IV SA/Wa 583/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /spr./, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Dyrektora Izby Celnej w B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia paszportu 1. uchyla zaskarżoną decyzją i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r.; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].05.2004 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].01.2004 r. w przedmiocie odmowy unieważnienia paszportu L. L.. Z wnioskiem o unieważnienie go wystąpił Dyrektor Izby Celnej w B. Stwierdził wówczas, iż L. L. kilkakrotnie przekraczając granicę Państwa Polskiego naruszyła przepisy art. 86 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, narażając Skarb Państwa na straty. W związku z ujawnionymi wykroczeniami funkcjonariusze celni wszczęli postępowanie karno-skarbowe wystawiając mandaty karne kredytowane, a z uwagi na nieuiszczenie tych należności w terminie przez L. L., prowadzone jest wobec niej postępowanie wykonawcze dotyczące wymierzonych grzywien w drodze mandatów karnych kredytowanych, przez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie wnioskującego posługiwanie się przez L. L. paszportem stanowi sposobność do dalszego narażania Skarbu Państwa na straty. Swego uprawnienia do występowania z wnioskiem o unieważnienie paszportu w trybie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z 29.11.1990 r. o paszportach Dyrektor Izby Celnej upatruje w ustawie z dnia 27.06.2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących kompetencje i zadania organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, na mocy której rozszerzono kompetencje Dyrektorów Izb Celnych w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Wojewoda [...] w swym rozstrzygnięciu z dnia [...].01.2004 r. podkreślił, że jedną z niezbędnych przesłanek do wydania decyzji w trybie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach jest konieczność toczenia się, w chwili składania wniosku o unieważnienie paszportu, postępowania przed tym organem wobec posiadacza tego paszportu. Jednocześnie wyjaśnił, że art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach należy interpretować w ten sposób, iż pozwala on organowi paszportowemu unieważnić paszport tylko na wniosek organu, który prowadzi postępowanie w sprawie , przeciw osobie, a nie organu, który jest wierzycielem należności, nawet jeśli prowadzi postępowanie egzekucyjne. W dalszych wywodach zauważył, że postępowanie karne skarbowe zakończyło się z chwilą wypisania mandatu karnego, a postępowania wykonawczego wobec L. L. nie prowadzi Izba Celna. Stanowisko to w pełni podzielił organ odwoławczy rozpatrujący sprawę na skutek odwołania wniesionego przez Dyrektora Izby Celnej w B. Podkreślił, że dla zastosowania tego trybu organ wnioskujący musi wykazać, że prowadzi postępowanie przygotowawcze lub wykonawcze w określonych sprawach, przeciw osobie której paszport ma być unieważniony. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, rozszerzenie kompetencji Dyrektorów Izb Celnych nie zmienia faktu, że organ ten nadal pozostaje wierzycielem należności, a przepis pozwala wnioskować o unieważnienie paszportu organowi, który prowadzi postępowanie, także wykonawcze, w sprawie przeciw osobie, którego to warunku Dyrektor Izby Celnej nie spełnia. Nadto Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśnił, że podstawę ewentualnego unieważnienia paszportu w zaistniałej sytuacji stanowi art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach. Wskazał także, iż nadrzędną regułą wynikającą z ustawy o paszportach jest określone w jej art. 3 prawo każdego obywatela polskiego do otrzymania paszportu, a pozbawienie lub ograniczenie tego prawa może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych ustawą. Dyrektor Izby Celnej w B. zarówno w odwołaniu jak i we wniesionej skardze zarzucił organom orzekającym błędną interpretację przedmiotowych przepisów. Stwierdził, iż organ prowadzący postępowanie jest uprawniony do złożenia wniosku o unieważnienie paszportu bez względu na to czy postępowanie karne lub karne skarbowe toczy się na etapie przygotowawczym, czy też pozostaje w fazie postępowania wykonawczego. Postępowanie wobec L. L. prowadzone jest przez niego w rozumieniu art. 187 § 2 Kks w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o paszportach, poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wyjazd dłużnika za granicę może uniemożliwić jego kontynuowanie, zwłaszcza iż dotychczas egzekucja okazała się mało skuteczna. Nadto wnioskujący podkreślił, że jest on w przedmiotowej sprawie organem wykonawczym - "gospodarzem sprawy" i w jego gestii leży ocena, czy dla dobra toczącego się postępowania wykonawczego należy skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o paszportach, co winno skutkować obligatoryjnym unieważnieniem paszportu przez organ paszportowy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł ojej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Obie zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, iż wejście w życie ustawy z dnia 27.06.2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących kompetencje i zadania organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, znacznie rozszerzyło kompetencje Dyrektorów Izb Celnych w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Art. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi, że w ustawie z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 19 - § 5 pkt 4 otrzymuje brzmienie : dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu grzywien, kosztów postępowania i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe w zakresie spraw należących do właściwości organów celnych. Takie sformułowanie przepisu przyjęte przez ustawodawcę jednoznacznie przesądza, iż dyrektorzy izb celnych stali się organami prowadzącymi postępowanie wykonawcze, także w zakresie orzeczonych mandatów karnych kredytowanych, nieuiszczonych w terminie. Na tej podstawie Dyrektor Izby Celnej w B. prowadzi wobec L. L. postępowanie wykonawcze, dotyczące wymierzonych jej grzywien w drodze mandatów karnych kredytowanych, przez zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu w jego gestii, jako organu najlepiej znającego stan faktyczny sprawy leży ocena, czy dla dobra toczącego się postępowania wykonawczego należy skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o paszportach. Zatem złożony przez niego wniosek w tym przedmiocie winien skutkować obligatoryjnym unieważnieniem paszportu przez organ paszportowy. Art. 6 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o paszportach, w przeciwieństwie do przepisu art. 6 ust. 2 tej ustawy, w sposób enumeratywny wymienia przypadki, w których organ paszportowy zobowiązany jest - na wniosek organu prowadzącego przeciw osobie posiadającej paszport postępowanie przygotowawcze lub wykonawcze w sprawie m. in. karnej skarbowej - wydać decyzję o unieważnieniu paszportu. Z tego względu chybiona jest argumentacja zaprezentowana w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, iż organ paszportowy nie może zastępować organu egzekucyjnego, gdyż nie taka jest jego rola. Wręcz przeciwnie to organ egzekucyjny - właściwy dyrektor izby celnej wykonuje swe zadania w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając w dyspozycji szeroki wachlarz środków egzekucyjnych, nie jest jednakże uprawniony do unieważnienia paszportu. Dzieje się tak z uwagi na to, że racjonalny ustawodawca kompetencję tę powierzył organom paszportowym, skupiającym w swym ręku uprawnienia w tym zakresie. Jednocześnie szczegółowo zostały unormowane sytuacje, w których na wniosek uprawnionego podmiotu unieważnienie to ma następować obligatoryjnie, jak w niniejszym przypadku oraz zdarzenia, których zaistnienie daje możliwość fakultatywną unieważnienia paszportu (art.6ust. 2 ustawy). Dopiero w razie złożenia wniosku fakultatywnego organ paszportowy, mając na względzie całokształt okoliczności sprawy decyduje, czy przychyla się do wniosku o unieważnienie paszportu, czy też nie. Nie można także podzielić przekonania organu odwoławczego, że skoro dyrektor właściwej izby celnej jest wierzycielem należności, to automatycznie nie jest organem wykonawczym, w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 3 ustawy o paszportach. Z żadnego przepisu tej ustawy czy też przepisu innych ustaw, które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie nie wynika, iż wierzyciel należności nie jest organem prowadzącym przeciw osobie posiadającej paszport postępowanie wykonawcze w sprawie karnej skarbowej. Znamienne, że pełnomocnik Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który twierdził iż organem wykonawczym nie jest dyrektor izby celnej, na pytanie Sądu w tym przedmiocie zadane na rozprawie, nie mógł wskazać organu, któremu zatem taki przymiot przysługuje. Za słusznością twierdzeń przedstawionych przez stronę skarżącą dodatkowo przemawia zapis art. 5 § 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O tym iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami admini stracyjnymi.