IV SA/Wa 54/15
WyrokWSA w Warszawie2015-04-22
Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Łukasz Krzycki, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości wydane na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych, było obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości wydane na rzecz Państwa na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w celu budowy budynków mieszkalnych z częścią usługową, zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie było obarczone wadą rażącego naruszenia prawa. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych była uprawnionym podmiotem do złożenia wniosku, a cel wywłaszczenia odpowiadał przesłankom ustawowym. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju utrzymującej w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z 1958 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania przy wydaniu orzeczenia o wywłaszczeniu, kwestionując m.in. cel wywłaszczenia, uprawnienie wnioskodawcy (G. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych) oraz brak należytego zebrania materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...]. Minister Infrastruktury i Rozwoju, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B. T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...], nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. G., oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...]m², stanowiącej własność B. Z..
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. na podstawie art. 14 i art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) oraz po przeprowadzeniu w dniu [...] rozprawy wywłaszczeniowej, orzekło wywłaszczenie na rzecz Państwa – G. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. nieruchomości położonej w G., przy ul.[...]., karta mapy [..], nr parceli [...]o powierzchni [...]m², wpisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. nr [...]. Jednocześnie wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości polega na odjęciu prawa własności B. Z. W uzasadnieniu orzeczenia PWRN w G. podało, że G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w G. złożyła wniosek z dnia [...]o wywłaszczenie szeregu nieruchomości w G. przy ul. G. w skład których wchodzi również i przedmiotowa nieruchomość. Nieruchomość przeznaczona jest w Planie Inwestycyjnym na 1961 r. GDBOR pod budownictwo mieszkaniowe.
Pismem z dnia [...]B.T. ( zmiana nazwiska zgodnie ze odpisem aktu małżeństwa) wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia wskazując na naruszenie art. 3, art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z art. 4, art. 5, art. 6, art. 57 § 1 i art. 98 k.p.a. (według stanu na dzień wydania orzeczenia).
Postanowieniem z dnia [...] SKO w G. przekazało w/w wniosek do rozpatrzenia według właściwości Wojewodzie P., który z kolei przekazał go postanowieniem z dnia [...] do rozpatrzenia Ministrowi Budownictwa.
Pismem z dnia [...] wnioskodawczyni zmodyfikowała wniosek, żądając stwierdzenia, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne.
Decyzją z dnia [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uznając się za organ niewłaściwy, umorzył postępowanie i pismem z dnia [...] przekazał Wojewodzie P. akta przedmiotowej sprawy. Wojewoda P. wnioskiem z dnia [...]wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a Wojewodą P.. Rozstrzygnięciem z dnia [...]Prezes Rady Ministrów wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku B. T. jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...], na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...], nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul. G., oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...], stanowiącej własność B. Z..
W uzasadnieniu wymienionej decyzji Minister podkreślił, że istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia była budowa budynków mieszkaniowych wraz z częścią usługową (sklep ogólno-spożywczy, sklep obuwniczy, sklep drogeryjny, sklep elektroniczny, usługowy punkt radiotechniczny), a więc realizacje budownictwa mieszkaniowego z elementami infrastruktury handlowo-usługowej. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowanej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Minister zaznaczył, że analiza powołanego przepisu daje podstawę do twierdzenia, że ustawodawca zawarł dwojakiego rodzaju przesłanki dające podstawę do dokonania wywłaszczenia. Przepis art. 3 ust. 1 wprowadza ogólne przesłanki dopuszczające wywłaszczenie nieruchomości, do których należy: niezbędność na cel użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Natomiast przepis art. 3 ust. 2 ustawy zawiera dodatkową przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości na obszarze miast: realizację na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Przepisu art. 3 ust. 2 nie można odczytywać w oderwaniu od treści ustępu 1. Na zasadność takiego twierdzenia wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w ustępie 2 wyrażeniem "również", przez co następuje odesłanie do ustępu 1.
Minister stwierdził, że w niniejszym przypadku wywłaszczenia dokonano na cele art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Jak zauważył organ nadzoru niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel wywłaszczenia potwierdzało zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. – Wydział Architektury i Nadzoru Budownictwa, wydane w zgodzie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.
Następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 w/w ustawy o wywłaszczenie dla planowanej realizacji budownictwa ogólno-miejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego mógł się ubiegać tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie ubiegającym się o wywłaszczenie była G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w G., a więc państwowa jednostka administracyjna, posiadająca odpowiednie środki w budżecie na ten cel. Zgodnie bowiem z treścią § 24 ust. 1 zarządzenia nr 141 Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lipca 1958 r. w sprawie organizacji i uprawnień służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych, dyrekcje budowy osiedli robotniczych w zakresie zadań objętych planem terenowym (budżetem terenowym) powoływało prezydium właściwej rady narodowej. Dyrekcje budowy osiedli robotniczych dla województwa, powiatów, miast, osiedli lub dzielnic powoływało prezydium wojewódzkiej rady narodowej i dyrekcje te były bezpośrednio podporządkowane prezydium właściwych rad narodowych (§ 28 ust. 2 zarządzenia).
W związku z powyższym Minister uznał, że G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych mogła być podmiotem, który mógł się ubiegać o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Stosownie bowiem do treści § 17 ust. 1 pkt 3 w/w zarządzenia, dyrekcje budowy osiedli robotniczych mogły wykonywać służbę inwestycyjną w razie prowadzenia działalności inwestycyjnej mającej charakter stały i polegającej na budowie i rozbudowie osiedli, dzielnic miejskich, zespołów domów mieszkalnych łącznie z budową i rozbudową innych obiektów budownictwa miejskiego.
W świetle powyższych ustaleń Minister stwierdził, że zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Ponadto organ nadzoru uznał za dokonane wypełnienie przez G. Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych, jako wnioskodawcę wywłaszczenia, obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Zaznaczył, że wprawdzie nie zachował się materiał dowodowy postępowania ugodowego, to jednak z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...]nr [...] G. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych wynika, że była właścicielka B. Z. – w odpowiedzi na pismo z dnia [...] zawierające ofertę dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości – nie wyraziła zgody na jej sprzedaż. Organ wskazał, że również zachowane zostały pozostałe wymogi procedury wywłaszczeniowej wynikające z przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a mianowicie zawiadomieniem z dnia [...] poinformowano strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i wyznaczeniu na dzień [...] rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, z protokołu której wynika, że była właścicielka przedmiotowej nieruchomości nie stawiła się na rozprawę.
Ponadto Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że organ wywłaszczeniowy wydając zakwestionowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie z dnia [...] zastosował przepis art. 22 ust. 2 w/w ustawy i orzekł wyłącznie o wywłaszczeniu, odraczając ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...]
Konkludując, organ nadzoru stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, nie wypełnia przesłanek nieważności ujętych w art. 156 § 1 k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku B. T., Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Podkreślił, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była, zgodnie z treścią zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...], budowa budynków mieszkalnych z częścią usługową na terenie położonym w G., ul [...] nr [...] oraz oba narożniki ul. [...]. i [...].. Do części usługowej przewidziano sklep ogólno-spożywczy, sklep papierniczy, sklep obuwniczy, drogerię, sklep elektrotechniczny, punkt usług radiotechnicznych. Lokalizacji szczegółowej dokonano zgodnie z ustaloną lokalizacją ogólną. W ocenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju, niewątpliwie cel ten mieści się w zakresie wskazanym regulacją art. 3 ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy. Z treści wniosku G. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia [...]. o wywłaszczenie nieruchomości w G. przy ul. [...] i ul [...]wynika, że nieruchomości te przeznaczone były w Planie Inwestycyjnym [...] roku pod budownictwo mieszkaniowe dla Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G.. W ocenie organu nadzoru zostało w sposób dostateczny wykazane, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji planowanego budownictwa mieszkaniowego z częścią usługową.
Za nieuprawniony uznał Minister Infrastruktury i Rozwoju zarzut, że organ nadzoru wadliwie przyjął, iż G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Wskazał, że uprawnienia dyrekcji budowli osiedli robotniczych do występowania z wnioskami o wywłaszczenie nieruchomości w okresie ich działania są powszechnie akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 03 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1008/12, wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2073/11).
Odnosząc się do zarzutu skarżącej B. T. nieustalenia, czy G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych posiadała odpowiednie środki na realizację inwestycji oraz wypłatę odszkodowań, organ nadzoru zauważył, że fakt wypłaty odszkodowania nigdy nie był kwestionowany przez stronę, dlatego nie ma podstaw do uznania, ze podmiot ubiegający się o wywłaszczenie nie posiadał odpowiednich środków na ten cel. Ponadto organ zaznaczył, że we wniosku do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] wskazano, iż środki na zapłacenie odszkodowania przewidziane są w Planie Inwestycyjnym (tytuł [..] konto [...]), a zatem organ orzekający o wywłaszczeniu posiadał wszelkie informacje dotyczące stanu finansowego G. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych.
W skardze na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] B. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie prawa materialnego:
- art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70), zwanej dalej: ustawa wywłaszczeniowa, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że jeśli wywłaszczenie nastąpiło na cele budownictwa mieszkaniowego w oparciu o art. 3 ust. 2 ustawy, nie jest wykluczone, że nastąpiło ono również na cele wywłaszczenia określone w art. 3 ust. 1 ustawy, podczas gdy cele wywłaszczenia określone w powyższych artykułach są od siebie niezależne i stanowią katalogi rozłączne, a tym samym orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...]. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G., przy ul.[...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;
- art. 3 ust. 2 i art. 15 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych ( dalej jako: GDBOR) była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego, podczas gdy podmiotem uprawnionym było w niniejszym przypadku wyłącznie właściwe prezydium rady narodowej, a tym samym orzeczenie PWRN w G. z dnia [...] . o wywłaszczeniu nieruchomości zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz dowolnej oceny dowodów, co skutkowało także brakiem wyczerpującego i logicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na:
a) błędnym uznaniu, że przed wydaniem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. GDBOR wystąpiła do wnioskodawczyni z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw do wysnucia takiego wniosku,
b) błędnym uznaniu, że nieruchomość wnioskodawczyni była niezbędna na cele planowanego budownictwa mieszkaniowego, podczas gdy materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw do wysnucia takiego wniosku,
c) zaniechaniu wyjaśnienia, czy GDBOR rozporządzało odpowiednimi środkami lub kredytami na uiszczenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy wywłaszczeniowej poprzez błędne uznanie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...]zawierało szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne.
Wskazując na wymienione naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację podniesionych zarzutów. Zwrócono uwagę, że we wniosku o wywłaszczenie jako podstawę wskazano art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Autor skargi zaznaczył, że powołany przez GDBOR przepis był przepisem ogólnym, natomiast art. 3 ust. 2 przewidywał szczególny przypadek, który ograniczał krąg wnioskodawców w odniesieniu do przeznaczenia nieruchomości na cele budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Wskazał, że niemożliwe było wystąpienie na podstawie art. 3 ust. 1 z wnioskiem o wywłaszczenie w celach określonych w ustępie drugim tego artykułu, a zatem już powołanie przez GDBOR tej podstawy prawnej, podczas gdy z treści wniosku wynikał szczególny cel przeznaczenia nieruchomości, powinno prowadzić do oddalenia takiego wniosku. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, skoro we wniosku o wywłaszczenie wskazano jako podstawę prawną art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, a wywłaszczenie nastąpiło na cel określony w art. 3 ust. 2, to doszło do naruszenia przepisów postępowania, a tym samym Minister powinien stwierdzić nieważność orzeczenia z dnia [...].
Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że mając na względzie brak bezpośrednich dowodów na wystąpienie z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i oparcie się jedynie na treści wniosku jak i to, iż jednym z zarzutów wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia PWRN w G. było właśnie naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, Minister w jaskrawy sposób uchybił zasadzie swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia [...] uczestnicy postępowania Gmina Miasta G. i Skarb Państwa reprezentowani przez Prezydenta G., wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Sąd nie stwierdził naruszenia powołanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika jednoznacznie, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W tej sprawie organ ustalił, że badane orzeczenie o wywłaszczeniu nie narusza rażąco prawa ani nie zawiera innych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika stanowisko, które Sąd w pełni podziela, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...]. o wywłaszczeniu nieruchomości.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Sąd nie podzielił zarzutu, iż nie istniały materialnoprawne przesłanki wywłaszczenia. Organ wykazał, że wywłaszczenie było dopuszczalne w świetle art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 70) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...]., nr [...]o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G. przy ul.[...], oznaczonej jako parcela nr [...]o powierzchni [...], stanowiącej własność B. Ż..
Zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia była budowa budynków mieszkaniowych wraz z częścią usługową (sklep ogólno-spożywczy, sklep obuwniczy, sklep drogeryjny, sklep elektroniczny, usługowy punkt radiotechniczny), a więc realizacja budownictwa mieszkaniowego z elementami infrastruktury handlowo-usługowej. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1-2 ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowanej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Sąd podziela stanowisko organu, że analiza powołanego przepisu daje podstawę do twierdzenia, że ustawodawca zawarł dwojakiego rodzaju przesłanki dające podstawę do dokonania wywłaszczenia. Przepis art. 3 ust. 1 wprowadza ogólne przesłanki dopuszczające wywłaszczenie nieruchomości, do których należy: niezbędność na cel użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Natomiast przepis art. 3 ust. 2 ustawy zawiera dodatkową przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości na obszarze miast: realizację na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Przepisu art. 3 ust. 2 nie można odczytywać w oderwaniu od treści ustępu 1. Na zasadność takiego twierdzenia wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w ustępie 2 wyrażeniem "również", przez co następuje odesłanie do ustępu 1. Słusznie zatem Minister stwierdził, że w niniejszym przypadku wywłaszczenia dokonano na cele art. 3 ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy.
Zasadnie również organ nadzoru uznał, że wykazana została także niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel. Z zachowanych akt wywłaszczeniowych, w tym z mapy przyjętej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. do ewidencji w dniu [...]i opatrzonej numerem ewid. [...]wynika, że działka nr [...]przy ul. [...]., wpisana w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. Kw nr [...], stanowiąca własność B. Ż. (po zmianie nazwiska T.), zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...]. wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. – Wydział Architektury i Nadzoru Budownictwa, wynika, że w/w działka skarżącej, zgodnie z ustaloną lokalizacją ogólną przeznaczona została pod budowę budynków mieszkalnych z częścią usługową. Zauważyć należy, że procedura wydawania zaświadczenia lokalizacji szczegółowej inwestycji była uregulowana przepisami zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. (M. P. Nr 67, poz.408), wydanym na podstawie § 2 uchwały nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M. P. Nr 67, poz. 407).
Nieuprawniony jest również zarzut, że organ nadzoru wadliwie przyjął, iż G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy, wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a o wywłaszczenie ubiegać się mógł zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. W sprawie niniejszej wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na rzecz Państwa, na wniosek G. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych, a więc państwowej jednostki organizacyjnej, posiadającej odpowiednie środki w budżecie na ten cel. Dyrekcje budowy osiedli robotniczych powoływane były przez prezydia rad narodowych i były one bezpośrednio podporządkowane prezydiom właściwych rad narodowych. Wykonywały one służbę inwestycyjną w zakresie prowadzenia działalności inwestycyjnej mającej charakter stały i polegający na budowie i rozbudowie osiedli, dzielnic miejskich, łącznie z budową innych obiektów budownictwa miejskiego. Zdaniem Sądu Dyrekcja była podmiotem, który mógł wystąpić z wnioskiem o wywłaszczenie zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. Nadto wskazać należy, że uprawnienia dyrekcji budowli osiedli robotniczych do występowania z wnioskami o wywłaszczenie nieruchomości w okresie ich działania są powszechnie akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 03 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1008/12, wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2073/11).
Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło