IV SA/Wa 558/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r., znak: [...], Minister Gospodarki działając na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r., znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M. Minister Gospodarki uzasadnił tę decyzję tym, że Z. M. - mimo wezwania przez organ - nie wykazał się legitymacją uprawniającą go do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r.; znak: [...]. Z. M. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. wystąpił do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2009 r. We wniosku tym Z. M. zarzucił organowi niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 7 k.p.a., ponieważ w toku postępowania organ nie podjął żadnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ograniczając się jedynie do żądania od wnioskodawcy dokumentów, których nie jest w stanie przedłożyć, jak również ignorowanie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę. Decyzją z dnia [...] lutego 2010r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku Z. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2009r. W ocenie organu, ww. zarzuty - dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., jak również zarzuty dotyczące pozostałych kwestii poruszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są chybione. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, Minister podkreślił, iż podjął stosowne czynności mające na celu zebranie materiału dowodowego oraz pismem z dnia [...] sierpnia 1999 r., wezwał Z. M. do uzupełnienia braków formalnych jego wniosku z dnia [...] grudnia 1998 r, wskazując na konieczność udokumentowania interesu prawnego wnioskodawcy w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Pismo to pozostało bez odpowiedzi ze strony Z. M. Minister wskazał, iż wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest uwarunkowane przeprowadzeniem przez organ administracji publicznej wstępnej kontroli, czy istnieją formalnoprawne podmiotowe przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Zgodnie z art. 28 k.p.a., z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, we wskazanym powyżej zakresie, wystąpić może jedynie osoba będąca stroną, tj. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Taki interes w przedmiotowej sprawie posiadają sukcesorzy F. M. właściciela, przejętej wraz z ww. przedsiębiorstwem, nieruchomości młyńskiej położonej we wsi B., pow. C., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 244 m2. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt IV SA 445/02, wyraził pogląd, iż obowiązek wykazania przymiotu strony w sprawie spoczywa na osobie zgłaszającej żądanie w sprawie. W celu wykazania uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962 r., znak: [...], Z. M. przedłożył do akt sprawy odpis postanowienia Sądu Powiatowego w C. z dnia [...] września 1965 r., sygn. akt Ns. [...], stwierdzającego, iż spadek po F. M., na mocy testamentu szczególnego z dnia [...] stycznia 1958 r., nabyły jego dzieci: K. M., J. M. i S. M. W postanowieniu tym wśród spadkobierców F. M. nie ma Z. M., co dowodzi, iż na tej podstawie nie nabył uprawnień do występowania z ww. wnioskiem "nieważnościowym" do Ministra Gospodarki. Mimo kilkukrotnych pisemnych wezwań przez organ Z. M. do udokumentowania interesu prawnego w postępowaniu, którego wszczęcia się domaga (pismami z dnia: [...] sierpnia 1999r., [...] czerwca 2009r., [...] lipca 2009r. oraz z dnia [...] października 2009r.), do dnia zakończenia postępowania w niniejszej sprawie nie przedstawił on stosownych dokumentów (np. postanowień spadkowych), z których wynikałoby, iż jest sukcesorem F. M. byłego właściciela młyna i nieruchomości młyńskiej położonej we wsi B. , pow. C., a zatem że jest osobą uprawnioną do żądania wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Mając na uwadze, iż Z. M. nie wykazał, że jest stroną - osobą uprawnioną do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...].09.1962r. znak:[...], Minister Gospodarki, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], l.dz. [...], odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Pismem z dnia Z. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art.7, 8, 9 k.p.a. Zdaniem skarżącego nie podjęto żadnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy ograniczając się jedynie do żądania od wnioskodawcy dokumentów, kwestionując dokumenty przedłożone przez skarżącego . W ocenie skarżącego złożone przez niego dokumenty tj. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po F. M. oraz akt notarialny z dnia [...] lipca 1987r. repertorium "A" nr [...] są wystarczające do ustalenia następstwa prawnego po jego ojcu K. M. Dodatkowo przy piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2010r. skarżący nadesłał postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2010r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po K. M. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Gospodarki utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tego organu, którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r., znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M. Minister Gospodarki uzasadnił tę decyzję tym, że Z. M. - mimo wezwania przez organ - nie wykazał się legitymacją uprawniającą go do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż obowiązkiem organów administracji publicznej w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym było przeprowadzenie kontroli ważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r., znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M. w świetle przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jednakże niezbędnym warunkiem dokonania takiej weryfikacji jest złożenie stosownego wniosku przez podmiot posiadający przymiot strony, co podlega kontroli w pierwszej kolejności. W tym miejscu wymaga wskazania, że wszczęcie postępowania nieważnościowego w świetle art. 157 § 3 k.p.a., w oparciu o który zapadło kontrolowane rozstrzygnięcie, wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Wstępne postępowanie, które winno poprzedzić odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na jego niedopuszczalność, może zatem dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot i czy ma on zdolność do czynności prawnych (przesłanki podmiotowe odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego), a także czy w obrocie prawnym znajduje się akt, którego unieważnienia domaga się wnioskodawca (przesłanka przedmiotowa odmowy). Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji administracyjnej rzeczywiście miały miejsce. I właśnie na tym etapie postępowania organ wydał rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, odmawiając Z. M. wszczęcia postępowania z uwagi na brak udokumentowanej na dzień rozstrzygania legitymacji prawnej. Stanowisko organu w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. W pierwszej kolejności nie można czynić organowi zarzutu, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy naruszył normy art. 7 kpa. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero całokształt zebranego materiału dowodowego może stanowić podstawę oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wykonanie wymogów wynikających z przywołanych przepisów jest konieczne dla prawidłowego ustalenia normy prawnej znajdującej zastosowanie w danej sprawie, a w konsekwencji, ustalenia sytuacji prawnej stron postępowania, zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organ podjął wystarczające działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego. Organ nie może jednak posiadać informacji co do ewentualnych spadkobierców, wiąże się to bowiem z wiedzą o stosunkach osobistych danej osoby i dokonanych przez nią czynnościach prawnych. Taką zaś wiedzę posiadają sami zainteresowani i organ wielokrotnie wzywał wnioskodawcę do złożenia postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po K. M. spadkobiercy F. M. właściciela znacjonalizowanego M. Skoro wnioskodawca nie był władny wykazać następstwa prawnego po zmarłym właścicielu przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M. organ nie mógł prowadzić postępowania nieważnościowego, a zatem koniecznym było wydanie decyzji o odmowie jego wszczęcia. Dopiero przy piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2010r. w skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nadesłał postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2010r. Sygn. akt [...] Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po K. M. Mając jednak na uwadze, iż Sąd ocenia legalność zaskarżonego aktu na dzień jego wydania kiedy to Minister Gospodarki nie dysponował wspomnianym postanowieniem spadkowym uznać należy, iż Minister nie naruszył prawa odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r. W tym miejscu podkreślić należy, iż rozstrzygnięcie organu nie zamyka skarżącemu drogi do ponownego wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r. Skarżący bowiem dysponując na dzień dzisiejszy prawomocnym postanowieniem spadkowym pozwalającym wywieść następstwo prawne po właścicielu przedsiębiorstwa pn. M. uprawniony jest do złożenia nowego wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1962r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak na wstępie.