywał, iż celem podróży jest turystyka, a osoba zapraszająca przyjedzie specjalnie z [...]do Polski, by pokazać mu Polskę. Cudzoziemiec dołączył wówczas dokumentacje medyczną syna, którą chciał pokazać lekarzom w Polsce. Jednak gdy został zapytany, czy rozważa leczenie syna za granicą odpowiedział, że jest to niemożliwe. A zatem w ocenie konsula nie można było ustalić w jakim celu cudzoziemiec ubiega się o wizę. W dalszej części Konsul wskazał również, że nowe dokumenty, które zostały przedstawione przez cudzoziemca w trakcie postępowania odwoławczego nie stawiają aplikacji cudzoziemca w nowym świetle, gdyż istnieją uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń złożonych przez cudzoziemca oraz osobę zapraszającą oraz co do zamiaru opuszczenia terytorium państw członkowskich przed wygaśnięciem ważności wizy, o którą cudzoziemiec się ubiega. Z tego też względu w ocenie Konsula brak jest podstaw do zmiany decyzji o odmowie wydania wizy cudzoziemcowi. Nie zgadzając się z ww. decyzją cudzoziemiec wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej : - naruszenie art. 32 ust. 1 pkt b Kodeksu wizowego w zw. z art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez nieuprawnione uznanie przez organ, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości w odniesieniu do zamiaru skarżącego co do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem terminu ważności wizy, pomimo przedłożenia przez niego dokumentów uprawdopodobniających cel podróży oraz dokumentów stanowiących dowód ustabilizowanej sytuacji życiowej, rodzinnej i zawodowej w państwie pochodzenia, a tym samym uprawdopodobniających, że skarżący powróci do swojego kraju ojczystego, a w konsekwencji doprowadziło to do wydania przez organ decyzji odmawiającej wydania wizy Schengen w sposób dyskryminujący skarżącego ze względu na kryterium kulturowe, jego wyznanie oraz kraj pochodzenia, - naruszenie art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r.- Prawo konsularne poprzez brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji spełniającego wymogi wskazane w powyższych przepisach, które powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, obejmujące wskazanie faktów, które Konsul uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę motywów rozstrzygnięcia, - naruszenie art. 41 Karty Praw Podstawowych poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania wizy Schengen, co stanowi naruszenie prawa do dobrej administracji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o zobowiązanie organu do wydania w terminie oznaczonym przez Sąd decyzji w przedmiocie wydania skarżącemu wizy Schengen ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu obszernie uargumentowano stawiane w skardze zarzuty. W odpowiedzi na skargę Konsul reprezentowany przez Ministra Spraw Zagranicznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że obecnie kwestionowane przez skarżącego, orzeczenie Konsula RP w [...], wydane zostały na skutek prawomocnego wyroku tutejszego Sądu uchylającego uprzednie rozstrzygnięcie tegoż organu wydane w tej sprawie (wyrok jest prawomocny). W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) zawarł wskazanie co do dalszego postępowania, przedstawiając również ocenę prawną co do dalszego postępowania w sprawie. WSA w wyroku z 3 lipca 2020r., sygn. akt IV SA/Wa 2181/19 stwierdził, że " W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Konsul ponownie rozpatrzy, wniosek Skarżącego zawarty w piśmie datowanym na dzień 7 czerwca 2019r. (...) dopełniając wymogów wynikających z art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego w zw. z art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 Prawa konsularnego. Tak więc niewątpliwie organ został zobligowany aby w ponownym postępowaniu po przeanalizowaniu materiału dowodowego wydać decyzję, która w uzasadnieniu wskaże podstawy wydanego rozstrzygnięcia. Zauważenia wymaga zatem, że kwestię wydawania wiz Schengen reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Wizowy (Dz.U. UE. L nr 243, poz. 1 ze zm.- dalej: kodeks wizowy,). Akt ten reguluje tryb i warunki wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowane pobyty na terytorium państw członkowskich, nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Państwem członkowskim właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie wizy jednolitej (ważnej na całym terenie państw członkowskich) oraz do podjęcia decyzji jest państwo członkowskie, którego terytorium stanowi jedyne miejsce docelowe wizyty lub wizyt. Wniosek o wydanie wizy jest rozpatrywany i decyzja podejmowana przez konsulat właściwego państwa członkowskiego, w którego obszarze właściwości legalnie mieszka osoba ubiegająca się o wizę (art. 6 ust. 1 kodeksu wizowego). Rozporządzenie reguluje szczegółowo procedurę rozpatrywania wniosku wizowego i podejmowania decyzji w tej sprawie (rozdział III rozporządzenia). Zgodnie z art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego, osobom ubiegającym się o wizę, którym odmówiono jej wydania, służy prawo odwołania się od takiej decyzji. Postępowanie odwoławcze jest prowadzone przeciwko państwu członkowskiemu, które podjęło ostateczną decyzję w sprawie wniosku, zgodnie z prawem krajowym tego państwa członkowskiego. Zgodnie z prawem krajowym odwołanie rozpoznawane jest przez ten sam organ, czyli konsula, o czym stanowi art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020r., poz. 35 z późn. zm.- dalej: ustawa o cudzoziemcach). Przy czym przepis ten stanowi, że od decyzji konsula o odmowie wydania wizy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Ustawodawca ustanowił więc środek zaskarżenia na drodze administracyjnej, co pozostaje w zgodzie z ww. art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego. Należy w tym miejscu również podnieść, że w Polsce postępowanie administracyjne przed konsulem zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 195 z późn. zm. – dalej: Prawo konsularne). W ustawie tej uregulowano m.in. formę i treść decyzji wydawanych przez konsulów (art. 81 i art. 82), prawo wniesienia odwołania od decyzji konsula (art. 88) oraz prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy przepis szczególny to przewiduje (art. 94). W art. 81 ust. 1 Prawa konsularnego szczegółowo określono, że decyzja wydawana przez konsula powinna zawierać m.in. uzasadnienie prawne i faktyczne. Z kolei uzasadnienie faktyczne decyzji winno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które konsul uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej i wskazaniu przepisów prawa. (art. 81 ust. 3 Prawa konsularnego). Zauważenia w tym miejscu wymaga również, że z dniem 1 grudnia 2020r. weszła w życie zmiana ustawy o cudzoziemcach ( ustawa z 28 października 2020r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw -Dz.U. 2020, poz. 2023), która do art. 76 dodała ust. 4 i 5 stanowiące, że: 4. "Decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie wydania wizy Schengen lub wizy krajowej po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w ust. 2, wydaje się na formularzu. Decyzja wydana na formularzu zawiera: 1) oznaczenie konsula; 2) oznaczenie strony; 3) rozstrzygnięcie; 4) datę decyzji, która jest utrzymywana w mocy; 5) podstawę prawną ponownej odmowy; 6) miejsce i datę wydania decyzji; 7) podpis urzędnika konsularnego z podaniem imienia i nazwiska oraz zajmowanego stanowiska; 8) okrągłą pieczęć urzędową. . 5. Decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie wydania wizy Schengen zawiera dodatkowo: 1) uzasadnienie obejmujące wskazanie istotnych faktów odnoszących się do powodów odmowy; 2) pouczenie o dopuszczalności i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wysokości wpisu od skargi, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. A zatem w niniejszej sprawie art. 76 ust. 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach jako przepis szczególny w stosunku do art. 81 będzie miał zastosowanie. Nie mniej godzi się zauważyć, że zarówno art. 81 Prawa konsularnego jak i art. 76 ust. 5 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach określają, iż decyzja konsula winna zawierać uzasadnienie. I do tego został zobligowany wyrokiem tutejszego Sądu organ. W ocenie Sądu, mimo że zaskarżona decyzja zawiera część, która została określona jako "Uzasadnienie", to nie można przyjąć, iż w istocie spełnia kryterium uzasadnienia określone we wskazanym wyżej przepisie art. 76 ust. 5 pkt 1. Uzasadnienie bowiem winno obejmować wskazanie istotnych faktów odnoszących się do powodów odmowy. Tymczasem w niniejszej sprawie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji brak jest wskazania istotnych faktów odnoszących się do powodów odmowy. Z uzasadnienia nie wynika w ogóle w oparciu o co konsul przyjął, że złożone przez skarżącego oraz osobę zapraszającą oświadczenia są niewiarygodne i dlaczego w jego ocenie istnieją wątpliwości co do zamiaru opuszczenia przez cudzoziemca terytorium państw członkowskich przed wygaśnięciem ważności wizy, szczególnie w kontekście dokumentów przedłożonych przez skarżącego na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadmienić w tym miejscu należy, iż dokonane przez organ konsultacje krajowe czy w państwach Schengen nie mogą stanowić samodzielnej podstawy odmowy wydania wizy, są to bowiem jedynie opinie, które stanowią jeden z wielu materiałów dowodowych w sprawie i powinny podlegać ocenie w kontekście pozostałych materiałów dowodowych. Nie są one wiążące dla organu wydającego decyzję choć niewątpliwie organ winien je analizować wespół z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie przed wydaniem decyzji. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż jeżeli przyjąć, że na karcie 49 i 50 znajdują się opinie polskich instytucji konsultujących to po pierwsze z ich treści nie wynika, kto je sporządził (jaka instytucja) oraz należy wskazać, że przeprowadzone one zostały w 2018r. i w 2019r. podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została w 2021r. Powyższe wskazuje, iż wydając zaskarżoną decyzję Konsul ponownie naruszył przepisy art. 32 ust. 3 Kodeksu wizowego tym razem w związku z art. 76 ust. 5 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daję również możliwości Sądowi do oceny jej zgodności z prawem w kontekście twierdzeń organu, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 32 ust 1 lit. b) Kodeksu wizowego. Nadto nie wskazanie istotnych faktów i nie wyjaśnienie w uzasadnieniu powodów, które legły u podstaw wydania wskazanego rozstrzygnięcia powoduje, że decyzja została wydana także z naruszenie art. 32 par. 1 pkt b) Kodeksu wizowego, bowiem strona ma prawo znać fakty i powody które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia, szczególnie gdy jest ono dla niej niekorzystne. W ocenie Sądu niezasadny okazał się jednak podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 41 Karty Praw Podstawowych w kontekście przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wydania wizy Schengen. Należy bowiem zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż w istocie sam skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika przedłużał postępowanie nie składając oryginału dokumentów tylko skany oraz wnosząc o przedłużenie terminu celem złożenia dodatkowych dokumentów (v. mail z 2 grudnia 2020r., pismo z 12 listopada 2020r.). W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Konsul będzie zobligowany do ponownego przeanalizowania sprawy w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz do wydania rozstrzygnięcia zawierającego uzasadnienie spełniające wymogi art. 76 ust. 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach, w tym w szczególności zawartych w ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 32 ust.1 Kodeksu wizowego (w wypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U z 2019r., poz. 2325 z późn. zm.- dalej: p.p.s.a.), Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. .