IV SA/Wa 539/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C.z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Decyzją Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. znak [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie wszczęte na wniosek H. M. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez J. B. i G. J., właścicieli działki nr [...]. Od decyzji tej wpłynęło odwołanie H. M., która wskazała, że wydane orzeczenie jest wadliwe, ponieważ nie było podstaw do umorzenia postępowania. W ocenie odwołującej, sąsiedzi tj. właściciele działki [...] nie dokonali przywrócenia stosunków wodnych na gruncie i nie zabezpieczyli jej gruntu przed zalewaniem. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W obszernym uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazano, że H. M. (obecnie M.) wnioskiem z dnia 21 lipca 2000r. wystąpiła w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A., stanowiącej jej własność, przez J. B. i G. J., właścicieli działki nr ew. [...] w tej samej miejscowości. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Wójt Gminy C. nakazał J. B. przywrócenie stosunków wodnych na części działki nr ew. [...] położonej we wsi A., poprzez wybudowanie (od drogi przez wieś wzdłuż granicy działki około 20mb.) murka oporowego bądź rowu, uniemożliwiającego przedostawanie się wody deszczowej z działki nr ew. [...], należącej do J. B. na działkę sąsiednią. Wskazano także, że w dniu 7 sierpnia 2012r. do Wójta Gminy C. wpłynęło pismo H. M., w którym zakwestionowała ona prawidłowość wykonania murka. Natomiast, jak ustalił organ I instancji, decyzja z dnia [...] lipca 2001 r. została wykonana, między działkami stron nie występuje już stan naruszenia stosunków wodnych, więc prowadzone w sprawie postępowanie jest bezprzedmiotowe. Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 roku Nr 239, poz. 2019 ze zm.) właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, nie może również odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W sytuacji - gdy doszło do naruszenia stosunków wodnych, organ ma dwie możliwości: po pierwsze może nakazać naruszającemu wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, po drugie - może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego. Zgodnie z powyższym przepisem organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania, wydał w dniu [...] lipca 2001 r. decyzję Nr [...] nakazującą J. B. przywrócenie stosunków wodnych na części działki nr ew. [...] położonej we wsi A., poprzez wybudowanie (od drogi przez wieś wzdłuż granicy działki około 20mb.) murka oporowego bądź rowu, uniemożliwiającego przedostawanie się wody deszczowej z działki nr ew. [...], należącej do J. B. Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji, w związku ze zwłoką w realizacji obowiązku nałożonego ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., pismami z dnia 16 kwietnia 2002r., z dnia 29 września 2003r., z dnia 22 kwietnia 2004r. wzywał J. B. do wykonania nałożonego obowiązku. Ponadto postanowieniem z dnia [...] mają 2004r. organ I instancji nałożył na J. B. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Pismem z dnia 7 lipca 2005r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego potwierdził wykonania przez J. B. murka oporowego, który "uniemożliwia przedostawanie się wody opadowej z działki Pana B. na działkę Pani M. co spełnia nakaz wynikający z decyzji Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001. W związku z kolejnymi wystąpieniami H. M. organ I instancji podejmował działania mające na celu przeprowadzenie wizji lokalnej na przedmiotowej nieruchomości. Oględziny przeprowadzone w dniu 26 lutego 2008r. wykazały, że czynności podjęte przez J. B. w związku z obowiązkiem nałożonym ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nie doprowadziły jednak do wyeliminowania stanu niezgodnego z prawem, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] maja 2008r. Wójt Gminy C. nałożył na J. B. grzywnę w wysokości 5000 zł oraz wezwał do wykonania nałożonego obowiązku. W związku ze złożonymi przez J. B. nowymi dokumentami w sprawie, a także wnioskiem o anulowanie nałożonej grzywny, organ I instancji ustalił na dzień 19 sierpnia 2008r. wizję na gruncie w celu określenia, czy został wykonany nałożony decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nakaz przywrócenia stosunków wodnych na części działki nr [...] poprzez wybudowanie rowka uniemożliwiającego przedostawanie się wody deszczowej na ww. nieruchomość. Z uwagi na wniosek H. M. o odwołanie wizji wyznaczonej na dzień 19 sierpnia 2008r. z ważnych powodów rodzinnych, organ I instancji wyznaczył wizję na dzień 26 września 2008r. Podczas wizji ustalono, że na działce nr [...], stanowiącej własność J. B. w odległości 60cm od granicy z działką P. H. M. ułożone zostały rynny PCV o średnicy 110 mm - wzdłuż granicy w odległości 1,5m od drogi i działki A. G. Ponadto w odległości ok. 10m od granicy z działką stanowiącą własność A. G. zostało wykonane odejście rurą PCV długości 16m do własnego oczka wodnego. Została również wykonana próba drożności odwodnienia poprzez wlanie ok. 3 wiader wody do rynny, która wykazała brak drożności na odcinku odejścia od rury PCV do oczka wodnego. W związku z powyższym w protokole zalecono udrożnienie systemu odwadniającego, ustabilizowanie rynny w gruncie, aby woda wpływała bezpośrednio do rynny, wykonanie odwodnienia na całej długości działki graniczącej z nieruchomością H. M. W dniu 22 października 2008r. została przeprowadzona kolejna wizja w terenie celem sprawdzenia wykonania zaleceń zawartych w protokole z dnia 26 września 2008r. Kontrola wykazała, że wykonane odwodnienie jest drożne. Nie zostało natomiast wykonane ułożenie rynny na odcinku dwóch metrów od ulicy (na długości z działką H. M.), ponieważ ukształtowanie terenu nie pozwala na samoczynny spływ wody. Zostało zaś wykonane zabezpieczenie poprzez wkopanie blachy celem zatrzymania strumienia w czasie dużych opadów o spadku blachy w kierunku działki J. B. W protokole zalecono, aby na bieżąco były usuwane liście oraz inne zanieczyszczenia, które mogłyby prowadzić do uniemożliwienia spływu wód opadowych do oczka wodnego. Pismem z dnia 20 listopada 2008r., w związku z kwestionowaniem przez H. M. wykonanych zabezpieczeń, Wójt Gminy C. zawiadomił H. M. o konieczności powołania specjalisty w zakresie naruszenia stosunków wodnych. W dniu 28 lipca 2009r. do organu I instancji wpłynęła opinia firmy I. sp. z o.o. (wybranej w sprawie) w sprawie naruszenia stosunków wodnych, w której stwierdzono, iż "Istnieje możliwość spływu wód powierzchniowych z działki nr [...] (właśc. B.) na działkę [...] (właśc. p. M.). Ukształtowanie terenu działki [...] tworzy obszar na skoncentrowany odpływ wody w kierunku działki [...]. Rynna nie zapewnia odprowadzenia całości wód opadowych. Ogrodzenie z bloczków postawionych na gruncie nie zapewnia szczelności, przypadkowego osunięcia itp." Pismem z dnia 17 stycznia 2011r. Wójt Gminy C. wezwał J. B. do wykonania ww. decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. zgodnie z opinią I. sp. z o.o., w terminie do 25 lutego 2011r., a następnie pismem z dnia 22 lutego 2011r, wyznaczył nowy termin do wykonania decyzji, tj. do dnia 31 marca 2011 r., zaś pismem z dnia 30 marca 2011r. termin został przedłużony do dnia 30 kwietnia 2011r. Następnie organ i instancji podejmował szereg czynności mających na celu przeprowadzenie wizji na gruncie z udziałem stron postępowania. W wyniku niemożności stawienia się lub nieobecności stron w wyznaczanych przez organ kolejnych terminach wizji, wyznaczane wizje nie mogły zostać przeprowadzone. Dopiero w dniu 11 czerwca 2012r. odbyła się kontrola wykonania obowiązków nałożonych ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. w zakresie wykonania wzdłuż granicy działek nr [...] i nr [...] szczelnej podmurówki ogrodzenia o wysokości 15-20cm ponad teren. Przeprowadzona kontrola potwierdziła, że wysokość podmurówki jest zgodna z zaleceniem Wójta Gminy i wynosi powyżej 15cm ponad teren działki nr [...] oraz jest posadowiona co najmniej 25cm poniżej terenu działki nr [...]. W wyniku kontroli stwierdzono ubytek w cokole ogrodzenia (podmurówce) od strony ulicy [...] na długości 18cm. J. B. oświadczył, iż ubytek zostanie usunięty w terminie 14 dni od dnia kontroli. Następnie w dniu 13 lipca 2012r. została przeprowadzona kontrola poprawienia przez J. B. uchybień stwierdzonych podczas kontroli w dniu 11 czerwca 2012r. W wyniku ponownej kontroli stwierdzono usunięcie ubytku w podmurówce oraz usunięcie ziemi na kratce ściekowej, co pozwoliło na sprawdzenie drożności rowu odwadniającego poprzez wlanie do rowu trzech wiader wody, która spłynęła rurą do oczka wodnego na działce nr [...] należącej do J. B. Kontrola odbyła się z udziałem H. M. Kolegium stwierdziło, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie, w tym przeprowadzone kontrole wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., wykazało, że ww. decyzja Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. została wykonana, a między działkami nie występuje już stan naruszenia stosunków wodnych. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania jest w świetle treści powyższego przepisu bezprzedmiotowość postępowania, przy czym w razie jej stwierdzenia organ obligowany jest wydać decyzję, o której mowa w tym przepisie. Wskazuje na to użyte przez ustawodawcę słowo "wydaje", a nie "może wydać". Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw prawnych do rozpoznawania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie co do istoty — pozytywne czy też negatywne. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Do tych ostatnich należy m.in. sytuacja, w której dana sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tejże decyzji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2012r., sygn. akt II SA/Bd 102/12, publ. LEX nr 1138305). Odnosząc powyższe okoliczności do niniejszej sprawy Kolegium podało, że decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Wójt Gminy C. nakazał J. B. przywrócenie stosunków wodnych na części działki nr ew. [...] położonej we wsi A., poprzez wybudowanie (od drogi przez wieś wzdłuż granicy działki około 20mb.) murka oporowego bądź rowu, uniemożliwiającego przedostawanie się wody deszczowej z działki nr ew. [...], należącej do J. B., a jak wykazało przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie, decyzja ta została wykonana. W związku z tym postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Dodatkowo SKO stwierdziło, że kwestia usunięcia skarpy może być rozpatrywana przez sąd powszechny właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości, w trybie art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego, a nie przez organ administracji publicznej. W związku z tym brak było podstaw do orzekania w niniejszej sprawie w przedmiocie usunięcia skarpy usypanej - jak wskazuje odwołująca - przez J. B. Ponadto w sprawie ustalenia przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami organ odwoławczy wskazał, iż kwestie te rozstrzygane są w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. wniosła H. M. W skardze podniesiono, że decyzja jest stronnicza i niezgodna z prawem. Skarżąca podniosła, że właściciele działki nr [...] nie wykonali prawidłowo decyzji Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. nakazującej przywrócenie stosunków wodnych. Ponadto skarżąca wskazała, że przez 11 lat Wójt Gminy C. nie doprowadził do prawidłowego wykonania decyzji. Podkreśliła także, że obowiązek wykonania decyzji z 2001 roku powinien być nałożony nie tylko na J. B., ale również na G. J., która jest współwłaścicielką działki [...]. Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem decyzja z 2001 r. nie została prawidłowo wykonana, a zatem nie było podstaw do umorzenia postępowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż zasługuje ona na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, co podało również SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powyższe odnosi się jednak wyłącznie do postępowania administracyjnego, które się toczy. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak też z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że umorzone zostało postępowanie wywołane wnioskiem H. M. (obecnie M.) z dnia 21 lipca 2000r. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A., stanowiącej jej własność, przez J. B. i G. J., właścicieli działki nr ew. [...]. Jak jednak wynika z akt sprawy postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r., którą nakazano J. B. przywrócenie stosunków wodnych na części działki nr ew. [...] położonej we wsi A., poprzez wybudowanie (od drogi przez wieś wzdłuż granicy działki około 20mb.) murka oporowego bądź rowu, uniemożliwiającego przedostawanie się wody deszczowej z działki nr ew. [...], należącej do J. B. na działkę sąsiednią. Skoro postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej z 2000 roku zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. to nie było możliwe umorzenie tego postępowania w roku 2012, ponieważ postępowanie to już się nie toczyło. Z akt sprawy wynika, że skarżąca już po wydaniu decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. składała szereg pism, z których wynika, że nie była zadowolona ze sposobu wykonania decyzji z 2001 r. W tej sytuacji organy administracji zajmujące się sprawą powinny były rozważyć, czy H. M. nie wnioskowała o wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązków nałożonych ostateczną decyzją Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Organy administracji nie mogły natomiast umorzyć postępowania, które już się nie toczyło ponieważ zostało zakończone ww. ostateczną decyzją Wójta Gminy C. W ponownym postępowaniu organy administracji muszą jednoznacznie wyjaśnić, czy obecnie toczy się jakiekolwiek postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez J. B. i G. J., właścicieli działki nr [...], czy też chodzi wyłącznie o wykonanie ostatecznej decyzji wydanej w tej sprawie w 2001 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.