IV SA/Wa 57/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania psa oddala skargę. 1. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ II instancji") z 16 listopada 2021 r., KOA/4353/Oś/20 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej "Burmistrz", "organ I instancji") z [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania psa K. J. (dalej "skarżący). 2. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. 2.1. W dniu 19 kwietnia 2021 r. do Burmistrza wpłynęło zawiadomienie stowarzyszenia P. z siedzibą w [...] (dalej "uczestnik", "stowarzyszenie"), o odebraniu J. J. i K. J. w dniu [...] kwietnia 2021 r. psa maści mieszanej z posesji przy ul. [...] w [...]. Organ I instancji pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. wezwał stowarzyszenie do dostarczenia wniosku o wydanie decyzji o czasowym odebraniu psa, orzeczenia lekarsko- weterynaryjnego oraz protokołu z czynności czasowego odebrania zwierzęcia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 1 czerwca 2021 r. do Burmistrza wpłynął wniosek stowarzyszenia o wydanie decyzji o czasowym odebraniu psa z posesji przy ul. [...] w [...]. Z załączonej do wniosku dokumentacji wynika, że pies nie miał dostępu do wody oraz przebywał w znacznej ilości odchodów. Ponadto pies był skrajnie wychudzony, miał widocznie zarysowane kości żeber kręgosłupa, guzy biodrowe oraz zaniki mięśniowe. Z dołączonej do wniosku karty informacyjnej zwierzęcia wystawionej przez lekarza weterynarii wynika, że pies w dniu odbioru był w stanie skrajnego wychudzenia, zaniedbany ze skórą łojotokową. Pies posiadał widoczne żebra, kości miednicy podkasany brzuch, wyłysienia na małżowinach usznych, a także widoczne modzele w stanie zapalnym na nadgarstkach, łokciach, piętach oraz guzach kulszowych. Pies był odwodniony, a na zdjęciu RTG był widoczny gruz kostny zalegający w żołądku i jelitach. Według przedstawionej dokumentacji stan kliniczny zwierzęcia wskazywał na długotrwałe głodzenie i brak jakiejkolwiek opieki ze strony właściciela oraz świadome przyzwalanie na powyższe przez właściciela. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu [...] czerwca 2021 r. Burmistrz ustalił, że na posesji przy ul. [...] w [...] znajduje się drewniana buda ocieplona styropianem i obita blachą, usytuowana bezpośrednio przy ogrodzeniu, na przepuszczalnej kostce w odległości ok. 8 od budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W dniu oględzin w budzie nie stwierdzono wyściółki, koca czy materaca, jednakże właściciel psa wniósł do protokołu, że na okres zimowy do budy wkładał koc. Na posesji przy budzie znajdował się łańcuch o długości 330 cm oraz miska. Pies nie posiadał również książeczki szczepień. Według oświadczenia skarżącego jest on jedynym właścicielem psa. Ponadto właściciel zwierzęcia oświadczył, że pies był trzymany na łańcuchu tylko w ciągu dnia, natomiast w godzinach ok. 22:00 - 6:00 biegał luzem po posesji tj. 8 godzin w ciągu doby. Właściciel psa oświadczył, iż książeczka szczepień zaginęła w 2017 r., a wizytę u weterynarza odbył, gdy pies był szczeniakiem, a później właściciel sam kupował środki na odrobaczenie oraz preparaty na wściekliznę, które aplikował osobiście. Sprzeczne oświadczenie złożyła J. J. w raporcie z przeprowadzonej interwencji twierdząc, iż pies nie był szczepiony. Właściciel oświadczył również, że pies był karmiony wyłącznie przez niego 2-3 razy dziennie suchą karmą, nogami wieprzowymi, suchym pieczywem a czasami resztkami z obiadu. W okresie zimowym otrzymywał ciepły posiłek raz dziennie, miał dostęp do świeżej wody każdego dnia. Odmienne zeznanie do raportu w dniu odbioru interwencyjnego psa złożyła J. J. twierdząc, że pies jest karmiony zlewkami z obiadu. W dniu 29 czerwca 2021 r. do Burmistrza wpłynęła umowa darowizny psa z dnia 2 maja 2021 r. zawarta pomiędzy skarżącym a A. S.. Według umowy pies z dniem 2 maja 2021 r. stal się własnością A. S.. 2.2. Burmistrz decyzją z [...] października 2021 r., nr [...] czasowo odebrał skarżącemu psa oraz przekazał czasowo odebrane zwierzę stowarzyszeniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że pies był w złym stanie zdrowotnym i od kilku miesięcy wymagał pomocy weterynaryjnej, co potwierdza raport z interwencji przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2021 r. oraz karta informacyjna zwierzęcia wystawiona przez lekarza weterynarii. W raporcie J. J. oświadcza, że zauważyła od dłuższego czasu pogarszający się stan zdrowia psa, natomiast odmienne oświadczenie do protokołu złożył skarżący, który stwierdził, że opieka jaką zapewniał psu była wystarczająca. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący wraz z żoną mieli świadomość pogarszającego się stanu zdrowotnego psa, mimo to nie podjęli żadnych czynności mających na celu zdiagnozowanie przyczyny tego stanu. Organ I instancji uznał, że skarżący dopuścił się znęcania nad psem, będącym jego własnością poprzez utrzymywanie zwierzęcia tak długo w stanie, który był realnym zagrożeniem utraty życia. Tym samym w niniejszej sprawie Burmistrz przyjął, że ziściły się przesłanki z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2022 poz. 572; dalej "ustawa o ochronie zwierząt", "u.o.z."), kwalifikując sprawę jako niecierpiącą zwłoki, skoro dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagrażało życiu lub zdrowiu psa. 2.4. Po rozpoznaniu odwołania, SKO decyzją z 16 listopada 2021 r., KOA/4353/Oś/20 w punkcie 1 uznał odwołanie J. J. za niedopuszczalne, a w punkcie 2 utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z [...] października 2021 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego wskazano, że materiał dowodowy zebrany w toku niniejszego postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem zdjęć sporządzonych w trakcie odbierania psa jego właścicielowi oraz karty informacyjnej leczenia weterynaryjnego, w pełni wystarczają do uznania, że owe odebranie było w pełni uzasadnione. Właściciel nie zapewniał mu wymaganej opieki, a dalsze pozostawienie mu go stanowiłoby realne zagrożenie nie tylko dla zdrowia, ale i życia psa. Nie budzi wątpliwości Kolegium, że odebrany zaskarżoną decyzją pies utrzymywany musiał być przez długi okres bez odpowiedniego pokarmu, jak również w stanie niewłaściwych warunków bytowania (trzymanie przez większość doby na łańcuchu, sprzątanie odchodów nie częściej niż raz na tydzień). Potwierdza to zebrany w sprawie materiał dowody, w szczególności - zdjęcia sporządzone w trakcie odbierania psa oraz wyniki badania weterynaryjnego. Kolegium nie uznało za wiarygodne twierdzenia skarżącego, jakoby karmił on psa regularnie i zgodnie z jego potrzebami — stan psa widoczny na wspomnianych zdjęciach bezsprzecznie temu przeczy. Dla stwierdzenia, że pies znajduje się w stanic skrajnego wychudzenia nic jest konieczne posiadanie wiedzy specjalistycznej. Ponadto odwołujący przyznał, że w niektóre dni trzymał psa na łańcuchu w godzinach 6-22, a zatem nieprzerwanie przez 16 godzin. Zdaniem Kolegium oznacza to, że ów pies był obiektem znęcania się w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy, co z kolei uzasadniało czasowe odebranie go dotychczasowemu właścicielowi. Nie budzi wątpliwości SKO, że odebrany właścicielowi pies powinien być w pierwszej kolejności przekazany schronisku dla zwierząt, ale nic nie stoi na przeszkodzie ku temu, by takiego psa przekazać — za jej zgoda — innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę. Kolegium nie widzi ani możliwości, ani - przede wszystkim potrzeby ustalania na ponad pół roku po dokonanym odebraniu psa, czy w tamtym czasie istniała możliwość przekazania go pod opiekę schroniska dla zwierząt. Organ II instancji jednocześnie wskazał, że J. J. nie jest właścicielką odebranego psa, a zatem nie jest ona stroną mniejszego postępowania. 3.1. Pismem z 17 grudnia 2021 r. skarżący wywiódł skargę na decyzję SKO z 16 listopada 2021 r., KOA/4353/Oś/20 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z [...] października 2021 r., nr [...], zarzucając jej: naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji gdy zastosowanie tego przepisu możliwe jest gdy w sprawie zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa znęcania się na zwierzęciem podczas gdy w niniejszej sprawie nie toczy się, ani nie toczyło się postępowanie karne o czyn z art. z art. 35 ust 1, la lub 2 ustawy o ochronie zwierząt; naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 25 ustawy o ochronie zwierząt poprzez przekazanie psa stowarzyszeniu w sytuacji gdy w pierwszej kolejności zwierzę winno być przekazane schronisku dla zwierząt (co przyznał sam organ odwoławczy w pkt 4 decyzji) ewentualnie nowemu właścicielowi; naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77§ 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakichkolwiek ustaleń pozwalających na ocenę czy wskazane w decyzji stowarzyszenie spełnia wymogi schroniska zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zwierząt w zw. z art. 4 pkt 25 ustawy o ochronie zwierząt; naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt poprzez uznanie, że pies był utrzymywany bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wymagający minimalne potrzeby właściwe dla gatunku w sytuacji gdy zalegający w przewodzie pokarmowym gruz kostny (o którym skarżący nie wiedział) znacząco utrudniał przyjmowanie pokarmu przez psa, zaś uznana za wiarygodną przez SKO dokumentacja fotograficzna potwierdza okoliczność, że pies był karmiony - na jednym ze zdjęć widać wieprzową kość, oraz z protokołu czynności przeprowadzonych przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [...] wynika, że pies był karmiony poza wieprzowymi nogami suchą karmą, która została pracownikom Urzędu okazana; naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Uzasadniając przytoczone zarzuty skarżący dodał, że odebranie psa nastąpiło w bardzo trudnym finansowo okresie. 3.2. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 4.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). 4.2. Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Zaskarżona decyzja ma zatem charakter decyzji następczej wobec faktycznego odebrania skarżącemu psa "[...]" przez stowarzyszenie w dniu [...] kwietnia 2021 r. 4.3. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do tymczasowego odebrania skarżącemu psa, w tym z uwagi na przesłanki utrzymywania w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa oraz utrzymywania zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10, 12 i 19 u.o.z.). Analiza raportu z interwencji, zdjęć zawartych w aktach administracyjnych oraz ekspertyzy sporządzonej przez lekarza weterynarii A. B. w sposób oczywisty dowodzi w szczególności, że pies "[...]" był skrajnie wyczerpany i wychudzony, nie maiał książeczki szczepień, a nadto trzymany był na łańcuchu w nieodpowiednich warunkach sanitarnych. Na nieprozumieniu polega twierdzenie skarżącego, że do czasowego odebrania psa nie powinno dojść, albowiem "pies był karmiony". Całkowite zaniechanie karmienia czy pojenia psa doprowadziłoby oczywiście do uśmiercenia zwierzęcia. Tymczasem odebraniu podlegają zwierzęta żywe, ale takie, nad którymi posiadacz znęca się w rozumieniu, art. 6 ust. 2 u.o.z. 4.4. Należy mieć na uwadze, że decyzja o tymczasowym odebraniu zwierzęcia ma charakter swoistego środka ochrony tymczasowej. Celem tej decyzji nie jest rozstrzyganie o odpowiedzialności karnej z tytułu znęcania się nad zwierzęciem, ale natychmiastowe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez zapewnienie zwierzęciu odpowiednich warunków bytowych oraz pomocy weterynaryjnej. Stąd też do zastosowania tego środka prawnego za wystarczające uznaje się uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa znęcania się nad zwierzęciem, a wydanie decyzji o czasowym odbiorze zwierzęcia nie musi być poprzedzone precyzyjnymi ustaleniami dotyczącymi tego, czy przyszły adresat tej decyzji jest właścicielem zwierzęcia (por. np. wyrok NSA z 2 października 2015 r., II OSK 803/15, CBOSA). Podejrzenie to może być zweryfikowane w postępowaniu karnym. Zgodnie z art. 35 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 1 a u.o.z., sprawca uznany za winnego znęcania się nad zwierzętami podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, a w świetle art. 35 ust. 3 ustawy w razie skazania sąd orzeka przepadek zwierzęcia, jeżeli sprawca jest jego właścicielem. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6 u.o.z., odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. W świetle powyższych regulacji bez znaczenia dla sprawy dotyczącej czasowego odebrania zwierzęcia było to, że skarżący nie został dotychczas prawomocnie skazany, a nawet to, że według twierdzeń skarżącego, nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie karne. 4.5. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące przekazania psa "[...]" stowarzyszeniu, a nie schronisku. Skarżący nie wykazał, aby stowarzyszenie nie gwarantowało zapewnienia psu właściwej opieki. Niewątpliwie, stowarzyszenie ma w celach statutowych ochronę zwierząt (zob. akta sprawy). Z akt sprawy wynika również, że bezpośrednio po odebraniu zwierzęcia została mu udzielona niezbędna pomoc weterynaryjna na zlecenie stowarzyszenia. Zachodzi zatem domniemanie faktyczne, że stowarzyszenie zapewni psu "[...]" właściwą opiekę. Akcentowaną w skardze zasadę, że zwierzę powinno być oddane schronisku dla zwierząt (art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1c u.o.z.), trzeba odczytywać w kontekście pozostałych norm zwartych w art. 7 ustawy o ochronie zwierząt. W szczególności, w razie odebrania zwierzęcia przez organizację społeczną, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z., pozostawienie tymczasowo takiego zwierzęcia pod opieką tej organizacji nie narusza prawa. Wypada podkreślić, że naczelną zasadą ustawy o ochronie zwierząt jest dążenie do zapewnienia zwierzętom właściwej opieki. Skoro pies "[...]" znalazł już właściwą opiekę w stowarzyszeniu, to nie jest zgodne z dobrem tego zwierzęcia przenoszenie go do schroniska. 4.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.