IV SA/Wa 552/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Budownictwa z dnia (...) października 2007 r. nr (...); 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r. Minister Infrastruktury po rozpoznaniu wniosku złożonego przez A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia (...) października 2007 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr (...) Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia (...) grudnia 1965 r. o lokalizacji szczególnej parku publicznego im. D. na terenie położonym w K. w dzielnicy "Z.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia (...) października 2007 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Minister Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku złożonego w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia (...) grudnia 1965 r., odmówił stwierdzenia nieważności powyżej opisanej decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. B. Rozpatrując ten wniosek Infrastruktury wskazał, że argumenty podniesione przez A. B. nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i nie wskazują na wystąpienie którejkolwiek przesłanki do stwierdzenia nieważności. A. B. zarzucał decyzji nr (...) Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia (...) grudnia 1965 r. o lokalizacji szczególnej parku publicznego, brak udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym jest przesłanką do wznowienia postępowania, nie zaś do stwierdzenia nieważności decyzji. Potwierdzając powyższe organ powołał się na liczne orzecznictwo NSA dotyczące przesłanek wznowienia postępowania oraz przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania. Organ wskazał, że zarzuty dotyczące nieprawidłowej realizacji inwestycji i kwestii wywłaszczania na rzecz Skarbu Państwa nie dotyczą samej lokalizacji i jako takie nie mogą być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia decyzji stronie, co miałoby spowodować, iż jest ona decyzją nieistniejącą oraz, że dwutygodniowy termin do odwołania się od decyzji dla A. B. nie upłynął, organ wskazał, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwem sądów administracyjnych termin do wniesienia odwołania czy zażalenia dla strony pominiętej w postępowaniu biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie, której zapewniono udział w postępowaniu. Skargę na powyższą decyzją Ministra Infrastruktury z dnia (...) stycznia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji jako rażąco naruszającej zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, 2/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji naruszającej obowiązującą w chwili wydania tej decyzji konstytucyjną zasadę ochrony własności indywidualnej wynikającej z Konstytucji PRL z 1952 r., 3/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji naruszającej zasadę ogólną postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), 4/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji niezawierającej uzasadnienia faktycznego i prawnego, co narusza art. 107 § 1 kpa, 5/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osób nie będących stronami w sprawie; 6/ naruszenie art. 7 kpa poprzez niezgodne z prawdą wyjaśnienie sprawy, w szczególności bezpodstawne domniemanie faktu doręczenia decyzji stronom postępowania. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa przez sprzeczne z tą zasadą rozstrzygnięcie sprawy i przez sprzeczne z ta zasadą uzasadnienie decyzji. Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia (...) października 2007 r. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał szczegółowo postępowanie przed organem oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, powołując się na stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej poglądy uznać można za zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje: Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie, że wadliwość taka ma miejsce musi wynikać z przeprowadzonego postępowania dowodowego. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, przede wszystkim obowiązany jest ustalić, w sposób niepozostawiający wątpliwości, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie. Niezależnie od tego należy podkreślić, iż orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nr (...) Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia (...) grudnia 1965 r. o lokalizacji szczególnej parku publicznego im. D. organ nadzoru miał obowiązek zbadania, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W ocenie Sądu rozstrzygając w sprawie organ nadzoru ograniczył się jedynie do wskazania, że podstawa wskazana we wniosku przez A.B. może być ewentualnie przesłanką do wznowienia postępowania, nie zaś do stwierdzenia nieważności decyzji. Słuszne jest stanowisko organu, że nie można zastosować przesłanki braku udziału strony w postępowaniu jako podstawy do stwierdzenia nieważności, gdyż wykraczałoby to poza zamknięty katalog przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 kpa. Minister Infrastruktury orzekł jednak bez dokonania koniecznej i wszechstronnej analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i nie ustosunkował się do zarzutów wnioskodawcy postępowania nieważnościowego wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru ocenić należy jako obarczone nie tylko naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, ale i art. 8 i 11 kpa. Wprawdzie rolą organu nadzoru nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty – tak jak w postępowaniu zwykłym – a tylko weryfikacja decyzji w nim zapadłych, w nadzwyczajnym trybie – pod kątem wadliwości kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa, ale nie zwalnia to organu nadzoru z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej, zwłaszcza zaś zasad ogólnych kpa. Podstawą wnioskowania organu nadzoru musi być najpierw dokładne ustalenie faktów mających znaczenie dla wyniku sprawy, następnie ich konfrontacja z właściwie wykładanymi przepisami prawa, które zastosowano w postępowaniu zwykłym (w niniejszej sprawie ustawą z dnia 31 stycznia 1961 o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47)). Dopiero wtedy ocenić bowiem można czy rozstrzygnięcie kończące postępowanie zwykłe miało w ogóle oparcie w prawie, bądź czy przy jego wydawaniu prawa rażąco nie naruszono (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a także ustosunkować się w tym świetle do zarzutów wnioskodawcy postępowania nadzorczego. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji, o kosztach zaś na podstawie art. 200 w/w ustawy.