IV SA/Wa 564/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej - oddala skargę - Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w wyniku rozpoznania wniosku Z. M., złożonego w trybie art. 127 § 3 kpa - utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] marca 2004 r. - umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium [...] z dnia [...] grudnia 1957 r. - stwierdzającej, że nieruchomość ziemska "[...]" o powierzchni 19,5236 ha i położona w powiecie [...], a stanowiąca własność H. M. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tj. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru podniósł, iż Z. M. złożył już wcześniej wniosek o stwierdzenie nieważności opisanego wyżej orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. Decyzją z dnia [...] maja 1992 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił jednak stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, a postanowieniem z dnia 30 grudnia 1992 r. sygn. akt II SA 1959/92 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1992 r. Pismem z dnia 11 lipca 2003 r. Z. M. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. (domagając się jednocześnie wypłacenia odszkodowania za bezprawne przejęcie nieruchomości ziemskiej "[...]" oraz wypłacenie czynszu za użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przez osoby trzecie w ciągu 50 lat). W ocenie organu nadzoru - wobec podniesionych okoliczności przyjąć należy bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, dotyczącego wniosku Z. M. z dnia 11 lipca 2003 r. zważywszy, iż sprawa w tych samych granicach przedmiotowo-podmiotowych rozstrzygnięta już została ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki, który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. wobec braku podstaw do przyjęcia którejkolwiek z wad kwalifikowanych w rozumieniu art. 156 kpa. W złożonej skardze Z. M. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga skupia się na przytoczeniu okoliczności sprawy, w tym w szczególności podjętych dotychczas w stosunku do nieruchomości ziemskiej "[...]" rozstrzygnięć organów administracji oraz wystąpień w tej mierze Z. M. Ponadto akcentuje wadliwość "domniemania", że majątek "[...]" stanowił wspólną własność rodziny M. (był on bowiem wg skarżącego wyłączną własnością jego matki H. M.). Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie jest obciążona wadliwościami tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego przez sąd administracyjny. Istnienia tego rodzaju uchybień nie wykazał w szczególności skarżący. Na wstępie zwrócić wypada uwagę, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wypowiadają się w ogóle w przedmiocie merytorycznej zasadności wniosku Z. M. z dnia 11 lipca 2003 r., ograniczając się do podniesienia formalno-prawnych przeszkód do ponownego rozpatrywania sprawy w postępowaniu nadzorczym - wobec jej rozstrzygnięcia w tych samych granicach przedmiotowo-podmiotowych ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1992 r. Wywody skargi i jej uzupełnienia w piśmie z dnia 2 listopada 2004 r. całkowicie abstrahują od rodzaju rozstrzygnięcia, jakie podjął Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi i nie zawierają jakiejkolwiek polemiki, zmierzającej do podważenia trafności przesłanek, jakimi kierował się, orzekając w niniejszej sprawie organ nadzoru. Jedyne sformułowane w skardze zarzuty, dotyczą szykanowania H. M. przez władze państwowe w okresie powojennym (bezprawnego wysiedlenia i zagrabienia jej mienia) oraz błędności domniemania, iż majątek "[...]" stanowił "wspólną własność rodziny M.", nie zaś - jak winno zostać ustalone wyłączną własność matki skarżącego. Rzecz jednak w tym, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zawierają wcale osądu w tej kwestii, bo generalnie nie rozstrzygają sprawy co do istoty. Z podniesionego względu tego rodzaju zarzuty skargi nie mogły mieć żadnego wpływu na ocenę legalności wymienionych wyżej rozstrzygnięć. Zważyć też należy, iż w skardze odstąpiono nawet od powtórzenia zastrzeżeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 kpa), po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] marca, sprowadzających się do kwestionowania poglądu o bezprzedmiotowości postępowania z tej racji, iż "żaden organ administracji publicznej nie rozpatrywał wydanych decyzji pod kątem przesłanek, określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, pomimo że od samego początku było wiadomo, iż pozbawienie majątku... nastąpiło bez podstawy prawnej na zasadzie domniemania". W ocenie Sądu stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż zawarty w piśmie z dnia 11 lipca 2003 r. wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. zmierzał do ponownego rozstrzygnięcia sprawy tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym z załatwioną już w trybie nadzorczym ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1992 r. jest trafny. Decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wprawdzie ogólnie powołała jako podstawę prawną orzekania art. 156 § 1 kpa, ale treść rozważań organu nadzoru skoncentrowana była niewątpliwie na badaniu w płaszczyźnie przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozważania te skoncentrowane zostały bowiem na kwestii oceny zastosowania w sprawie przepisów prawa. W wyniku jej dokonania organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. rozstrzygającej o podpadaniu nieruchomości ziemskiej "[...]" pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W piśmie z dnia 11 lipca 2003 r. skarżący złożył ponowny wniosek o zbadanie w trybie nadzorczym tej samej decyzji zapadłej w postępowaniu zwykłym i w tej samej płaszczyźnie (art. 156 § 1 pkt 2), która była już rozważana w ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1992 r. Oczekiwania skarżącego zmierzały zatem do wydania decyzji organu nadzoru, która byłaby dotknięta nieważnością z mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Słusznie zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego w tej mierze jest niedopuszczalne z przyczyn procesowych. Zaznaczyć trzeba, iż z brzmienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, iż odnosi się jedynie do załatwienia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1958 r. Towarzyszące temu wnioskowi zawarte w piśmie skarżącego z dnia 1 lipca 2003 r. roszczenia odszkodowawcze, byłyby możliwe do merytorycznej oceny w razie uwzględnienia żądania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] grudnia 1957 r. Brak zaś podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy oznacza natomiast bezprzedmiotowości postępowania w ujęciu art. 105 § 1 kpa. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi trafnie przyjął też, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] maja 1992 r. była ostateczna. Na wniosek ten nie ma wpływu przyjęcie nawet jej wadliwości w zakresie pouczenia o środkach kwestionowania tego rozstrzygnięcia w świetle późniejszego orzecznictwa sądowego (por. np. wyrok NSA z dnia 27 lutego 1996 r. sygn. akt I SA 1296/95... 1996/7/13) W końcu nie sposób - na marginesie nie zauważyć, iż z wypowiedzi skarżącego wynika błędne odczytanie stanowiska Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (jak i organów orzekających w postępowaniu zwykłym), co do zagadnienia osoby właściciela nieruchomości ziemskiej "[...]". Zaakceptowane przez organ nadzoru podpadnie tej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit e, dekretu przeprowadzeniu reformy rolnej, wynikało z przyjęcia określonej wykładni tego przepisu, a nie z kwestionowania faktu, że wyłączną właścicielką wymienionej nieruchomości była H. M. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)