IV SA/Wa 55/18
WyrokWSA w Warszawie2018-04-18
Skład orzekający: Joanna Borkowska, Kaja Angerman, Alina Balicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, skierowana do dyrektora zespołu szkół, może zostać uznana za nieważną z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną postępowania, a także czy umorzenie postępowania w części dotyczącej wycięcia drzew było rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, skierowana do dyrektora zespołu szkół, nie jest dotknięta wadą nieważności z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną. Dyrektor szkoły, jako organ reprezentujący jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, może być stroną postępowania. Ponadto, umorzenie postępowania w części dotyczącej wycięcia drzew było uzasadnione jego bezprzedmiotowością, co nie stanowi rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Dyrektor Zespołu Szkół zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta z 2014 r., którą nałożono na Dyrektora Zespołu Szkół administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew. Skarżący zarzucił, że decyzja Burmistrza była wadliwa, ponieważ skierowano ją do osoby niebędącej stroną postępowania (dyrektora zamiast Zespołu Szkół) oraz że umorzenie postępowania w części dotyczącej wycięcia drzew było rażącym naruszeniem prawa. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że dyrektor szkoły jako reprezentant jednostki nieposiadającej osobowości prawnej mógł być stroną, a umorzenie postępowania było uzasadnione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant ref. staż. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Dyrektora Zespołu Szkół [...] w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej organ) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] (dalej skarżący) w związku z wydaną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Burmistrza Miasta [...] - utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r.
Stan sprawy był następujący:
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., Burmistrz Miasta [...] wymierzył Dyrektorowi Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] , ul. Kościuszki [...] , [...] , administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 446 734,84 zł (słownie: jeden milion czterysta czterdzieści sześć tysięcy siedemset trzydzieści cztery złote, 84/100) za zniszczenie 22 szt. drzew rosnących na terenie nieruchomości o nr ew. [...] , stanowiącej teren Zespołu Szkół [...] w [...] , spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, odroczył uiszczenie kary na okres 3 lat, umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. dotyczące wycięcia 3 szt. drzew na terenie nieruchomości o nr ew. [...], stanowiącej teren Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr [...] w [...] .
W dniu 13 kwietnia 20017r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr [...] w [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 oraz art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W treści wniosku wskazano, iż adresatem decyzji powinien być podmiot, który może uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody czyli posiadacz nieruchomości. Wobec powyższego dyrektor zespołu szkoły nie może być adresatem decyzji wymierzającej karę za zniszczenie drzew, a wadliwość decyzji polega na skierowaniu jej do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Zarzucono także naruszenie przepisu art. 105 § 1 Kpa, bowiem strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i w tym zakresie Burmistrz Miasta [...] powinien odmówić nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na stronę postępowania, a więc zakończyć postępowanie merytorycznie, a nie przez umorzenie.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Burmistrza Miasta [...] .
Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając, że brak imiennego wskazania dyrektora zespołu szkół nie zmienia istoty decyzji, która dotyczy każdej osoby pełniącej funkcję dyrektora zespołu szkół. Postępowanie przeprowadzono z udziałem podmiotu, który uznano - a nie ZSP [...] - za stronę wbrew treści art. 28 i 29 Kpa co stanowi rażące naruszenie prawa i z tego powodu koniecznym jest stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący wywiódł, że w przypadku gdy stroną jest jednostka organizacyjna należy określić ją przez podanie jej nazwy i siedziby. Jeżeli tego nie uczyniono i jako stronę wskazano osobę nie będącą stroną, to decyzja jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony przez Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] Kolegium wskazało, iż zgodnie z obowiązującym w dacie wydawania decyzji art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.) m.in. burmistrz wymierza administracyjną karę pieniężną m.in. za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Art. 84 § 1 ww. ustawy stanowi, iż opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ponosi posiadacz nieruchomości. Zdaniem organu chociaż ww. przepis nie wskazuje adresata decyzji administracyjnej wymierzającej karę pieniężną, to można ją wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości, a więc właścicielowi nieruchomości, bądź jej posiadaczowi.
Odnosząc się do zarzutu skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, gdyż decyzja ma dotyczyć rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach osoby wskazanej decyzji, to jest Dyrektora Zespołu Szkół, organ wyjaśnił, że Burmistrz Miasta [...]decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nałożył karę na Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] , który nie posiada osobowości prawnej, wskazując w decyzji na dyrektora zespołu jako kierującego działalnością szkoły i reprezentującego zespół na zewnątrz. W myśl art. 39 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty między innymi dyrektor szkoły lub placówki w szczególności kieruje działalnością szkoły lub placówki i reprezentuje ją na zewnątrz. (ust 1 pkt 1).
Organ podniósł, ze w myśl art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Dyrektor może zatem reprezentować szkołę na zewnątrz w zakresie stosunków o charakterze administracyjnym, których stroną jest kierowana przez niego szkoła lub placówka (poza stosunkami regulowanymi komentowaną ustawą, przykładowo podać można stosunki z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych czy też podatkowego). Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, iż Burmistrz Miasta [...] nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa w decyzji z dnia [...] marca 2014 r. poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej Dyrektorowi Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] , ponieważ zespół szkół - jako taki - nie posiada osobowości prawnej, a dyrektor jest organem reprezentującym szkołę na zewnątrz. Stąd też należy rozumieć, iż ww. kara została nałożona na Zespół Szkół reprezentowany przez dyrektora, to jest każdego dyrektora zespołu szkół, nie zaś przez Panią H. W. . W sytuacji, gdyby w sentencji decyzji z dnia [...] marca 2014 r. organ I instancji nałożył przedmiotową karę administracyjną imiennie na Panią H. W. - jako dyrektora szkoły - mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo, iż kara została skierowana faktycznie do osoby wymienionej w decyzji poprzez wskazanie jej danych personalnych. Natomiast przy tak sformułowanej decyzji należy uznać, iż kara została wymierzona Zespołowi Szkół, w imieniu którego występuje Dyrektor. Kolegium nie dopatrzyło się zatem wystąpienia w powyższym zakresie rażącego naruszenia prawa, to jest art. 88 w zw. z art. 84 ustawy o ochronie przyrody, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, to jest skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 Kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 Kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W toku prowadzonego postępowania okazało się, iż przedmiotowe drzewa zostały usunięte dużo wcześniej, w oparciu o wydane decyzje administracyjne zezwalające na usunięcie tych drzew. Skoro drzewa objęte były już ostatecznymi rozstrzygnięciami to uczyniło to bezprzedmiotowym prowadzenie postępowania w przedmiocie ich usunięcia bez zezwolenia. W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do rażącego naruszenia art. 105 § 1 Kpa, bowiem organ I instancji, w wyniku ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, był upoważniony do umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.
Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję SKO w [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. wydanej przez Zastępcę Burmistrza działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] i zarzucając jej naruszenie:
1) art. 28 i 29 k.p.a. w związku z art. 88 ust.l pkt 3 i art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, poprzez przyjęcie, że wymierzenie decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektorowi Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew nie jest rażącym naruszeniem prawa, oraz, że decyzja ta została skierowana do strony postępowania administracyjnego;
2) art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie wobec decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. wymierzającej administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew, w sytuacji, gdy w tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa wskazano adresata decyzji, który nie jest stroną postępowania i nie może ponosić odpowiedzialności administracyjnej w postaci zapłaty administracyjnej kary pieniężnej.
1) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że umorzenie postępowania w pkt III decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. dotyczącego wycięcia 3 sztuk drzew na terenie nieruchomości ZSP [...] nastąpiło bez przekroczenia zakresu stosowania tego przepisu,
2) Art. 156 § 1 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie, gdy umorzenie postępowania w pkt III decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. dotyczącego wycięcia 3 sztuk drzew na terenie nieruchomości ZSP [...] w [...] nastąpiło z rażącym przekroczeniem art. 105 § 1 k.p.a.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz o obciążenie go kosztami postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji SKO nie przeanalizowało szczegółowo art. 28 i art. 29 k.p.a., bowiem stroną postępowania i adresatem decyzji powinien być ZSP [...] jako samorządowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Analiza art. 29 wskazuje, że stroną postępowania i adresatem decyzji nie może być dyrektor szkoły, gdyż przepis ten nie daje uprawnień do kierowania decyzji do innych podmiotów niż w nim wymienione, w szczególności do podmiotów reprezentujących samorządowe jednostki administracyjne na zewnątrz.
Zdaniem skarżącego wskazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 105 § 1 kpa nie może być podstawą do umorzenia postępowania przy każdej bezprzedmiotowości postępowania i Burmistrz powinien odmówić nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na stronę postępowania, a więc zakończyć postępowanie merytorycznie, a umorzyć postępowanie.
W odpowiedzi na skargę organ i wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).
Przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym, wyjątkowym środkiem weryfikacji takiego rozstrzygnięcia. Za stanowiskiem takim przemawia ustanowiona w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej k.p.a.), zasada stabilności decyzji ostatecznych, a także wyrażona w tym przepisie reguła, że uchylenie bądź zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Toteż stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. tj. gdy:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Istota nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, o którym mowa w art. 156 k.p.a., wyraża się bowiem w tym, iż celem tego postępowania nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważnościowych, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy. W kontekście wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 Kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prowadziło na wniosek Dyrektora Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] - oparty na treści art. 156 § 1 pkt 2 oraz 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. wydanej przez Zastępcę Burmistrza działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] i odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Zgodnie z obowiązującym w dacie wydawania decyzji art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.) m.in. burmistrz wymierza administracyjną karę pieniężną m.in. za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Art. 84 § 1 ww. ustawy stanowi, iż opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ponosi posiadacz nieruchomości. Zdaniem organu chociaż ww. przepis nie wskazuje adresata decyzji administracyjnej wymierzającej karę pieniężną, to można ją wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości, a więc właścicielowi nieruchomości, bądź jej posiadaczowi.
Postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy k.p.a., który w art. 29 określa, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Są to wobec powyższego podmioty, które mają zdolność uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strony, czyli posiadają tzw. zdolność administracyjnoprawną. Niewątpliwie szkoły nie należą do żadnej z powyższych kategorii, wobec powyższego na gruncie przepisów k.p.a., szkoła prowadzone przez skarżącego nie mogła być uznana za stronę postępowania.
W art. 5 ust. 7 ustawy dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U.2017.2198 j.t.) w brzmieniu z daty wydania decyzji Burmistrza Miasta [...] tj. dnia [...] marca 2014 r. zostało wyraźnie wskazane, że to organ prowadzący szkołę odpowiada za jej działalność. Wynika to bezpośrednio z całości unormowania art. 5, który wprost wskazuje, że szkoły i placówki wchodzące w skład struktury organizacyjnej systemu oświaty - inaczej niż szkoły wyższe oraz wyższe szkoły zawodowe - są pozbawione przymiotu osobowości prawnej. Odnosząc to do uregulowania art. 29 k.p.a. należy wskazać, że nie mogą one również występować w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. To podmiot prowadzący szkołę może jedynie być stroną postępowania administracyjnego i skoro art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty wprowadza jego odpowiedzialność za działalność szkoły to jedynie na niego może zostać nałożony obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W konsekwencji to organ prowadzący szkołę, czyli w niniejszej sprawie Dyrektor Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych [...] w [...] , może być stroną postępowania administracyjnego związanego z nałożeniem kary pieniężnej. Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że treść art. 5 ust. 7 ustawy dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty nie daje żadnych podstaw do uznania Zespołu Szkół prowadzonych przez skarżącego za stronę postępowania, lecz wręcz uzasadnia uznanie skarżącego za taką stronę.
Również z orzecznictwa sądów administracyjnych, na co wskazywało Kolegium, wynika, że to organ prowadzący szkołę jest stroną postępowania o zwrot dotacji. Przykładowo można wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r. (II GSK 281/09 - dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), który wprawdzie nie zajmował się bezpośrednio tą kwestią, lecz nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania, które musiałby uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 p.p.s.a. W sprawie rozstrzyganej przez NSA to właśnie organ prowadzący szkołę był zobowiązany do zwrotu dotacji. Również w innych sprawach sądy administracyjne za stronę uznają organ prowadzący szkoły: WSA w Gliwicach (I SA/Gl 333/12), WSA we Wrocławiu (III SA/Wr 245/12), WSA w Poznaniu (I SA/Po 410/12), WSA w Lublinie (I SA/Lu 384/12).
Skarżący uzasadniając swój zarzut, wskazał jednocześnie, iż możliwym jest sięgnięcie do innych przepisów, które pozwolą na uznanie szkół za stronę postępowania i powołał przykład analogicznego postępowania prowadzonego wobec spółki z ograniczona odpowiedzialnością. Nie można uznać trafności takiego porównania bowiem dotyczy ono podmiotu posiadającego osobowość prawną.
Jak już zostało to wcześniej wskazane k.p.a. nie pozwala na uznanie szkół za stronę postępowania. Również przepisy ustawy o systemie oświaty nie zawierają odmiennej definicji strony postępowania. Oznacza to tym samym, że skarżący chce stosowania przepisów bez wyraźnej podstawy prawnej i to wbrew wyraźnej woli ustawodawcy, który przez odesłanie do k.p.a. jednoznacznie wyraził swą wolę, aby do określenia strony zastosowanie miały jedynie przepisy k.p.a. Jest to przy tym posunięcie logiczne, gdyż trudno uznać, aby zamiarem ustawodawcy było stosowanie dwóch różnych procedur. Oznacza to tym samy, że ten wywód skarżącego nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Jak z powyższego wynika, pierwszy z zarzutów, którego uwzględnienie prowadziłoby do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji, okazał się nieuzasadniony.
Sąd podziela również stanowisko organu zaprezentowane wobec zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., tj, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi. Tym samym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. może wynikać z bardzo różnorodnych przyczyn, ich katalog nie jest zamknięty.
W toku prowadzonego postępowania okazało się, iż przedmiotowe drzewa zostały usunięte wcześniej, w oparciu o wydane decyzje administracyjne zezwalające na usunięcie tych drzew - między innymi w oparciu o decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] oraz z dnia [...] maja 2011 r. o nr [...] .
Sąd podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1564/16, że brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma miejsce wtedy, kiedy zbędne jest orzekanie tj. gdy przedmiot jej nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem. Ponadto, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 491/16, przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] , iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do rażącego naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., bowiem organ I instancji, w wyniku ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, był upoważniony do umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.
Reasumując, Sąd podziela ocenę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] że w kontrolowanej sprawie nie można uznać, iż Burmistrz Miasta [...] orzekając o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej na dyrektora Zespołu Szkól Ponadgimnazjalnych [...] w [...] dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło