IV SA/Wa 565/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla P. G. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić zwolnienia P. G. od kosztów sądowych. P. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 6 czerwca 2010 r., a także z oświadczenia skarżącej z dnia 5 sierpnia 2010 r., kopii pocztowego przekazu pieniężnego świadczenia rentowego, polecenia przelewu podatku od nieruchomości, dowodów wpłat oraz rachunków za energię elektryczną, wodę, telefon i opał wynika, że: 1. wnioskodawczyni jest wdową i utrzymuje się ze świadczenia rentowego w miesięcznej wysokości 1.691,58 zł netto; 2. ze względu na zły stan zdrowia skarżąca jest pod opieką syna, który pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a także w miarę możliwości wspomaga środkami pieniężnymi w kwocie około 150 zł miesięcznie; 3. wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 484 m2 oraz znajdującego się na niej domu o powierzchni 51 m2; 4. miesięczne koszty leczenia P. G. pochłaniają kwotę około 400 zł; 5. wydatki związane z utrzymaniem domu, jak opłaty za energię elektryczną, wodę, telefon i opał, wynoszą średnio około 610 zł miesięcznie; 6. wnioskodawczyni ponosi także coroczne wydatki na modernizację i utrzymanie budynku; 7. P. G. nie ma wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno ustanowienie adwokata, jak i zwolnienie od kosztów sądowych. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 200 (słownie: dwieście) złotych (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 (słownie: sto) złotych (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 (słownie: sto) złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dochód uzyskiwany przez P. G. wynosi 1.691,58 zł netto miesięcznie, a kwota opłat związanych z utrzymaniem domu oraz koszów leczenia skarżącej wynosi miesięcznie około 1.010 zł. Wnioskodawczyni może przy tym liczyć na pomoc finansową syna, który w miarę możliwości dokłada do rachunków około 150 zł miesięcznie. Do dyspozycji skarżącej pozostaje zatem miesięcznie kwota około 680 zł. W tej sytuacji, biorąc nawet pod uwagę, że wnioskodawczyni ponosi dodatkowe koszty, związane z utrzymaniem i modernizacją budynku, których wysokości nie podała należy stwierdzić, że jest ona w stanie wygospodarować 200 zł niezbędne do uiszczania wpisu od skargi, a także środki na pokrycie ewentualnie należnych, innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej, czy też wpisy od zażaleń. Podkreślić przy tym trzeba, że ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Wykazana przez stronę sytuacja materialna nie pozwala zatem na przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Wobec stwierdzenia, że P. G. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżąca może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość opłat sądowych, jak wpis od skargi, ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy kwoty 200 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna P. G. umożliwia jej poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Przy aktualnym poziomie cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, kwota jaka pozostaje miesięcznie do dyspozycji skarżącej po poczynieniu niezbędnych wydatków nie pozwala jej jednak na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc przy tym pod uwagę, że P. G. nie ma oszczędności ani wartościowych przedmiotów należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest ona w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Należy więc stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.