IV SA/Wa 560/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Rada do Spraw Uchodźców, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony", utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania M. Z. - obywatelowi [...] - statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek z 16 kwietnia 2014 r. jest niedopuszczalny. Zaskarżona decyzja objęła również żonę Skarżącego oraz jego małoletnie dzieci, w tym urodzonego [...] 2014 r. [...]. Organ odwoławczy uzasadnił swoje orzeczenie, przywołując następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - 9 września 2013 r. Skarżący po raz pierwszy złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy podając w nim, że nieznani mu ludzie w maskach przychodzili do jego domu, grożąc i bijąc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lipca 2014 r. oddalił skargę M. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2013 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany); - 16 kwietnia 2014 r. Skarżący złożył drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy podając w nim, że chce żyć w spokojnym kraju, żeby dzieci nie oglądały [...] rzeczywistości i żyły zgodnie z prawami tam stosowanymi, chce spokoju dla swej rodziny, nie chce już nigdzie wyjeżdżać ani opuszczać Polski, która bardzo mu się podoba, chce w niej zostać, pracować i utrzymać rodzinę; - porównanie powyższych wniosków i zeznań złożonych w czasie przesłuchań pozwala na stwierdzenie, że wnioski są oparte na tych samych podstawach, co przemawia za umorzeniem postępowania na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. We wniosku z 16 kwietnia 2014 r. Skarżący w rubryce E (określenie istotnych zdarzeń będących przyczyną ubiegania się o status uchodźcy) podał m. in., że był poddany przemocy fizycznej jeden raz został pobity przez ludzi w maskach wskutek czego trafił do szpitala na 15 dni). W skardze na decyzję organu odwoławczego Wnioskodawczyni zarzuciła: naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 40 ust 1 i ust 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez przyjęcie, że wniosek został oparty na tych samych podstawach co poprzedni, pomimo że uległ zmianie krąg stron postępowania (urodził się syn Skarżącego [...]), a co za tym idzie - stan faktyczny; b) art. 13, 15 i 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez uznanie, że obawa Skarżącego związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz że powrót ten nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy, a jego wydalenie nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.); c) art. 14 ust. 3 i 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez ich nieuwzględnienie; d) art. 16, 44, 68 i 97 ust. 1 pkt a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez ich niezastosowanie; odnośnie naruszenia art. 68 powyższej ustawy w uzasadnieniu skargi wskazano, że w sytuacji, gdy Wnioskodawca informuje organ, że był poddany przemocy, należało przeprowadzić badania lekarskie lub psychologiczne w celu potwierdzenia tych informacji; zaniechanie ich ma szczególne znaczenie w kontekście skierowania Skarżącego do poradni zdrowia psychicznego na konsultację specjalistyczną oraz korzystania z pomocy psychologicznej; naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, 7 i 77, 80, 107 § 3 i art. 15 K.p.a. m. in. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewłaściwą ocenę dowodów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł (k. 57), że: - gdyby Cudzoziemiec zgodnie z przepisami został przesłuchany w obecności psychologa, ujawniłyby się nowe istotne fakty i okoliczności, o których nie mówił przesłuchiwany w innych warunkach; Skarżący chciał także w obecności psychologa okazać ślady na ciele, wskazujące na pobicie przed wyjazdem do Rzeczypospolitej Polskiej; - wobec zmiany przepisów obecnie właściwe w tym zakresie organy nie mają żadnej wykształconej praktyki dotyczącej rozpoznawania wniosków o objęcie ochroną w formie pobytu tolerowanego bądź zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku (art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Nowy wniosek oparty jest na tych samych podstawach, jeżeli został wniesiony przez tą samą osobę oraz odnosi się do tej samej podstawy faktycznej i prawnej. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, przewidujący niedopuszczalność wniosku, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach, jest wyrazem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2005/85/WE. Zgodnie z art. 32 ust. 3 tej dyrektywy kolejny wniosek jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie tego wniosku decyzji zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy. Stosownie natomiast do art. 32 ust. 4 dyrektywy 2005/85/WE jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu, o którym mowa w art. 32 ust. 3 tej dyrektywy, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy, wniosek jest rozpatrywany dalej zgodnie z rozdziałem II dyrektywy 2005/85/WE. Z kolei zgodnie z art. 32 ust. 6 powyższej dyrektywy Państwa Członkowskie mogą zdecydować o dalszym rozpatrywaniu wniosku jedynie wtedy, gdy dany wnioskodawca bez własnej winy nie był w stanie uzyskać wiedzy o sprawach, o których mowa w art. 32 ust. 3-5 tej dyrektywy (czyli o nowych elementach lub informacjach odnoszących się do możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy) w trakcie uprzedniej procedury. Należy stwierdzić, że nowy wniosek z 16 kwietnia 2014 r. jest oparty na tej samej podstawie prawnej, jak i faktycznej, co poprzedni wniosek z 9 września 2013 r. Skarżący w obu wnioskach wskazał, że był poddany przemocy fizycznej (biciu) ze strony ludzi w maskach. W postępowaniu wywołanym pierwszym wnioskiem organ zbadał powyższą kwestię w kontekście przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony międzynarodowej (także ochrony uzupełniającej) stwierdzając, że nie ma podstaw do jej udzielenia, a sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę na decyzję organu. Ponowne jej badanie w trakcie postępowania wszczętego kolejnym wnioskiem opartym na takiej samej podstawie jest niedopuszczalne z uwagi na jednoznaczną treść art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, co skutkuje umorzeniem postępowania. Odnośnie wskazywanej przez Skarżącego braku tożsamości obu wniosków spowodowanej objęciem drugim wnioskiem nowonarodzonego syna należy wskazać, że nie przesądza to o innej podstawie wniosku. Tożsamość strony dotyczy bowiem osoby składającej wniosek, a nie osób nim objętych (np. kolejnych rodzących się dzieci). Okoliczności faktyczne stanowiące podstawę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej (różnego rodzaju prześladowania) dotyczą bowiem najczęściej jedynie składającego wniosek (tak jest w niniejszej sprawie), a nie jego małoletnich dzieci. Gdyby przyjąć przeciwną wykładnię art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony prowadziłoby to do wielokrotnego, merytorycznego rozpatrywania wniosków składanych przez te same osoby powołujące się na te same okoliczności faktyczne i to jedynie z powodu obejmowania przez kolejne wnioski ich nowych dzieci. Skutkowałoby to w istocie obejściem art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Objęcie wnioskiem nowego dziecka, które nie było objęte wnioskiem poprzednim, może być jedynie podstawą do udzielenia innych niż status uchodźcy form ochrony (np. zgody na pobyt tolerowany). Organ zasadnie nie rozpatrzył jednak wniosku w tym zakresie, ponieważ zostały uchylone (przez art. 484 pkt 35 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w formie zgody na pobyt tolerowany (rozdział 2 działu III tej ustawy). Nie ma też przepisów przejściowych, przyznających Radzie do Spraw Uchodźców kompetencję do rozpatrywania wniosków w tym zakresie na podstawie uchylonych przepisów. Ponadto wystąpiła tożsamość wniosków (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), uniemożliwiająca merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W związku z tym wniosek w zakresie udzielenia innych niż status uchodźcy i ochrony uzupełniającej form ochrony może być skierowany do organu właściwego, co jednak wykracza poza granice niniejszej sprawy. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Nie znajdują podstaw także pozostałe zarzuty skargi. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie kwestii w tym zakresie należy podnieść, że racją powyższego przepisu jest zapewnienie Wnioskodawcy możliwości ujawnienia w postępowaniu administracyjnym wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć znaczenie w sprawie. Niemniej jednak, jeżeli Skarżący nawet w postępowaniu sądowym nie ujawnił żadnych nowych okoliczności, które powołał w postępowaniu administracyjnym, naruszenie powyższego przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy. Oznacza to bowiem, że Skarżący w postępowaniu administracyjnym nie posiadał innych, istotnych dla sprawy informacji. Nie ma z kolei znaczenia okoliczność, że Skarżący chciał w obecności psychologa okazać ślady na ciele, wskazujące na pobicie go przed wyjazdem do Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ okoliczność ta, nawet jeżeli zostałaby stwierdzona, nie może mieć znaczenia w sprawie, gdyż została ona (pobicie) już zweryfikowana w postępowaniu wszczętym poprzednim wnioskiem. Nie są zasadne zarzuty naruszenia pozostałych wymienionych w skardze przepisów, zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, ponieważ odnoszą się do okoliczności już zweryfikowanych w postępowaniu zakończonym poprzednim wnioskiem i nie mogą być ponownie badane w związku z tożsamością wniosków i umorzeniem postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Przepisy art. 23 ust. 4 lit. h i art. 25 ust. 2 lit. f dyrektywy 2005/85/WE w sytuacji braku w ponownym postępowaniu nowych elementów lub informacji odnoszących się do możliwości uzyskania przez wnioskodawcę statusu uchodźcy, nie zobowiązują organu do rozpatrzenia kolejnego wniosku w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, lecz uprawniają Państwo Członkowskie do zastosowania szybszej ścieżki postępowania w celu załatwienia takiego wniosku (art. 23 ust. 4 lit. h dyrektywy 2005/85/WE) oraz przewidują możliwość uznania takiego, tożsamego wniosku złożonego po wydaniu ostatecznej decyzji, za niedopuszczalny (art. 25 ust. 2 lit. f tej dyrektywy). Przy badaniu przesłanek do umorzenia postępowania z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy nie bierze się już pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy, a jedynie treść kolejnego wniosku. Zgodnie z powyższym przepisem wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. W ocenie Sądu jednoznacznie wskazuje to na niemożność ponownego badania, czy występują przesłanki do udzielenia ochrony, jeżeli wnioskodawca kolejny wniosek oparł na tych samych podstawach, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podnoszone przez Skarżącego pozostałe okoliczności mające wykazać zasadność udzielenia ochrony (jego kłopoty psychiczne, aklimatyzacja dzieci w nowym środowisku w Polsce i uczęszczanie do szkoły przez jedno z nich, konieczność poszanowania życia rodzinnego) nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, ponieważ wykraczają poza zakres kompetencji przyznanych aktualnie obowiązującymi regulacjami Radzie do spraw Uchodźców (patrz wyżej). Ewentualna tożsamość wniosków w tym kontekście nie może być więc rozważana w ramach niniejszego postępowania. Kwestia, czy zachodzą przesłanki do objęcia Cudzoziemca ochroną w formie zgody na pobyt ze względów humanitarnych bądź pobytu tolerowanego mogą być rozpatrywane obecnie jedynie przez organ uprawniony w tym zakresie przez prawodawcę (wskazany brak przepisów przejściowych). Bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje kwestia, czy organy te (jak to wywodził pełnomocnik skarżącego) są praktycznie przygotowane (problematyka "wykształconej praktyki, dotyczącej rozpoznawania wniosków") do wykonywania kompetencji w tym zakresie. Nową okolicznością faktyczną, która powinna była być ponownie zbadana przez organ w kontekście zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony, mogłaby być niekorzystna z punktu widzenia Wnioskodawcy zmiana sytuacji w kraju pochodzenia. Organ dokonał zbadania sytuacji pod tym względem i nie stwierdził pogorszenia sytuacji w zakresie ochrony praw człowieka (por. informacja z 25 kwietnia 2014 r.). W związku z tym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).