IV SA/Wa 565/05
WyrokWSA w Warszawie2005-06-07
Skład orzekający: sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że osoba opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, opierając się na zeznaniach części świadków i pomijając zeznania innych, a także czy zebrany materiał dowodowy pozwala na jednoznaczną ocenę trwałego charakteru opuszczenia lokalu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o wymeldowaniu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i obowiązku zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Ustalenie, że skarżąca trwale opuściła miejsce pobytu stałego, budzi poważne wątpliwości, ponieważ materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę tego faktu, a organ nie zebrał go w sposób wyczerpujący i zgodny z rzeczywistością.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wymeldowaniu J. A. z pobytu stałego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. o wymeldowaniu, uznając, że J. A. opuściła miejsce pobytu stałego. J. A. wniosła skargę, kwestionując ustalenia faktyczne i zarzucając wydanie decyzji na podstawie kłamliwych zeznań świadków oraz pominięcie zeznań świadków zawnioskowanych przez nią. Skarżąca podnosiła, że jej częste wizyty w innej miejscowości są spowodowane opieką nad schorowanymi dziadkami.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa w związku z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2004 r. orzekającej o jej wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek R. A., rozpoznając sprawę ponownie, Prezydent W. uznał, że została spełniona przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego przez J. A.
Wojewoda [...] wskazał, że po dokonaniu dokładnej analizy zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, brak jest podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji.
Z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że J. A. wraz z matką A. A. i bratem A. A. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w W. w 1987 r. i obecnie zamieszkuje pod adresem [...] przy ul. [...] w domu swoich dziadków. Tylko w latach 1998 – 2002 r., podczas nauki w Liceum Ogólnokształcącym w W. przebywała w omawianym lokalu. Po skończeniu nauki w liceum opuściła trwale lokal i zamieszkała w D. Fakt opuszczenia lokalu przez J. A. potwierdzili świadkowie zawnioskowani przez R. A.: Z. R., K. K., M. P. Natomiast J. A. utrzymuje, iż nie opuściła przedmiotowego lokalu, a jej częste wizyty w D. spowodowane są koniecznością odwiedzin dziadków, co potwierdzili A. A. (matka), A. A. (brat), siostra I. T. oraz U. S. Na okoliczność zamieszkiwania J. A. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zeznały jej koleżanki A. P. i I. S.
Organ odwoławczy dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w oparciu o dyspozycję art. 80 kpa uznał, że świadkowie wskazani przez J. A. bywają w przedmiotowym lokalu sporadycznie i w związku z tym ich zeznania wydają się mniej wiarygodne w stosunku do zeznań świadków mieszkających w sąsiedztwie lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. tj. Z. R., K. K. Również za wiarygodne organ uznał zeznania M. P., który pracował wspólnie z wnioskodawcą R. A. i bywał w lokalu nr [...]. Ponadto powołano się na wyniki przeprowadzonych w dniu [...] marca 2004 r. oględzin lokalu. Z protokołu przeprowadzonej kontroli meldunkowej nie wynika jednoznacznie, że J. A. mieszka w spornym lokalu, gdyż utrzymuje ona, że zajmuje mały pokój, w którym śpi na zmianę z siostrzeńcem D. P. Według organu wyjaśnienia te są sprzeczne z zeznaniami świadka U. S., która wskazała, iż mały pokój zajmuje J. A. na zmianę z A. A., a w w/w protokole oględzin nie ma żadnej wzmianki na temat A. A. Ponadto organy powołały się na zaświadczenie przedstawiane przez Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową "A." w W., z którego wynika, że opłaty czynszowe wnoszone są za trzy osoby tj. R. A., A. P. i D. P.
W tych okolicznościach organ uznał, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego przez J. A. została spełniona.
W skardze od tego rozstrzygnięcia J. A. kwestionowała jego zasadność, podnosząc, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne spowodowane kłamliwymi zeznaniami jej ojca R. A. i powołanych przez niego świadków, którzy zeznawali nieprawdę za jego namową. Skarżąca podnosi również, że wszelkie działania ojca prowadzą do wymeldowania jej, matki i brata i fizycznego usunięcia ich z lokalu a są one spowodowane faktem, iż rodzice są w trakcie rozwodu z powództwa ojca, który związał się z inną kobietą i zamieszkuje z nią w P. Skarżąca przyznaje, że ze względu na konieczność opiekowania się babcią i dziadkiem, którzy mieszkali w D. i byli bardzo schorowani (dziadek zmarł w sierpniu 2004 r.), a babcia nadal wymaga pomocy, bo jest po przebytym zawale i udarze mózgu, jeździ do jej 2 – 3 razy w tygodniu wymieniając się z bratem i mamą.
Ponadto skarżąca uważa za krzywdzące, iż uznano jedynie za wiarygodnych świadków wskazanych przez ojca, a zeznania świadków zawnioskowanych przez nią nie zostały wzięte pod uwagę. Świadkowie ci, pomimo, że nie mieszkają w budynku, w którym znajduje się lokal nr [...], to jednak są doskonale zorientowani w kwestii miejsca jej zamieszkiwania.
Jednocześnie skarżąca wskazuje, że Urząd Miasta [...] dwukrotnie występował do Policji w H. i do Gminy D. i uzyskał odpowiedź, że skarżąca, jak i jej matka i brat nie zamieszkują w D.
W konsekwencji powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne przesłuchanie świadków przez nią podanych, jak również osób, które dotychczas nie były przesłuchiwane.
Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że świadkowie powołani przez skarżącą nie są bliskimi sąsiadami przedmiotowego lokalu i aczkolwiek faktycznie mogą znać sytuację rodzinną państwa A., ich zeznania są mniej obiektywne w stosunku do pozostałych świadków, sąsiadów mieszkających w budynku przy ul. [...] w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna.
Zdaniem Sądu, ustalenie, że skarżąca nie zamieszkuje w dotychczasowym miejscu pobytu stałego od 1987 r. z wyłączeniem okresu od 1998 do 2002 r. budzi poważne wątpliwości, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, że nastąpiło opuszczenie o charakterze trwałym spornego lokalu.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 z 2001 r. poz. 960 ze zm.), który w dacie wydania decyzji stanowił, że organ gminny wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Aby mówić o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omówionego powyżej przepisu, jak wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, opuszczenie to musi mieć charakter trwały i dobrowolny, a jednocześnie pobyt w innym lokalu musi nosić cechy pobytu z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania i z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie osobistych i majątkowych interesów.
Tymczasem J. A. podaje, że w D. przebywa sporadycznie tylko w celu świadczenia pomocy schorowanej babci i wizyty te mają miejsce 2-3 razy w tygodniu, jednakże składane są na przemian z bratem i matką, co w praktyce oznacza, że skarżąca do babci jeździ raz w tygodniu.
Należy zauważyć, że podczas kontroli meldunkowej na protokół z której powołuje się organ, wynika że skarżąca wskazała, gdzie przechowuje swoje rzeczy w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W., a obecny podczas tej czynności wnioskodawca R. A., nie kwestionował treści podawanych przez skarżącą informacji w tym zakresie.
Wobec zasadniczych rozbieżności zeznań świadków zawnioskowanych przez R. A. i świadków zgłaszanych przez skarżącą oparto rozstrzygnięcie wyłącznie o zeznania Z. R., K. K. i M. P., co w ocenie Sądu prowadzi do stwierdzenia że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 7 i 77 § 1 kpa – które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy przy tym zauważyć, że świadek M. P. nie jest sąsiadem przedmiotowego lokalu, a bywał w nim sporadycznie.
Należy zwrócić uwagę, że organ uznając, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego i swoje interesy życiowe skoncentrowała poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego, nie zdołał ustalić w sposób pewny nowego aktualnego miejsca pobytu stałego, pomimo, że w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że cyt. "po skończeniu edukacji opuściła trwale lokal i zamieszkiwała w D. (k.11)". Przywołana "k.11" zawiera protokół przesłuchania świadka Z. R. z dn. [...] stycznia 2004 r., która nawet nie wymieniła w swoich zeznaniach miejscowości D. jak również nie wskazywała żadnego innego miejsca pobytu skarżącej.
Również z zawartej w aktach informacji z dnia [...] marca 2004 r. przez Komisariat Policji w H. (k. 38 akt administracyjnych) dot. przeprowadzenia kontroli meldunkowej w miejscowości D. ul. [...] nie wynika, ażeby skarżąca przebywała u swoich dziadków.
Próba podjęta przez organ pierwszej instancji przeprowadzania dowodu oględzin lokalu przy ul. [...] w D. oraz przesłuchaniu sąsiadów na okoliczność zamieszkiwania w budynku skarżącej zakończyła się odpowiedzią udzieloną w dniu [...] lipca 2004 r. przez inspektora ds. ewidencji ludności w Urzędzie Gminy D., stwierdzającą, że "po wezwaniu kilku świadków odmówili oni zeznawania". (k.19 i k.70 akt administracyjnych). Brak jest nawet informacji zawierającej dane osobowe tych świadków. Organ nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych przesłuchania świadków, jak również zrezygnował z dowodu w formie oględzin w/w lokalu w D.
W świetle powyższego, przyjęcie przez Wojewodę [...], że skarżąca zamieszkiwała w D. nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Zgodnie z przyjętą zasadą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W sprawie niniejszej organy nie wypełniły powinności wynikającej z powyższej normy prawnej.
Wobec powyższego sprawa ta wymaga powtórnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do faktu opuszczenia lokalu z uwzględnieniem wskazań Sądu, a także przeprowadzenia wszelkich innych dowodów umożliwiających wyjaśnienie tej sprawy.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło