IV SA/Wa 578/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi J. G., W. G. i W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymiany gruntów 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. R. K. z Kancelarii Adwokackiej w W. przy ul. [...] lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku J. i W. małżonków G. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2005 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów we wsiach R., D., J., D., K., H., G., O., M., B., M., W. i I., gmina I. oraz we wsiach K. i K. gmina K. w części dotyczącej działki nr [...] położonej we wsi W., wydzielonej w wyniku wymiany dla R., oraz działki [...] położonej we wsi J., wydzielonej w wyniku wymiany dla wnioskodawców utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2005 r. Uzasadniając swoją decyzję organ wyjaśnił, iż postępowaniem wymiennym została objęta m.in. położona we wsi W. działka nr [...] stanowiąca własność małżonków J. i W. G., którą włączono do gruntów wydzielonych dla R. w M. oznaczonych jako działka [...]. Jako ekwiwalent małż. G. otrzymali działkę nr [...] położoną we wsi J.. Występując w dniu 2 września 2002 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] małż. G. podnieśli zarzut, iż w wyniku błędnie ustalonego stanu faktycznego objęto wymianą [...] ha lasu uznając go za grunt rolny w następstwie czego nie otrzymali stosownego ekwiwalentu za wartość drzewostanu. Wnosząc w dniu 2 sierpnia 2005 r. o ponowne rozpoznanie sprawy małż. G. dodatkowo zarzucili, że w decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto, zdaniem wnioskodawców, przed zatwierdzeniem projektu pokazano stronom tylko działkę zamienną nie pokazując posiadanej przed wymianą działki nr [...]. Decyzja Wojewody [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 , art. 11 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów ( Dz. U. z 1968 r. nr 3, poz. 13 ze zm. ) oraz art. 12 ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zagospodarowaniu lasów nie stanowiących własności Państwa ( Dz. U. nr 48, poz. 283 ze zm. ). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż jak wynika ze sporządzonego w dniu 6 września 1980 r. szkicu wyznaczenia projektowanych działek, działka nr [...], stanowiąca własność małż. G., została podzielona na działki [...] ( las ) i działkę nr [...] ( użytek rolny ). Działka nr [...] pozostała własnością małż. G. a działkę nr [...] poddano wymianie i włączono do kompleksu gruntów wydzielonych dla R. w M.. J. G. brał udział w każdym etapie postępowania, także w szacunku porównawczym gruntów tylko w działce nr [...] z pominięciem działki nr [...] jako wyłączonej z wymiany, i nigdy nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Zgodnie z życzeniem złożonym do protokołu w dniu 5 sierpnia 1980 r. za działkę nr [...] we wsi W. otrzymał działkę nr [...] położoną we wsi J.-miejscu zamieszkania. Działka nr [...] była wyłączona z wymiany. W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G., W. G. i W. G., zwani dalej skarżącymi, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. powtórzyli zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. jest decyzją ostateczną. Stosownie do art. 16 § 1 kpa statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych- wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w kpa i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości decyzji administracyjnych zawarta w art. 16 § 1 kpa jest związana z ochroną porządku prawnego oraz z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych i stanowi element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności takich decyzji nie mogą być poddane wykładni rozszerzającej a wręcz przeciwnie- muszą być interpretowane dosłownie a nawet ścieśniająco. Tak więc zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kpa trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa a zatem nie może rozpatrzyć sprawy co do jej istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego albowiem obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych- ustalenie czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, w tej sprawie rażące naruszenie prawa, przy czym taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji a organ dokonujący nadzoru nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego. Rażącym naruszeniem prawa jest wyłącznie naruszenie prawa materialnego, które zaważyło na treści decyzji a katalog wad skutkujących nieważnością jest enumeratywnie wyliczony, odwoływanie się do innych, niewymienionych w art. 156 § 1 kpa przesłanek jest niedopuszczalne. Tak więc, przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są związane z postępowaniem w którym wydano decyzję, lecz wynikają z samej decyzji. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych a jego cechą jest to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Inaczej mówiąc- gdy na pierwszy rzut oka widać, iż nie można było danego przepisu zastosować do konkretnej sytuacji. Racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy w ocenie Sądu ustalenia organu administracji co do nie istnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa są prawidłowe. Jak już wskazano powyżej w postępowaniu nieważnościowym organ nie może prowadzić postępowania dowodowego czyli ustalać czy nieruchomość objęta postępowaniem scaleniowym stanowiła grunty leśne w chwili wydania przedmiotowej decyzji. Jak wynika z akt sprawy w postępowaniu scaleniowym zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. J. G. brał czynny udział w każdym etapie postępowania. Okazany projekt wymiany gruntów przyjął bez zastrzeżeń oraz własnoręcznym podpisem potwierdził, iż został wprowadzony w posiadanie nowo wydzielonych gruntów. Otrzymał grunty w pobliżu miejsca zamieszkania, zgodnie z życzeniem wniesionym w dniu 5 sierpnia 1980 r. do kwestionariusza życzeń, lepszej jakości i nieco wyższej wartości. W wykazie oświadczeń uczestników wymiany w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów J. G. oświadczył, iż wyraża zgodę na objęcie w posiadanie działki nr [...] we wsi J. za swoją działkę położoną we wsi W.. Należy więc wskazać, iż przedmiotowe działki zostały wyznaczone i okazane. Granice oznaczone są na mapie znajdującej się w aktach. Zgodnie z art. 10 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stan własności i posiadania uczestników scalania lub wymiany oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określa się według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów, przy czym dane te są sprawdzane na gruncie przed wymianą. W przedmiotowej sprawie o takim sprawdzeniu świadczy oddzielenie kompleksu leśnego od użytków rolnych poprzez wykonanie przed wymianą podziału działki nr [...] na działkę nr [...]( las ) pozostawioną małż. G. i działkę [...] poddaną wymianie. Wykonanie oddzielenia zostało potwierdzone na szkicu wyznaczenia projektowanych działek sporządzonym w dniu 6 września 1980 r., co więcej w obecności J. G. dokonano szacunku porównawczego gruntów na działce [...] z pominięciem działki [...]. Reasumując powyższe decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1980 r. była prawidłowa albowiem brak jest podstaw do uznania, że orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 kpa. J. i W. małż. G. przekazali swoje gospodarstwo synowi W. G. i nie są właścicielami przedmiotowych działek a więc decyzja nie rodzi praw ani obowiązków po ich stronie. Nie mają na dzień dzisiejszy interesu prawnego do wystąpienia ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Powyższe legło u podstaw oddalenia ich skargi. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.