IV SA/Wa 533/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A.N. decyzją z [...] lutego 2013r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2013r. (nr [...]) odmawiającą wstrzymania wykonania decyzji tego organu z [...] sierpnia 3012r. (nr [...]) o wydaleniu skarżącego z Rzeczypospolitej Polskiej, do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Stan faktyczny sprawy jest następujący: A.N. (obywatel [...]) złożył w dniu [...] czerwca 2012r, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku oświadczył, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdzie został oskarżony o zabójstwo R. (zięcia byłego prezydenta [...]). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2012r. (nr [...]) odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o jego wydaleniu z terytorium Polski. W dniu [...] grudnia 2012r. cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Polski. Pismem z dnia [...] grudnia 2012r., które wpłynęło do organu [...] grudnia 2012r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu z Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy z 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012r. poz. 680). Oświadczył, że w kraju pochodzenia jest poszukiwany za rzekomy zamach. Dodał, że sytuacja w [...] "gwałtownie się pogorszyła" i nie może tam wrócić. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] stycznia 2013r. (nr [...]) odmówił wstrzymania wykonania swojej decyzji z [...] sierpnia 2012r. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez skarżącego, decyzją z dnia 4 lutego 2013r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Zdaniem organu orzekającego w tej sprawie we wniosku z [...] grudnia 2012r. skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych faktów lub okoliczności, które pojawiły się po zakończeniu poprzedniego postępowania uchodźczego (wszczętego przez cudzoziemca wnioskiem z [...] czerwca 2012r.), świadczących o niebezpieczeństwie jego prześladowania w kraju pochodzenia, bądź też ryzyku doznania poważnej krzywdy. W obu wnioskach cudzoziemiec oświadczył bowiem, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia, ponieważ został tam oskarżony o zabójstwo zięcia byłego prezydenta kraju. Okoliczność ta została już rozpatrzona przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w "pierwszym" postępowaniu wszczętym wnioskiem z [...] czerwca 2012r. W ocenie organu skarżący drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył wyłącznie w celu zakłócenia wykonania ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2012r. o wydaleniu z terytorium RP. Zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania tej ostatecznej decyzji, do czasu zakończenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, wszczętej wnioskiem z [...] grudnia 2012r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na tę decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Organowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 k.p.a. przez nierozpoznanie całego materiału dowodowego i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunków uprawniających do objęcia go ochroną międzynarodową oraz prawa materialnego tj. art. 13, art. 15, art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w rozpatrywanym stanie faktycznym zaistniały przesłanki do odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu skargi skarżący ograniczył się do przedstawienia stanu faktycznego sprawy (daty wniosków i decyzji) oraz treści przepisów prawa materialnego, którym jego zdaniem uchybił organ administracji. Podkreślił, że zarzucanego czynu nie popełnił. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Co prawda zarzuty skargi zostały tak skonstruowane jakby dotyczyły decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, nie mniej jednak pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2013r. zatytułowanym "skarga" ukierunkował zarzuty na decyzję o odmowie wstrzymania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP. Nie mniej jednak Sąd – mimo powyższego sprecyzowania skargi - nie dostrzegł naruszeń prawa materialnego i procesowego zarzuconych organowi zarówno w skardze, jak i piśmie uzupełniającym. Nie dopatrzył się też z urzędu podstaw uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2012r. w części, w jakiej orzekała o wydaleniu skarżącego z Polski. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy wnioskodawca złoży kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (art. 33 ust. 5 tej ustawy). Wynika z tego, że złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wywołuje tych samych skutków prawnych, co złożenie pierwszego wniosku, a w szczególności nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu cudzoziemca. Wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu jest możliwe dopiero wówczas, gdy cudzoziemiec wykaże, że 1) za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia jego słuszny interes, 2) wstrzymanie wykonania nie jest sprzeczne z interesem społecznym oraz 3) złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub zakłócenia wykonania tej decyzji. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że skarżący kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył w celu opóźnienia wykonania ostatecznej decyzji o jego wydaleniu. Jak wynika z akt sprawy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu skarżący złożył w toku postępowania wszczętego jego drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w RP. We wniosku tym cudzoziemiec nie przedstawił żadnych nowych okoliczności uzasadniających objęcie go ochroną międzynarodową, dotychczas nierozpatrzonych przez organ. Tymczasem te wszystkie okoliczności podawane wcześniej, jak i obecnie, były przedmiotem badania organu w poprzednim postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy i organ w ostatecznej decyzji w tym przedmiocie doszedł do przekonania, że nie istnieją podstawy do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową, natomiast wystąpiły przesłanki do jego wydalenia. Wobec tego w pełni uprawnione było stwierdzenie organu – bo w zasadzie jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia na tej przesłance organ oparł swoją decyzję – że obecny wniosek w istocie zmierza do zakłócenia wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu skarżącego. W świetle – jak należy domniemywać – zgromadzonego materiału dowodowego w obecnym postępowaniu skarżący bowiem nie uzyska oczekiwanej ochrony na terytorium RP. Dalej, co Sąd podnosi z urzędu, we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu nie wykazał swojego słusznego interesu, który uzasadniałby oczekiwane przez niego rozstrzygnięcie. Z tej również przyczyny wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu skarżącego na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy byłoby niedopuszczalne. Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących niedostatecznego wyjaśnienia przez organ administracji okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Według art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wynika z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd podkreśla, że ciężar dowodu, a więc konieczność wykazania okoliczności, w których cudzoziemiec upatruje swój "słuszny interes" i "brak sprzeczności z interesem społecznym", spoczywa na cudzoziemcu, dlatego, że to on zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu). Wyjaśnia jednocześnie, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony" jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej dotyczącej nadania statusu uchodźcy. Organ administracji rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu jest zobowiązany zbadać istnienie przesłanek z art. 33 ust. 4 ustawy, nie może natomiast weryfikować wydanej uprzednio ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu. Postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu ma bowiem charakter akcesoryjny względem postępowania głównego, jakim jest postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy. Jego funkcją jest przyznanie cudzoziemcowi ochrony tymczasowej jedynie na czas potrzebny organowi do merytorycznego rozpatrzenia kolejnego wniosku uchodźczego. W konsekwencji ustalenia faktyczne dokonywane przez organ w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji powinny nawiązywać do treści wniosku statusowego cudzoziemca, jednakże działanie to nie powinno zastępować czynności wyjaśniających, które spoczywają na Szefie Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ prowadzący powyższe postępowanie ma obowiązek wziąć pod uwagę okoliczności związane ze złożeniem wniosku statusowego, jak również ocenić powody wystąpienia o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu podane przez cudzoziemca we wniosku (art. 44 ust. 5 ustawy), nie może jednak w tym postępowaniu ustalać, czy cudzoziemiec spełnia warunki do objęcia go jedną z przewidzianych w ustawie form ochrony. Korzystanie przez cudzoziemca z uprawnienia do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu w sposób instrumentalny, sprzeczny z zasadami, na których opiera się procedura wystąpienia z ponownym wnioskiem statusowym, może wskazywać na świadome nadużycie przepisów procedury uchodźczej. To, że przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony dopuszczają składanie wniosków ponownych nie oznacza, że art. 33 ust. 4 i art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawniają stronę do uruchamiania procedury uchodźczej w oderwaniu od podstaw przyznawania cudzoziemcowi ochrony na terytorium Polski. Przepis art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przeciwdziała tego typu zachowaniom, w związku z czym stwierdzenie w toku postępowania, że złożenie przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu miało na celu opóźnienie (zakłócenie) wykonania tejże decyzji, dawało organowi administracji podstawę do odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.