IV SA/Wa 531/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie - oddala skargę - Decyzją z dnia [...].10.2004r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. C. zameldowanego w lokalu nr. [...] przy ulicy [...] w W. Powyższa decyzja została wydana w następstwie rozpoznania wniosku byłej żony J. C. B. C. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że byłym małżonkom C. przysługuje lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu nr. [...] znajdującego się przy ulicy [...] w W. J. C. nie mieszka w tym lokalu od 1992r. tj. od czasu wyjazdu do USA, co zresztą sam potwierdził. Od czasu wyjazdu przyjeżdżał do Polski kilkakrotnie i przekazywał środki finansowe na opłaty czynszowe. J. C. nie wyrażał zgody na wymeldowanie ponieważ deklarował powrót do Polski po nabyciu praw emerytalnych w USA. Organ I-ej instancji orzekając o wymeldowaniu powołał się na przepis art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych podnosząc iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Uznano jednocześnie, że lokal nr. [...] znajdujący się przy ulicy [...] w W. nie jest stałym miejscem zamieszkania strony. Pobytem stałym w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest pobyt, gdzie skoncentrowane jest życie osobiste i rodzinne danej osoby. Z okoliczności sprawy wynika, że strona skoncentrowała swoje życie osobiste i zawodowe poza granicami kraju. Ewidencja ludności pełni funkcję wyłącznie rejestracyjną, a jej celem jest ustalenie faktycznego miejsca pobytu osób. Zapewnienie zgodności pomiędzy zapisami w ewidencji ludności a stanem faktycznym jest istotne, bowiem umożliwia nie tylko prawidłową realizację zadań przez organy administracji państwowej, ale leży także w interesie obywateli. Po powrocie do kraju i ponownym zamieszkaniu w przedmiotowym lokalu J. C. ma obowiązek dokonać zameldowania, natomiast utrzymywanie od lat wyłącznie meldunku bez zamieszkiwania w lokalu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Po rozpoznaniu odwołania od w/w decyzji Prezydenta W. złożonego przez J. C. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że nie stwierdził podstaw do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia organu I-ej instancji. Powołał się przy tym na przepis art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który precyzuje pojęcie pobytu stałego określając, iż jest to zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, przy czym wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga zgodnie z art. 8 ust. 2 Ustawy właściwy organ gminy. Rozstrzygając owe wątpliwości organ orzekający w sprawach meldunkowych nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli osoby meldującej co do jej zamiaru. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalne oświadczenie osoby ale przede wszystkim okoliczności faktyczne wskazujące na jej rzeczywisty zamiar pobytu stałego, przy czym muszą to być okoliczności obiektywne i możliwe do stwierdzenia. Organ II-ej instancji podkreślił również, że miejscem pobytu stałego jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie rodzinne sprawy, miejsce gdzie się codziennie przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, a sama deklaracja strony zainteresowanej, że ma zamiar przebywania w lokalu nie może być decydująca. W wyniku przeprowadzonego przed organem I-ej instancji postępowania ustalono, że J. C. w 1992r. dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu i wyjechał do USA. Tam podjął pracę i skoncentrował swoje życie. Wojewoda wyjaśnił jednocześnie, że meldunek w miejscu pobytu stałego lub czasowego jest tylko dowodem faktycznego przebywania w danej miejscowości i nie rodzi ani nie niweczy w stosunku do osoby jej praw o charakterze majątkowym. Ewentualne spory na tle cywilnoprawnym należą do właściwości rzeczowej sądów powszechnych. Sama ewidencja pełni natomiast funkcję rejestracji danych o miejscu faktycznego pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, lub przez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2004r. wniósł J. C. zarzucając jej obrazę art. 15 ust. 2 i 3 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, oraz art. 6,7,8 i 61§1 w zw. z art. 28, 77§1, 80, 107§3 kpa i art. 32 Konstytucji RP. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w postępowaniu przed organami administracyjnymi pominięto całkowicie dowód z oględzin lokalu. Z protokołu tychże oględzin wynika bowiem, że w lokalu znajdują się rzeczy należące do J. C., w tym ubrania. Lokalem opiekuje się J. S. niejako w imieniu skarżącego. To z kolei świadczy o tym, że skarżący ma zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Poza tym błędnie przyjęto, że J. C. zamieszkuje w USA z drugą żoną U. T. podczas gdy przebywa ona na stałe w W. Poza tym nie wskazano, w jakim zakresie oświadczenie skarżącego ma uzasadniać decyzję o wymeldowaniu i to w sytuacji kiedy skarżący oświadczył, że czasowo przebywa w USA dla celów zarobkowych, ale nie ma zamiaru przebywać tam na stałe. Poza tym opłaca czynsz za lokal i nie wyprowadził się z niego. Zdaniem skarżącego nie wskazano również, w jakim zakresie oświadczenie świadka J. S. ma uzasadniać decyzję o wymeldowaniu. Gdy zaś chodzi o oświadczenie świadka I. W. to jest tak ogólne, że nic nie wnosi do sprawy. Z kolei oświadczenie B. C. jest całkowicie niewiarygodne albowiem: 1. w/w. przebywa od 1986r. w USA, 2. ma pretensje do byłego męża ze względu na rozwód, 3. chce doprowadzić do przejęcia całego lokalu dla siebie, co wyraźnie wynika z pisma jej pełnomocnika, a wymeldowanie J. C. może jej to ułatwić. Jako istotny argument przemawiający przeciwko wymeldowaniu skarżący podnosi, że opłaca czynsz, ma uprawnienia do lokalu i uważa go za miejsce swojego stałego pobytu. Uważa nadto, że organy obu instancji powołując się na przepis art. 15 ust. 2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pomijają ustęp 3 tegoż artykułu, który nie przewiduje wymeldowania osoby wyjeżdżającej za granicę na okres ponad dwóch miesięcy. Zarówno skarżący jak i jego była żona obowiązku wymienionego w art. 15 ust. 3 nie dopełnili. Sankcją za to zaniedbanie nie może być jednak wymeldowanie ze stałego miejsca zamieszkania. W ocenie skarżącego rozważenia wymagała również kwestia tego, czy B. C. (była żona skarżącego) posiadała przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Od 1986r. przebywa ona w USA, nie posiada w spornym lokalu swoich rzeczy, nie opłaca czynszu, co oznacza, że nie była ona uprawniona do złożenia wniosku o wymeldowanie. To z kolei oznacza, że postępowanie w sprawie należało umorzyć, albowiem organ I-ej instancji nie uznał za celowe wszczynanie postępowania z urzędu. Naruszenie przepisu art. 8 kpa oraz art. 32 Konstytucji miałoby natomiast polegać na tym, że wymeldowano jedynie skarżącego i to w sytuacji kiedy istniały uzasadnione podstawy do wymeldowania jego byłej żony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniosła również B. C.. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka została oddalona. W ocenie Sądu żaden z podniesionych zarzutów nie jest trafny, a skarżący w istocie próbuje konstruować własny stan faktyczny i przedstawiać własną ocenę dowodów. W szczególności za chybiony uznać należy zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 15 ust. 2 i 3 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz.U. Nr. 87 z 2001r. poz. 960 z późn. zm.) Przepis ten w ust. 2 nakłada na gminę obowiązek wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W realiach przedmiotowej sprawy skarżący w spornym lokalu nie mieszka od wielu lat a lokal ten opuścił dobrowolnie. Z faktu że w tymże lokalu znajduje się pewna część jego rzeczy nie wynika, iż w lokalu tym zamieszkuje bądź w jakikolwiek sposób z niego korzysta. Istoty rzeczy nie zmienia tu fakt opłacania czynszu w imieniu skarżącego przez podmiot do tego upoważniony. Art. 15 ust. 2 powołanej ustawy wymaga jedynie opuszczenia miejsca pobytu. Bez znaczenia jest więc dla spełnienia przesłanek z tegoż przepisu fakt opłacania czynszu za lokal przez osobę, która faktycznie w nim nie przebywa. Dla spełnienia wymagań jakie stawia przepis art. 15 ust. 2 wystarczy więc że opuszczenie lokalu rzeczywiście miało miejsce i że było ono dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23.09.1999r. wydany w sprawie V SA 252/99). Pojęcie dobrowolności oznacza, że jej źródłem jest własna wola opuszczającego lokal, nie zaś bezprawne działania lub zachowania innych osób (tak NSA w wyroku z dnia 3.04.2000r. – V SA 1784/99). Z okoliczności sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący wyjechał do USA przede wszystkim w celach zarobkowych, a do kraju powróci dopiero wtedy, kiedy tamże uzyska uprawnienia emerytalne. Jest również oczywiste, że wyjeżdżając z Polski J. C. nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, jaki nakłada art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Nie jest argumentem mogącym niweczyć naruszenie powyższego obowiązku fakt braku wymeldowania się w zakreślonym przez ustawodawcę terminie innej osoby bądź osób. Uzasadnienie skargi zdaje się świadczyć o tym, że jej autor w sposób odmienny niż należy rozumie pojęcie opuszczenia miejsca pobytu stałego, oraz okoliczności, które takie opuszczenie uzasadniają. W tym miejscu należy podkreślić, iż nie chodzi tu o subiektywne przekonanie osoby, która miejsce pobytu opuszcza, lecz o te okoliczności, które z faktem opuszczenia są związane i które mu towarzyszą. Nie świadczy więc o tym, że zainteresowany zamieszkuje w określonym miejscu to, że ma tam niektóre przedmioty, które stanowią jego własność i których używał w przeszłości, jak również to że ktoś inny bądź nawet on sam uiszcza czynsz związany z lokalem. Decydujące znaczenie ma bowiem faktyczne miejsce stałego pobytu tj. miejsce w którym koncentrują się bieżące sprawy jego życia codziennego, a więc gdzie codziennie przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne oraz swoje gospodarstwo domowe (por. wyrok NSA z dnia 21.11.2002r. w sprawie V SA 510/02 oraz jego uzasadnienie). Z pojęciem miejsca stałego pobytu wiąże się pojęcie miejsca zamieszkania, które zdefiniowane zostało przez przepis art. 25 kodeksu cywilnego. Otóż zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Skarżący od wielu lat przebywa z zamiarem takiego pobytu w USA. Tam więc zamieszkuje. Mało tego oświadcza, że będzie tam mieszkał dopóki dopóty nie nabędzie uprawnień emerytalnych. Jest więc oczywiste, że wobec takich okoliczności organ I stopnia w sposób prawidłowy i uzasadniony zaistniałymi faktami zastosował przepis art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i skarżącego wymeldował. Teza skarżącego jakoby fakty przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia były odmienne od rzeczywiście istniejących jest również nieuprawniona. Stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym uzasadniony jest obiektywnymi dowodami w postaci zeznań świadka I. W. oraz oświadczeń złożonych przez strony. Świadek W. stwierdziła, że od kilku już lat nie spotyka skarżącego na terenie budynku przy ulicy [...]. Trudno wobec takich zeznań skutecznie twierdzić, że nic nie wnoszą do sprawy, albo są bez znaczenia. Bezzasadna jest również próba dezawuowania osoby B. C. Twierdzenie że ma ona pretensje do byłego męża o rozwód, który miał miejsce w przeszłości i że właśnie z tego względu wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego jest gołosłowne i nie miało w istocie żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak już bowiem podkreślono wcześniej decydujący wpływ na treść wydanych przez organy obu instancji orzeczeń miał fakt dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu i wieloletni okres zamieszkiwania w USA. Bezpodstawny jest również zarzut jakoby B. C. nie posiadała legitymacji czynnej pozwalającej jej na bycie stroną w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Stroną jest bowiem każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Niewątpliwie B. C. wykazała istnienie owego interesu albowiem jej wniosek dotyczył lokalu, co do którego lokatorskie spółdzielcze prawo przysługiwało zarówno jej jak i byłemu mężowi J. C. (skarżącemu). Trudno w takiej sytuacji zgodzić się z sugestią skarżącego jakoby postępowanie należało umorzyć albowiem wnioskodawczyni nie była stroną. Nie można podzielić także i tej tezy skarżącego, która sprowadza się do tego jakoby w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisu art. 8 kpa jak i art. 32 Konstytucji RP. Skarżący może bowiem wystąpić z identycznym wnioskiem jak B.C. Jeśli w toku postępowania przeprowadzonego w następstwie jego rozpoznania okaże się że B. C. również naruszyła przepisy Ustawy z dnia 10.04. 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych będzie to skutkowało wydaniem stosownych decyzji. Chybiony jest wreszcie zarzut naruszenia przepisu art. 15 ust. 3 Ustawy. Stanowi on, że osoba która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 2 miesiące jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi gminy. Wbrew twierdzeniom skarżącego sankcją za niedopełnienie powyższego obowiązku nie było w przedmiotowej sprawie jego wymeldowanie. Wymeldowanie było następstwem spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 2 Ustawy, co organy obu instancji podkreślają i co w sposób przekonujący eksponują. Jak słusznie podkreśla organ wymeldowanie skarżącego nie narusza jego praw majątkowych do spornego lokalu, co oznacza, iż może on ich dochodzić w drodze procesu cywilnego, samo bowiem zameldowanie jest jedynie dowodem na to, że określona osoba przebywa w danym miejscu. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 151 ppsa.