IV SA/Wa 587/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej B. T. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekającą o odmowie udzielenie B. H. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu [...] stycznia 2012 r. B. H. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na zamiar kontynuowania zatrudnienia w charakterze pomocy domowej. Organ odwoławczy ustalił, że zainteresowana przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. z terminem ważności do dnia [...] kwietnia 2012 r. w związku z wykonywaniem pracy na rzecz H. T., u której cudzoziemka jest zatrudniona od 2011 roku w charakterze pomocy domowej. W trakcie postępowania odwoławczego cudzoziemka, na wezwanie organu II instancji, przedstawiła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w którym stwierdzono, iż B. H. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Cudzoziemka przedłożyła także zawartą w dniu [...] kwietnia 2011 r. umowę zlecenia na wykonanie w okresie od dnia [...] maja 2011 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r. prac w charakterze pomocy domowej na rzecz B. H. oraz zawartą w dniu [...] kwietnia 2012 r. umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...], zgodnie z którą cudzoziemka będzie ponosiła koszty zamieszkania w wysokości 100 zł miesięcznie. W ocenie organu odwoławczego, dołączone przez B. H. dokumenty (umowa zlecenia z dnia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 oraz aneks do tej umowy z dnia [...] marca 2012 r.) zostały sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania, co uzasadnia stwierdzenie, iż wobec B. H. zachodzi przesłanka zawarta w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji zawartej w art. 57 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy "cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony..." podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Organ odwoławczy uznał, że wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zdaniem organu skoro powołany przepis ustawy o cudzoziemcach stanowi obligatoryjną przesłankę do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, należy uznać za bezzasadne badanie czy w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, albowiem pozostawałoby to bez wpływu na rozstrzygnięcie i prowadziło do bezzasadnego przedłużania postępowania. Na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. H., zarzucając jej wydanie z naruszeniem: - art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez nieprawidłową jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oparte na założeniu, że podanie przez cudzoziemca w postępowaniu administracyjnym, mającym na celu udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, każdej fałszywej informacji powoduje obligatoryjną odmowę załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem, bez względu na wagę tej informacji dla toczącego się postępowania, - art. 53 ust. pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane a skarżąca wykonuje pracę na terytorium Polski na podstawie stosownego zezwolenia na pracę, - art. 7 i 77 K.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organy dokonały błędnej oceny dowodów, prowadzącej do ustalenia, że w postępowaniu mającym na celu udzielnie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony skarżąca podała fałszywe informacje. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zasadniczy problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy w kontrolowanym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony skarżąca przedstawiła dokument zawierający fałszywe informacje. Zdaniem skarżącej odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z powodu posłużenia się przez cudzoziemca dokumentami zawierającymi "fałszywe informacje" w rozumieniu art. 57 ust. 1 pkt. 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach jest uzasadniona wówczas, gdy informacja była nieprawdziwa i mogła mieć znaczenie w sprawie oraz została przekazana przez cudzoziemca ze świadomością jej nieprawdziwości. Znaczenie w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony mają takie informacje, które pozwalają ustalić przesłanki, o jakich mowa w art. 53 ustawy o cudzoziemcach, albo dotyczą okoliczności wyłączających wydanie zezwolenia na podstawie art. 57 ustawy. Zdaniem skarżącej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymując w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. de facto uznał, iż decyzja odmowna może być następstwem podania jakiejkolwiek informacji fałszywej we wniosku lub w załączonych do wniosku dokumentach. Na taki kierunek wykładni wskazywać może zawarty w uzasadnieniu decyzji pogląd, zgodnie z którym decyzja wydawana na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter związany. Skarżąca wskazała, że nie dołączyła do wniosku dokumentów zawierających nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje i nie działała ze świadomością, aby tego typu informacje miały mi pomóc w uzyskaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji nie miał, jej zdaniem podstaw, by przyjąć, iż przy ubieganiu się o zezwolenie skarżąca załączyła do wniosku pismo (umowę o pracę, umowę najmu czy aneks), które mogły zostać uznane za dokument zawierający fałszywą informację. Okoliczność ta nie została oceniona prawidłowo, ponieważ autentyczność umowy o pracę nie została zakwestionowana przez Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców a właściwie potwierdzona zaświadczeniem z ZUS. Uszło uwadze Szefowi do Spraw Cudzoziemców, że umowa o pracę jest dokumentem o szczególnym charakterze, w związku z czym treść tego dokumentu nie może podlegać badaniu pod kątem zawarcia w umowie fałszywych informacji, analogicznie do treści oświadczeń zawartych w innych dokumentach (pismach) składanych przez stronę w toku toczącego się postępowania administracyjnego. Skarżąca podkreśliła również, że w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego dotyczącego spełniania przez nią warunków uzasadniających wydanie zezwolenia, o które wystąpiła uznając, że stwierdzenie zawarcia w dokumentach załączonych do wniosku fałszywej informacji wyłącza konieczność prowadzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., ponieważ w sprawie doszło do naruszenia art. 7, 77 K.p.a. oraz art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach jednak z innych przyczyn niż podnoszonych w skardze. Dlatego w ocenie organu nie było możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji w ramach tzw. autokontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że wobec skarżącej B. H. nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, z uwagi na wytworzenie dołączonych dokumentów wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania. Swoje rozstrzygnięcie organy oparły tym samym o przepis art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264 poz. 1573 ze zm.), zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. W ocenie Sądu zastosowanie tego przepisu, ze względu na niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego, było co najmniej przedwczesne. Jak wynika z akt sprawy cudzoziemka ubiegała się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, argumentując to przesłankami zapewnienia pracy i zakwaterowania. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Stosownie do treści art. 53b ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, o którym mowa m.in. w art. 53 ust. 1 pkt 1 jest obowiązany posiadać ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium, Rzeczypospolitej Polskiej oraz stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu w przypadkach, o których mowa m.in. w art. 53 ust. 1 pkt 1. Z art. 53 b ust. 5 wynika, że dochód, po odliczeniu kosztów zamieszkania, przypadający na każdego członka rodziny pozostającego na utrzymaniu cudzoziemca lub na cudzoziemca, gdy jest osobą samotną, musi być wyższy niż wysokość dochodu, od której przyznaje się świadczenia pieniężne z pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2008r. Nr 115 poz. 728 ze zm.). W toku prowadzonego postępowania skarżąca przedłożyła do akt sprawy umowę zlecenia zawartą w dniu [....] kwietnia 2011 r. na wykonanie prac w charakterze pomocy domowej na rzecz B. H. oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...] (z dnia [...] kwietnia 2012 r.), zgodnie z którą ponosić będzie koszty utrzymania w wysokości 100 zł miesięcznie. Do akt sprawy dołączono także umowę o pracę z dnia [...] lutego 2012 r. oraz wcześniejszą umowę o pracę z dnia [...] kwietnia 2011 r., jak również zezwolenia na pracę z lat 2011 - 2012 z których wynikało, że skarżąca miała wykonywać pracę na postawie umowy o pracę, a nie umowy zlecenia. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie biura rachunkowego z W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. wyjaśniające okoliczności zawarcia umowy o pracę i umowy zlecenia przez skarżącą. W toku postępowania wyjaśniającego skarżąca zeznała również do protokołu, że nie podpisywała umowy zlecenia, ale jedynie umowę o pracę. W aktach sprawy znajduje się także zaświadczenie z ZUS, z którego wynika, że od maja 2011 r. do lutego 2012 r. składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzano z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę. Stwierdzić zatem należy, że skoro w aktach znajdują się dokumenty poświadczające świadczenie pracy na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i w tym zakresie ustalić, czy któryś z tych dokumentów nosi cechy pozorności i został sporządzony wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania. Tymczasem organy orzekające w niniejszej sprawie skupiły się wyłącznie na przedłożonej umowie zlecenia oraz sporządzonym do niej aneksie. Tym samym bez dokładnego wyjaśnienia tych okoliczności przyjęły, że w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemiec złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. Organy nie badały czy pozostałe dokumenty przemawiają za udzieleniem cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z uwagi na spełnienie przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Sąd podziela stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyrażone w odpowiedzi na skargę, że do usunięcia wskazanych wątpliwości nie przyczynił się w dostatecznym stopniu także organ odwoławczy, który w niezbędnym zakresie nie przeprowadził postępowania dowodowego. Wykluczenie, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach może nastąpić jedynie na podstawie kompletnych i wiarygodnych ustaleń dowodowych. W ocenie Sądu z tego względu zasadny jest podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 134 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji. W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w ponownie prowadzonym postępowaniu organy orzekające w sprawie winny ustalić na podstawie jakiej umowy skarżąca świadczy pracę na terytorium RP, czy skarżąca posiada stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania w przewidzianej ustawą wysokości. Dochód przez nią uzyskiwany, po odliczeniu kosztów zamieszkania powinien być wyższy niż wysokość dochodu, od której przyznaje się świadczenia pieniężne z pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powinny również ustalić, czy jakikolwiek dokument, mający wpływ na wynik sprawy nie został sporządzony na potrzeby postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przedmiotem ustaleń powinno również zostać objęty tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego, w którym cudzoziemiec przebywa z tym jednak zastrzeżeniem, że za tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego nie uznaje się umowy użyczenia lokalu, chyba że użyczającym jest jego zstępny, wstępny lub małżonek, rodzice małżonka, lub rodzeństwo cudzoziemca.