IV SA/Wa 556/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński,, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. "F." Sp. z o. o. w G. zostały zobowiązane do prowadzenia monitoringu środowiska wokół składowiska, uszczelnienia "korków" oddzielających system rowów opaskowych od rowów melioracyjnych, hermetyzacji procesów przeładunku i rekultywacji środowiska. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli T. Z., B. P. i Rada Sołecka wsi W.. B. P. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. i nakazanie G. opracowanie nowej oceny wg wymogów decyzji Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] maja 1998 r. w sposób obiektywny, a do czasu przedstawienia takiej oceny i rozpatrzenia decyzji dotyczących ustalenia strefy ochronnej i wysokości składowiska, zakazu "F." dalszego składowania ich odpadów poprodukcyjnych na składowisku w W.. Wniósł również o uwzględnienie przy opracowaniu oceny wyników badań ludzi i zwierząt wykonanych przez Zakłady Higieny Weterynaryjnej w G. i W., Instytut Weterynaryjny w P., Akademii Medycznej w G.., Poradnię Ekologiczną w G. T. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zobowiązanie "F." w G. do ponownego przedstawienia kompleksowej, obiektywnej i wszechstronnej oceny zgodnej z wymogami decyzji z dnia [...] maja 1998 r., poszerzenie strefy ochronnej do 2000 m i uregulowania przez "F." w G. spraw własnościowych w tej strefie oraz zakazanie "F." w G. dalszego składowania odpadów na składowisku w W. do czasu wykonania pkt 1 i 2 celem zapobieżenia dalszego pogłębiającego się zatruwania ludzi i zwierząt w otoczeniu tego składowiska. Natomiast Rada Sołecka wsi W. wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r., zakazanie G. dalszego dowożenia odpadów na składowisko, poszerzenia strefy ochronnej ponad 2000 m w stosunku do wpływu tego wysypiska na otoczenie. Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia [...] marca 1999 r. utrzymał w mocy przedmiotową decyzję Wojewody [...]. Na decyzję Ministra skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli T. Z., B. P.oraz Rada Sołecka wsi W.. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2001 r. sygn. akt IV SA 778/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] marca 1999 r. Minister Środowiska rozpatrując ponownie sprawę decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zalecając, aby organ na podstawie posiadanych wyników badań monitoringowych ustalił, czy zakres obowiązków nałożonych na G. w zaskarżonej decyzji był wystarczający dla zabezpieczenia środowiska. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda [...] po przeanalizowaniu "Oceny oddziaływania na środowisko składowiska fosfogipsów w W. koło G." wykonanej przez "O." Sp. z o. o. w G. w październiku-listopadzie 1998 r. i "Przeglądu ekologicznego dla składowiska fosfogipsów w W. koło G. zaktualizowanego wg stanu na dzień 31 grudnia 2002 r." opracowanego w kwietniu 2003 r. przez "O." Sp. z o. o. zobowiązał "F." Sp. z o. o. w G. – właściciela i użytkownika obiektu: składowisko odpadów poprodukcyjnych w miejscowości W. gm. P., do prowadzenia monitoringu wokół składowiska obejmującego następujące elementy środowiska: wody powierzchniowe, wody podziemne, powietrze i gleby oraz do bieżącej rekultywacji skarp i wierzchowiny składowiska w miejscach, w których osiągnęło ono dozwoloną wysokość. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli T. Z., B. P., działający przez pełnomocnika, oraz F.. W odwołaniach strony przedstawiając sytuację składowiska od momentu powstania, wniosły o uchylenie przedmiotowej decyzji. T. Z. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez likwidację składowiska niebezpiecznych odpadów składowanych przez "F." Sp. z o. o. w G. na składowisku w W. i wstrzymanie dalszego składowania tych odpadów na tym składowisku lub zobowiązanie G. do niezwłocznego wykupienia jego gospodarstwa położonego w sąsiedztwie składowiska niebezpiecznych odpadów. B. P. zaskarżył powołaną decyzję, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania art. 40 § 1 K.p.a. i art. 109 § 1 K.p.a. polegające na doręczeniu pisma listem zwykłym decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 K.p.a. polegające na bezpodstawnym nieuwzględnieniu wniosków dowodowych strony postępowania, niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, oparciu rozstrzygnięcia w zasadzie wyłącznie na opracowaniach O. Sp. z o. o. z pominięciem przy ich ocenie okoliczności, iż opracowania zostały sporządzone z ewidentnym naruszeniem przepisów prawnych regulujących ich tworzenie oraz mimo oczywistej sprzeczności wniosków wynikających z wcześniej przeprowadzonych badań z wnioskami wynikającymi z opracowań O. Sp. z o. o. Wskazał również na naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na pominięciu wymogów wynikających z § 4, § 5, § 6 i § 16 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów. F. złożył wniosek o wznowienie i uzupełnienie postępowania oraz wydanie decyzji. Decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. zarzucił sprzeczność z obowiązującymi przepisami, brak profesjonalizmu, poprzez nieprecyzyjność stosowanych pojęć, przedstawienie uzasadnienia niezgodnego ze stanem faktycznym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Minister Środowiska uchylił decyzję Wojewody [....] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [....] oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 82 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w trybie którego należy rozważać przeprowadzone postępowanie, organ ochrony środowiska, w drodze decyzji ustala zakres i sposób wykonania obowiązków mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji dokonał ustaleń, które w ówczesnym stanie prawnym mogły stanowić podstawę do realizowania obowiązków mających na celu usunięcie przyczyn oddziaływania składowiska na środowisko. Jednocześnie w toku przeprowadzonego postępowania weszły w życie nowe regulacje prawne wynikające z treści ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628, z późn. zm.), których treść spowodowała, iż G. jako zarządzający składowiskiem odpadów zostały zobowiązane do wypełnienia obowiązków wynikających bezpośrednio z mocy prawa. Organ podniósł, iż obowiązek monitorowania składowiska odpadów został nałożony z dniem 3 stycznia 2003 r. W tym dniu weszło w życie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów (Dz. U. Nr 220, poz. 1858). Ponieważ przepisy tego rozporządzenia obowiązują wprost wszystkich zarządzających składowiskami, to obowiązują one także G., zatem strona z mocy prawa jest obowiązana do prowadzenia monitoringu składowiska odpadów, zgodnie z przywołanym powyżej rozporządzeniem Ministra Środowiska. Minister Środowiska stwierdził, że w zakresie realizacji bieżącej rekultywacji skarp i wierzchowiny składowiska w miejscach, w których osiągnęło ono dozwoloną wysokość, strona składając opracowanie pt. "Projekt techniczny rekultywacji składowiska fosfogipsów w W. k. G." uzyskała stosowną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004. W pkt 4.4 tej decyzji organ pierwszej instancji ustalając szczegółowy opis stosowanych metod odzysku potwierdził fakt, prowadzenia przez G. rekultywacji zgodnie z powyższym opracowaniem. Organ stwierdził, iż z uwagi na fakt, że nowe regulacje prawne dotyczące składowisk odpadów, zastąpiły w istocie treść obowiązków nałożonych decyzją Wojewody [...] oraz biorąc pod uwagę kwestię, że strona ., realizuje obowiązki wynikające bądź z obowiązujących wprost przepisów prawa materialnego bądź też z wymaganych prawem decyzji, należało decyzję organu pierwszej instancji uchylić, a przeprowadzone postępowanie umorzyć. Minister Środowiska odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu wskazał, że znajdują się one poza meritum przedmiotowego rozstrzygnięcia. Strony uczestniczyły w przeprowadzonym postępowaniu, co zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a materiał dowodowy został zgromadzony i oceniony w sposób wyczerpujący i prawidłowy. Na powyższą decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. pismem z dnia 16 maja 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. Z., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego i materialnego, oraz wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż z treści decyzji wynika, że nie rozpoznano jego odwołania z 3 sierpnia 2004 r. Skarżący twierdził, że co prawda w decyzji podano, iż odwołanie wniósł J. Z. ale treść decyzji nie ustosunkowuje się do żadnego zarzutu zawartego w odwołaniu skarżącego. Skarżący podniósł, iż nieprzeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez niego w postępowaniu przed organem drugiej instancji narusza interes prawny skarżącego i jego zdaniem powinno to skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r. zobowiązuje "F." Spółka z o.o. w G., jako właściciela i użytkownika obiektu: składowisko odpadów poprodukcyjnych w miejscowości Wiślinka, do prowadzenia monitoringu wokół składowiska obejmującego następujące elementy środowiska: wody powierzchniowe, wody podziemne, powietrze i gleby oraz do bieżącej rekultywacji skarpy i wierzchowiny składowiska w miejscach, w których osiągnęło ono dozwoloną wysokość. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( tj. Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm. ) w związku z art. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm. ). Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez Wojewodę [...] w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w czasie wieloletniego prowadzenia przedmiotowego postępowania doszło do zmiany uregulowań prawnych, min. w dniu 1 października 2001r. weszła w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm. ), która określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów – art. 1 ust. 1. Rozdział 7 ustawy o odpadach zawiera uregulowania dotyczące składowania i magazynowania odpadów. Na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach na zarządzającego składowiskiem odpadów został nałożony obowiązek m. in. monitorowania składowiska odpadów przed rozpoczęciem, w trakcie i po zakończeniu eksploatacji składowiska oraz corocznego przesyłania uzyskanych wyników wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska w terminie do końca pierwszego kwartału, po zakończeniu roku kalendarzowego, którego te wyniki dotyczyły. Na podstawie delegacji wynikającej z art. 60 ust. 1 ustawy o odpadach Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 9 grudnia 2002r. w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów. Z obowiązujących uregulowań prawnych wynika, że na "F." Spółka z o.o. w G. jako właściciela i użytkownika składowiska odpadów poprodukcyjnych w W. z mocy ustawy został nałożony obowiązek prowadzenia monitoringu składowiska. W tej sytuacji nałożenie tego obowiązku w drodze decyzji stało się bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. Wojewoda [...] nałożył na "F." Spółka z o.o. w G. również obowiązek bieżącej rekultywacji skarp i wierzchowiny składowiska w miejscach, w których osiągnęło ono dozwoloną wysokość. Jednocześnie w dniu [...] lipca 2004r. Wojewoda [...] wydał "F." Spółka z o.o. w G. pozwolenie na wytwarzanie odpadów. Decyzja ta określa m.in. wytwarzanie i magazynowanie odpadów oraz sposób postępowania z tymi odpadami. Jednym z odpadów, których dotyczy ta decyzja jest fosfogips deponowany na składowisku w W. gdzie podlega unieszkodliwianiu. Decyzja w punkcie 4 dotyczącym odzysku odpadów zawiera szczegółowy opis sposobu w jaki prowadzona jest rekultywacja skarp hałdy fosfogipsów oraz rekultywacja wierzchowiny składowiska. Z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004r. wynika, że G. Spółka z o.o. w G. prowadzą rekultywację składowiska i obowiązek prowadzenia tej rekultywacji wynika z pozwolenia na wytwarzanie odpadów. W tej sytuacji bezprzedmiotowy staje się obowiązek rekultywacji składowiska w W. wynikający z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, zasadnie Minister Środowiska uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji Uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie przed tym organem, Minister Środowiska nie musiał odnosić się do zarzutów podniesionych w odwołaniach, gdyż z uwagi na sposób rozstrzygnięcia sprawy stały się one bezprzedmiotowe. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.