IV SA/Wa 592/21

WyrokWSA w Warszawie2021-06-24

Skład orzekający: Katarzyna Golat, Monika Barszcz, Agnieszka Wąsikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, gdy zobowiązany twierdzi, że wykonał obowiązek niepieniężny, a organ egzekucyjny opiera się na wcześniejszych ustaleniach kontrolnych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem służącym do wyegzekwowania tego obowiązku, a jej wysokość powinna być na tyle dotkliwa, aby zmusić zobowiązanego do działania, a nie dostosowana do jego sytuacji majątkowej. Twierdzenia o wykonaniu obowiązku nie są skuteczne w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym wyboru środka egzekucyjnego lub jego wysokości, jeśli organ egzekucyjny dysponuje dowodami wskazującymi na niewykonanie obowiązku.
Stan faktyczny
Spółka N. sp. z o.o. została zobowiązana decyzją WIOŚ do wstrzymania działalności w zakresie zbierania odpadów bez zezwolenia. Po stwierdzeniu niewykonania obowiązku, WIOŚ nałożył na Spółkę grzywnę w wysokości 50 000 zł. GIOŚ utrzymał w mocy postanowienie WIOŚ po rozpoznaniu zażalenia Spółki. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak uwzględnienia uprzątnięcia terenu i ustalenie zbyt wysokiej grzywny. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie: sędzia WSA Monika Barszcz asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2021 r., [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Główny Inspektor Ochron Środowiska (dalej: GIOŚ) postanowieniem z [...] lutego 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu zażalenia [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka), na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...] o nałożeniu grzywny w wysokości 50 000 zł z powodu niewykonania obowiązku określonego decyzją WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], w terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia oraz wzywające do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. wystawionym WIOŚ, polegającym na wstrzymaniu działalności w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...], z dniem doręczenia niniejszego postanowienia oraz do niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o wykonaniu ww. obowiązku, a także ustalającego opłatę za wydanie zaskarżonego postanowienia oraz informującego, iż niewykonanie tego obowiązku we wskazanym terminie skutkować będzie nakładaniem dalszej grzywny w celu przymuszenia - utrzymał w mocy postanowienie WIOŚ z dnia [...] listopada 2020 r. GIOŚ wskazał, że WIOŚ decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zobowiązał Spółkę do wstrzymania działalności w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...], ustalając termin wstrzymania działalności na dzień doręczenia decyzji. Decyzja została doręczona Spółce w dniu 27 sierpnia 2020 r., zatem z tą datą Spółka zobowiązana była do wykonania nałożonego na nią obowiązku. W dniu 8 października 2020 r. przesłuchano pełnomocnika właściciela terenu działki nr [...] obręb [...] w [...], który poinformował WIOŚ, że pomimo wydania decyzji wstrzymującej działalność jest nadal prowadzona. Dowodem powyższego jest protokół przesłuchania osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego z dnia [...] października 2020 r. Dalej WIOŚ, na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2021 r. poz. 11, 41), zwanej dalej "u.p.e.a.", pismem z dnia 9 października 2020 r. skierował do Spółki upomnienie wzywające do wykonania, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, obowiązku nałożonego na nią decyzją WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. Ponadto Spółka została pouczona, że w razie niewykonania ww. obowiązku w wyznaczonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji mające, na celu przymuszenie do wykonania powyższego obowiązku. Następnie WIOŚ wraz z inspektorami Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadził kontrolę transportu odpadów, co zostało udokumentowane protokołem kontroli transportu nr [...] z dnia [...] października 2020 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli WIOŚ stwierdził, że nałożony na Spółkę obowiązek nadal nie został zrealizowany. Ustalenia ww. kontroli potwierdziły, że odpady są dalej zbierane na terenie przy ul. [...] w [...], skąd są transportowane do kolejnego posiadacza odpadów. W związku z tym, że Spółka nie wykonała obowiązku wynikającego z decyzji WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji. Następnie WIOŚ, będąc w niniejszej sprawie jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, w dniu [...] listopada 2020 r. wystawił tytuł wykonawczy o nr [...]. Nawiązując do powyższego WIOŚ, na podstawie art. 20 § 1 pkt 3, art. 64a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1, art. 119 § 1, art. 120 § 1, art. 121 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 122 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r., nałożył postanowieniem z [...] listopada 2020 r. na Spółkę grzywnę w wysokości 50 000 zł. Na to rozstrzygnięcie Spółka złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając zażalenie GIOŚ stwierdził, że zaskarżone postanowienie WIOŚ jest zasadne, a zatem należało utrzymać je w mocy. Organ w pierwszej kolejności wskazał, że wbrew twierdzeniom Spółki obowiązek wynikający z decyzji WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., polegający na wstrzymaniu działalności w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] nie został zrealizowany. W dniu [...] listopada 2020 r. na terenie nieruchomości odbyły się oględziny terenu, tj. nieruchomości położonej przy nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...], które zostały przeprowadzone przez pracowników Wydziału Środowiska UM [...] w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, tj. w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania. Wbrew twierdzeniu Spółki, w wyniku oględzin nie stwierdzono, że Spółka nie prowadzi zbierania odpadów. Ustalono, że na terenie tym zostały zmagazynowane dwa masywy ziemne, stanowiące odpad budowlany, który został poddany przetworzeniu w miejscu prowadzenia działalności przez Spółkę na terenie gm. [...] (dz. Nr [...] obr. [...]). Dodatkowo stwierdzono istnienie masywu ziemnego w pd-zach części działki, tj. od strony zabudowy mieszkaniowej przy ul. [...], który był nieobecny w trakcie przeprowadzonej kontroli, po której wydano decyzję wstrzymującą działalność Spółki w zakresie zbierania odpadów bez zezwolenia. W protokole kontroli nr [...] pkt II.3.2 wyjaśniono, że posiadane przez Spółkę zezwolenie uprawnia Spółkę do wykorzystania odpadów w procesie odzysku poza instalacjami poprzez wykorzystanie odpadów do utwardzenia powierzchni terenów oraz do podbudowy dróg na terenie gmin [...] i [...]. Odpady te mogą być, przed ich wykorzystaniem zmagazynowane na terenie działki nr [...] obręb [...]. Decyzja nie przewiduje innych miejsc magazynowania odpadów przed poddaniem ich procesowi odzysku. Ponadto Organ wskazał, że decyzja administracyjna wstrzymująca działalność Spółki w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki przy ul. [...] w [...] jako termin wstrzymania ustala dzień doręczenia decyzji, a decyzja ta podlegała natychmiastowemu wykonaniu na mocy art. 32 ust. 5a ustawy o odpadach. W związku z powyższym zdaniem organu bezzasadny był zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomimo złożenia przez Spółkę odwołania od ww. decyzji. W opinii organu II instancji WIOŚ w sposób wystarczający wyjaśnił przesłanki, które zdecydowały o wymierzeniu grzywny w wysokości 50 000 zł. Organ I instancji wskazał, że nałożona na Spółkę grzywna w celu przymuszenia powinna być na tyle dotkliwa, by zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione. Organ wyjaśnił, że Spółka nagminnie łamie przepisy w zakresie ochrony środowiska. Ponadto Spółka nie wykazuje woli do zaprzestania nielegalnej działalności, z której czerpie korzyści finansowe. W związku z powyższym WIOŚ nie znalazł w rozpatrywanej sprawie okoliczności, które wpływałyby na wymierzenie grzywny w mniejszej wysokości. Organ podkreślił, że grzywna jako zastosowany środek egzekucyjny ma stanowić sama w sobie uciążliwość dla zobowiązanego, ponieważ istotą jej nałożenia jest przymuszenie go do wypełnienia nałożonego obowiązku. Zatem w niniejszym w postępowaniu chodzi o to, by Spółka wykonała obowiązek nałożony na nią w decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., natomiast nie chodzi o to, aby Spółka mogła swobodnie, bez uszczerbku uiścić nałożoną na nią grzywnę. Biorąc pod uwagę stwierdzone w trakcie kontroli nr [...], niewykonanie przez stronę ww. decyzji, organ odwoławczy uznał za słuszne podjęcie przez organ I instancji działań w kierunku przymuszenia Spółki do wyegzekwowania ciążącego na niej obowiązku. Dlatego też w tym kontekście podnoszony przez Spółkę zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a. uznać należy za bezzasadny. Dalej Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Spółki, postanowienie nie zostało wydane w oparciu o zeznania pełnomocnika właściciela terenu działki nr [...] obręb [...] w [...]. Przesłuchanie to wraz z udostępnioną przez pełnomocnika dokumentacją zdjęciową, stanowiło jedynie podstawę do wystosowania wobec Spółki upomnienia. Postanowienie zostało wydane w oparciu o kontrolę transportu, w wyniku której ustalono, że Spółka kontynuuje działalność w zakresie magazynowania odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Ustalenia te potwierdza decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2020 r., znak: [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta [...] ustalił, że transportowane przez Spółkę odpady budowlane zostały wytworzone w wyniku rozbiórki budynku biurowo-magazynowego w [...] przy [...] i zostały przekazane przez ich wytwórcę w dniu [...] października 2020 r. Spółce w celu ich przetransportowania i dalszego zagospodarowania, zgodnie z posiadaną decyzją Starosty [...] na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Tego samego dnia została przeprowadzona przez inspektorów [...] WIOŚ przy udziale inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, kontrola transportu drogowego odpadów. Kierowca pojazdu, przesłuchiwany pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał, że odpad został załadowany na prowadzony przez niego samochód w [...] przy ul. [...]. Załadunek polegał na przeładowaniu transportowanych odpadów z kontenera znajdującego się w tym miejscu na naczepę. Zdaniem GIOŚ powyższe ustalenia jednoznacznie dowodzą, że Spółka wbrew zarzutowi zawartemu w zażaleniu, nie prowadziła czynności, mających na celu uporządkowania terenu, lecz kontynuowała zbieranie odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...], wykorzystując ją jako bazę magazynowo-przeładunkową. Odpady były transportowane na teren przedmiotowej nieruchomości, a na niej tymczasowo magazynowane, celem przetransportowania do miejsca ich docelowego zagospodarowania, co wypełnia definicję zbierania odpadów, określoną w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach. Dodatkowo GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek niepieniężny, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Zgodnie z postanowieniami ww. ustawy przesłankę zwrotu grzywny stanowi wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, nie zaś jego bezprzedmiotowość czy też niewykonalność, które są przesłankami umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Organ zwrócił też uwagę, że GIOŚ w niniejszym postępowaniu, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Obowiązek ten wynika bowiem z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. W kwestii "odstąpienia od wyegzekwowania obowiązku" należy wskazać, że umorzenie postępowania egzekucyjnego przewiduje art. 59 u.p.e.a. W ocenie GIOŚ w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w ww. przepisie, zatem brak jest wystąpienia określonych przeszkód w toku postępowania, które mają charakter trwały, nieprzemijający i uniemożliwiają dalsze prowadzenie postępowania. Zdaniem GIOŚ postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Jak wynika z ustaleń organów w dacie wydania zaskarżonego postanowienia na stronie ciążył obowiązek nałożony decyzją [...] WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., a organ ten, jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy. Ponieważ przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do całkowitego wykonania nałożonego obowiązku, zasadnym było utrzymanie grzywny w celu przymuszenia. Spółka wniosła skargę na powyższe postanowienie GIOŚ z dnia [...] lutego 2021 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania tj. a) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia okoliczności uprzątnięcia terenu działki nr [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w [...], wskutek czego przyjęcia, że skarżąca wykonała obowiązek zaprzestania zbierania odpadów na terenie przedmiotowej nieruchomości, w konsekwencji prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej; b) art. 121 § 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a., polegające na ustaleniu wysokości grzywny z przekroczeniem granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasadę racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy) w konsekwencji bezzasadne zastosowanie grzywny i określenie jej w maksymalnej wysokości; c) art. 7, art. 9, art. 75, art. 77 i 80 k.p.a. co skutkowało tym, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w szczególności dowodów wskazujących na rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego, co skutkowało ustaleniem wysokości grzywny w oderwaniu od jego sytuacji majątkowej. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia WIOŚ oraz "umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska". W oparciu o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że błędnie uznano że spółka prowadzi zbieranie odpadów na wskazanej w postanowieniu nieruchomości. Organ II instancji całkowicie pominął okoliczność, że oględziny Organu zostały wykonane w dniu [...] października 2020 r. W czasie natomiast, gdy Organ wydal postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia tj. dnia [...] listopada 2020 r. odpadła podstawa do wydania przedmiotowego orzeczenia, gdyż skarżący w połowie listopada 2020 r. usunął z terenu działki nr [...], obręb [...] w [...], przy ul. [...] odpady, i nie dokonywał składowania kolejnych, o czym niezwłocznie powiadomił Organ. Zdaniem Spółki, pomimo powyższych okoliczności, GIOŚ niejako automatycznie przyjął ustalenia Organu I instancji, nie dokonując żadnych ustaleń stanu faktycznego we własnym zakresie. Ponadto, z daleko posuniętej ostrożności, skarżąca wskazał, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Przepis art. 121 § 2 u.p.e.a. wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę w zakresie ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Organ powinien w niniejszej sprawie uwzględnić przy ustalaniu wysokości grzywny obecną sytuację ogólnoświatową wpływającą na możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (stan pandemii), a ponadto ustalić sytuację majątkową skarżącej i dostosować wysokość grzywny do możliwości finansowych zobowiązanej. Spółka wskazała, że dysponuje kapitałem zakładowym w wysokości 223.000,00 zł, przy czym udziały w spółce o wartości 203.000,00 zł zostały objęte za aport. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z póżn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tak rozumianej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano normy prawa materialnego. Uchylenie zaskarżonego aktu w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje fakt istnienia ostatecznej, podlegającej wykonaniu, decyzji WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] wzywającej do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. wystawionym przez WIOŚ, polegającym na wstrzymaniu działalności w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] oraz do niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o wykonaniu ww. obowiązku. W pierwszej kolejności należy wskazać, że GIOŚ w toku prowadzonego postępowania nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Obowiązek ten wynika z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. i dopóki nie zostanie ona prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego dopóty wywołuje skutki prawne. Podkreślić należy, że w sytuacji gdy spółka twierdzi, że wystawiony tytuł wykonawczy wystawiony w związku z decyzją WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie spełnia określonego wymogu z u.p.e.a. wówczas przysługuje jej środek odwoławczy w postaci zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego. Stosownie do art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, a takimi środkami w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym są grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. W myśl art. 119 u.p.e.a, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym (§ 2). Jak wynika z powyższego, omawiana grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Istota postępowania egzekucyjnego skupia się bowiem tylko wokół samej wykonalności prawomocnego orzeczenia, bez jakiegokolwiek wkraczania w weryfikację merytorycznego załatwienia sprawy. Zarówno organ egzekucyjny, jak i sąd administracyjny nie bada zatem decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania do jej wykonania stosując dla osiągnięcia tego celu obowiązujące przepisy prawa. Wadliwość tytułu wykonawczego, winna być podnoszona w innym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest tylko ocena legalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Skarżąca podnosi, że uprzątnęła " w połowie listopada 2020 r." teren działki przy ul. [...] w [...], o czym informowała organ, wskutek czego wykonała obowiązek zaprzestania zbierania odpadów na terenie przedmiotowej działki. Odnosząc się do tego stwierdzenia należy wyjaśnić, że w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., tj. dotyczących zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zażalenie takie sprowadzać się może tylko do kwestionowania wyboru środka egzekucyjnego albo wysokości wymierzonej grzywny, w przypadku gdy nie wniesiono zarzutów opartych na podstawach wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalno-prawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Dlatego argumentacja zobowiązanego w przypadku postępowania zażaleniowego nie powinna zawierać wskazania podstaw zarzutu, jak przykładowo wykonania obowiązku (co miało miejsce w niniejszej sprawie), czy niewykonalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego albo zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Argumentacja ta jest bezskuteczna. Dodatkowo wskazać należy, że ewentualne wskazane uprzątnięcie działki stanowi okoliczność, która nie przesądza o wykonaniu obowiązku określonego w decyzji WIOŚ z [...] sierpnia 2020 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że na podstawie innych dokumentów organ wywiódł, że Spółka nie realizuje nałożonego na nią obowiązku wstrzymania działalności w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie działki przy ul. [...] w [...]. Zostało to udokumentowane protokołem kontroli transportu nr [...] z dnia [...] października 2020 r. (w tym także dokumentem w postaci karty przekazania odpadów i protokołem przesłuchania kierowcy załącznik nr 2 do protokołu). Z ustaleń ww. kontroli można wywieść, że odpady dalej były zbierane na terenie przy ul. [...] w [...], skąd następnie były transportowane do kolejnego posiadacza odpadów. Powyższych ustaleń Strona w toku postępowania w sposób przekonywujący nie zakwestionowała. Wobec zatem tego, że Spółka nie wykonała obowiązku wynikającego z decyzji WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., zasadnie organ wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji, a następnie w dniu [...] listopada 2020 r. wystawił tytuł wykonawczy o nr [...] i podjął działania w kierunku przymuszenia Spółki do wyegzekwowania ciążącego na nią obowiązku. Jak już wyżej wskazano, omawiana grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się w szczególności w wypadku, gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście przez niego lub gdy użycie innego środka egzekucyjnego jest niemożliwe albo niecelowe. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Stosownie do art. 120 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, natomiast art. 121 § 2 ww. ustawy wskazuje, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 złotych, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 złotych. W szczególności podnieść należy, że określając wysokość grzywny w celu przymuszenia dla wykonania ww. obowiązku określonego w ostatecznej decyzji organ I instancji prawidłowo przyjęto za podstawę jej nałożenia art. 121 § 2 u.p.e.a. Organ uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny wskazując, że w tej konkretnej sprawie nałożenie ww. grzywny skłoni zobowiązanego do wykonania egzekwowanego obowiązku. Jak wynika bowiem Spółka łamie przepisy w zakresie ochrony środowiska (decyzja z [...] listopada 2020 r. Starosty [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów). Ponadto Spółka nie wykazuje woli do zaprzestania nielegalnej działalności (na co zostało wykazane m.in. w protokole [...]), z której czerpie korzyści finansowe. W rozpatrywanej sprawie od dnia doręczenia decyzji wstrzymującej działalność ([...] sierpnia 2020 r.) do przeprowadzenia kontroli transportu drogowego ([...] października 2020 r.), potwierdzającej niewykonanie decyzji minęły ponad dwa miesiące. Spółka nie zaprzestała działań w przedmiocie wstrzymania działalności na działce przy ul. [...] w [...], jedynie w sposób systematyczny kwestionowała okoliczność zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia. Wskazać też należy – odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie ustalenia wysokości grzywny, w tym nie odniesienia się do sytuacji finansowej Spółki - że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że zgodnie z zasadą celowości i skuteczności stosowanego środka egzekucyjnego, grzywna powinna być na tyle dolegliwa, by zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione. Wysokość grzywny musi być więc rozpatrywana w kontekście ciążącego na zobowiązanym obowiązku i ewentualnych kosztów jego wykonania, a nie jego sytuacji rodzinnej czy majątkowej (wyrok WSA we Wrocławiu 6 maja 2020 r., II SA/Wr 804/19, CBOSA). Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1822/10). Podkreślić również należy, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości tak, aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji obowiązku. Nie może to być zatem grzywna, której wysokość nie stanowi dla zobowiązanego żadnej dolegliwości w uiszczeniu. Gdyby uznać argument skarżącej dotyczący konieczności uwzględnienia przez organ zdolności finansowych zobowiązanej, wówczas mogłoby się okazać, że z uwagi na brak zdolności finansowych organ nie mógłby nałożyć grzywny w celu przymuszenia. Takiej regulacji przepisy ustawy o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają. Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a. Organy egzekucyjne wykazały, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia, a jej wysokość została w sposób wystarczający uzasadniona. Tym samym organy egzekucyjne wypełniły wymóg z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło