IV SA/Wa 577/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9.06.2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym w dniu 9 września 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) M. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponieważ wniosek PPF nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do oceny żądania (z jego treści nie wynikało, skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych), referendarz sądowy pismem z dnia 28 listopada 2013 r. wezwał stronę wnioskującą do poprawnego wypełnienia formularza PPF (rubryk 6-11), zaś pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. na podstawie art. 255 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - do złożenia oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności udzielenia informacji odnośnie ewentualnego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, złożenia wyciągu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych oraz odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata. W odpowiedzi na wezwanie M. B. w piśmie z dnia 14 lutego 2014 r. (k. 81) podał, że jest na utrzymaniu rodziny, a z jego rachunku bankowego oraz majątku jest prowadzona egzekucja sądowa. Wnioskodawca dodał, że w styczniu 2014 r. prowadzona przez niego działalność gospodarcza "została odwieszona" po dwóch latach zawieszenia. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 26 lutego 2014 r. ponownie wezwał skarżącego do: udzielenia informacji jaką pomoc (rzeczową, finansową) otrzymuje od członków rodzinny; złożenia wyjaśnienia, jaki jest jego stan cywilny; złożenia wyjaśnień, czy członkowie rodziny, którzy według jego oświadczenia go utrzymują, mieszkają razem z nim i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (jeżeli tak, należało ich wymienić oraz podać stopień pokrewieństwa oraz stan majątkowy); nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; udokumentowania zajęcia rachunków bankowych, majątku skarżącego wskutek egzekucji sądowych; udokumentowania dwuletniego zawieszenia działalności gospodarczej; udokumentowania dochodów po podjęciu działalności gospodarczej (tj. do stycznia 2014 r.); nadesłania odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata. Wskazane oświadczenia i dokumenty należało nadesłać w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 6 marca 2014 r. Pomimo upływu terminu, skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 20 maja 2014 r. W dniu 27 maja 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od ww. postanowienia. Stwierdził, że odpowiadając na wezwanie sądu wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Cały jego majątek został zajęty w toku prowadzonych przeciwko niemu egzekucji, a sam znajduje się na utrzymaniu rodziny. Wyjaśnił, że nie miał możliwości przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, gdyż nie był w stanie ponieść kosztów związanych z ich uzyskaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak stanowi art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, na wezwanie skierowane w powyższym trybie wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Stwierdzić zatem należy, że nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Informacje, do udzielenia których zobowiązano skarżącego, nie zostały przedstawione, natomiast okoliczności powołane przez stronę nie mogą stanowić domniemania ze strony sądu. Ponieważ wnioskodawca nie udzielił na wezwanie wymaganych wyjaśnień, przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II OZ 650/11, postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt II GZ 318/10). Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.