IV SA/Wa 573/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. Oddział Terenowy w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku, działając na wniosek F. A., Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 roku, Nr [...], wydanej na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107), o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. 8,30 ha, położonej w G., pow. W., wobec porzucenia jej przez dotychczasowego właściciela – S. A., przed datą wejścia w życie powołanego dekretu. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dniu 29 kwietnia 1955 roku, tj. w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) była ona we władaniu jej właściciela – S. A., a więc nie była opuszczona. Organ dał w pełni wiarę zeznaniom świadków – J. J., Z. G., S. K. i W. L., uznając, że są one konsekwentne, logiczne i zgodne. Wojewoda wskazał, że przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali, że grunty wchodzące w skład przejętej nieruchomości były użytkowane przez S. A. i jego rodzinę do roku 1956, a użytkowanie polegało na uprawie ziemniaków, zboża i buraków. Z tego względu organ uznał, że nieruchomość w dniu 29 kwietnia 1955 roku nie była opuszczona przez właściciela, zatem decyzja z dnia [...] stycznia 1959 roku została wydana z naruszeniem prawa. Od powyższej decyzji odwołała się A., Oddział Terenowy w P., podnosząc, że postępowanie dowodowe ograniczyło się jedynie do zeznań świadków. Zdaniem A. z uwagi, że stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem kontroli, rozstrzygnięcie w tej mierze nie powinno opierać się wyłącznie na jednym dowodzie – zeznaniach świadków, tym bardziej, że znają oni szczegółowo okoliczności, które miały miejsce 50 lat temu. Ponadto zwrócono uwagę, że prócz zeznań świadków nie przedstawiono w sprawie żadnych innych dowodów potwierdzających fakt, że w dniu 29 kwietnia 1955 roku S. A. był we władaniu przedmiotowych parceli. Decyzją z dnia [...] maja 2004 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...], stwierdzając w uzasadnieniu, że organ pierwszej instancji słusznie uznał w świetle materiału dowodowego, że przejęcie nieruchomości, stanowiącej własność S. A., nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i dlatego należało stwierdzić nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1959 roku. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że Kpa przyjmuje zasadę równej mocy dowodowej, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. W ocenie Ministra, zeznania świadków, mimo iż dotyczą okoliczności, które miały miejsce blisko 50 lat temu są logiczne oraz zgodne ze sobą i należy im dać wiarę. Na powyższą decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. - Oddział Terenowy w P. podnosząc w uzasadnieniu, że w sprawie nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. Skarżący podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że oprócz zeznań świadków nie przedstawiono w sprawie żadnych innych dowodów potwierdzających fakt, że w dniu 29 kwietnia 1955 roku S. A. był we władaniu nieruchomości. W ocenie skarżącego poprzestanie wyłącznie na zeznaniach świadków z pominięciem innych środków dowodowych (np. dowodu zapłaty podatku gruntowego) spowodowało, że w sposób niewyczerpujący zebrany został materiał dowodowy w sprawie i tym samym naruszony został art. 77 § 1 Kpa oraz interes prawny skarżącego - decyzja godzi w prawo własności Skarbu Państwa do nieruchomości wykonywane nieprzerwanie od 50 lat. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z treścią wymienionego wyżej przepisu uzasadnienie decyzji powinno zawierać między innymi uzasadnienie prawne, to jest wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji ma wyjaśniać motywy jakimi kierował się organ administracji wydając rozstrzygnięcie. To z kolei umożliwia Sądowi ocenę prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone zostały w art.156 § 1 pkt 1 – 7 kpa. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda [...] jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 roku, Nr [...] wskazał art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji stwierdził natomiast, że decyzja ta "została wydana z naruszeniem prawa, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa". Tak sporządzone uzasadnienie nie daje odpowiedzi na pytanie czy Wojewoda uznał, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 roku dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa. Nie wiadomo, czy sformułowanie, że "decyzja wydana została z naruszeniem prawa" w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest tylko niedokładnym wyrażeniem poglądu Wojewody, czy też Wojewoda uważa, że do stwierdzenia nieważności decyzji wystarczające jest już zwykłe naruszenia prawa, a nie rażące. Również Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że "Wojewoda [...] słusznie uznał, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 roku wydana została z naruszeniem prawa, stąd należało stwierdzić jej nieważność". Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji może być tylko rażące naruszenie prawa, a nie zwykłe naruszenie prawa. Postępowanie nieważnościowe jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym, a stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ odwoławczy powinien jednoznacznie stwierdzić, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 roku wydana została z rażącym naruszeniem prawa, czy też było to zwykłe naruszenie prawa, dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. Czynności te nie wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego i mogą zostać, w ocenie Sądu, wykonane przez organ odwoławczy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.